Administracja Trumpa ogłosiła w piątek nałożenie sankcji na turecką instytucję finansową – to najnowszy krok mający odciąć to, co urzędnicy nazywają „krytycznymi finansowymi drogami ratunku” dla rządu Iranu.

Sankcje dotyczą Golden Global Yatirim Bankasi Anonim Sirketi i następują po uruchomieniu w zeszłym tygodniu przez sekretarza skarbu Scotta Bessenta „Operacji Economic Outcast” – nowej inicjatywy Waszyngtonu, mającej odizolować już mocno objęty sankcjami Iran od pozostałych partnerów handlowych i zmusić Teheran do ustępstw wobec żądań USA po ponad sześciu miesiącach wojny.

Departament Skarbu oskarżył turecki bank i jego podmioty o to, że zostały utworzone w celu umożliwienia Iranowi transferu wpływów naftowych z Chin do Turcji, gdzie środki mogły być wymieniane na gotówkę i złoto. Chiny, które mimo amerykańskich sankcji pozostają głównym nabywcą irańskiej ropy, znajdują się w centrum tego kanału przychodowego; nowe działania pokazują, że sankcyjna kampania Waszyngtonu obejmuje już nie tylko sam Teheran, lecz także pośredniczącą infrastrukturę finansową przenoszącą irańskie pieniądze naftowe. Departament oświadczył również, że instytucja „świadomie oferowała” usługi bankowe irańskim podmiotom finansowym, w tym objętym w 2022 roku sankcjami amerykańskimi za transferowanie irańskiej sprzedaży ropy.

Bessent, który wcześniej w tym tygodniu mówił Associated Press, że kolejny bank poniesie konsekwencje ekonomiczne, ostrzegł, że instytucje finansowe powiązane z Iranem „będą w bolesny sposób przekonywać się, że(Operation Economic Outcast traktujemy poważnie”.

„Mamy nadzieję, że więcej banków nie będzie musiało zostać objętych sankcjami, ale to ostatecznie zależy od tego, jak szybko społeczność międzynarodowa dojdzie do rozsądku i zaprzestanie wspierania morderczego reżimu irańskiego” – oświadczył Bessent w piątkowym komunikacie. „Wiemy, kim jesteście, wiemy, gdzie jesteście, i będziemy dalej działać razem z naszymi sojusznikami i partnerami, dopóki nie pochowamy głowy irańskiego węża”.

Jak dotąd jednak cel kampanii – zmuszenie krajów nadal robiących interesy z Iranem do zerwania powiązań finansowych lub poniesienia amerykańskich represaliów – nie został osiągnięty. Obietnice „ekonomicznego D-Day” wymierzone w grupę krajów, w której mogły znaleźć się Chiny i Indie, szybko ustąpiły miejsca ostrzeżeniom i negocjacjom z partnerami handlowymi Iranu.

Bessent wcześniej mówił dziennikarzom, że chce dać krajom szansę na odejście od Iranu, zanim będzie za późno, w trosce o to, by nie wywrócić globalnego systemu finansowego.

Niechęć administracji do karania głównych partnerów handlowych utrzymujących relacje z Iranem uwidoczniła się w zeszłym tygodniu, gdy USA ograniczyły operacje egipskiego banku w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, ale wstrzymały się z nałożeniem sankcji. Przestrzeń między ostrą retoryką wobec mniejszych instytucji a ostrożnością wobec większych gospodarek będzie prawdopodobnie uważnie obserwowana przez banki i rządy rozważające, czy dalsza współpraca z Iranem wiąże się z realnym ryzykiem.

USA wznowiły też w ostatnich dniach uderzenia wojskowe, co wywołało irańskie działania odwetowe w regionie. Rezultat tej dwutorowej strategii pozostaje niejasny dla prezydenta Donalda Trumpa, który usiłuje zakończyć niepopularną wojnę z nieustępliwym rządem Iranu, podczas gdy rosnące ceny energii stwarzają problemy polityczne dla Republikanów przed listopadowymi wyborami midterm do Kongresu.

Celem najnowszych sankcji jest Golden Global Investment Bank, założony w 2019 roku jako pierwszy w Turcji bank inwestycyjny oferujący zagranicznym firmom „usługi bankowe i alternatywne metody finansowania”, jak podaje jego strona internetowa. Stambulski bank, w większości nieznany Turkom, deklaruje, że jego celem jest zwiększenie tureckiego handlu zagranicznego poprzez rynki docelowe w krajach sąsiednich. Dla Turcji – członka NATO, od dawna utrzymującego więzi handlowe i energetyczne z Iranem – jest to druga głośna akcja egzekwowania prawa przez USA wobec tureckiego banku w sprawie irańskich pieniędzy naftowych.

Ogłoszenie Departamentu Skarbu nastąpiło dzień po tym, jak należący do państwa tureckiego Halkbank poinformował o zawarciu ugody z amerykańskim Departamentem Sprawiedliwości w dziewięcioletniej sprawie dotyczącej łamania sankcji wobec Iranu. W tej sprawie wysocy urzędnicy Halkbanku mieli nielegalnie przemieścić irańskie wpływy naftowe o wartości około 20 miliardów dolarów, a amerykańscy prokuratorzy twierdzili, że wysoko postawieni urzędnicy tureckiego rządu otrzymali miliony dolarów łapówek za ochronę tego schematu.

Sprawa Halkbanku wywołała rozłam w relacjach USA–Turcja, a prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan osobiście zabiegał w Białym Domu o umorzenie postępowania.