W zeszłym tygodniu rynek obligacji przesłał Waszyngtonowi przesłanie. Rentowność 10-letnich obligacji skarbowych wzrosła do 5,04%, najwyższego poziomu od 2007 roku, a Rezerwa Federalna podniosła stopy procentowe po raz pierwszy od 2023 roku. Ceny ropy i inflacja podpaliły ten lont, ale rosnący dług publiczny znajduje się na liście przyczyn stale rosnących rentowności u każdego analityka. Ta liczba wykracza daleko poza parkiety giełdowe: rentowność 10-letnich obligacji skarbowych to punkt odniesienia dla stóp kredytów hipotecznych, kosztów pożyczek korporacyjnych i warunków kredytowych w całej gospodarce.

Oto z czym rosną. Łączny dług publiczny przekroczył 40 bilionów dolarów w sierpniu, po osiągnięciu 38 bilionów w październiku i 39 bilionów w marcu — mniej więcej bilion dolarów co pięć miesięcy. Deficyt sięgnął 2 bilionów dolarów, gdy do końca roku budżetowego został jeszcze miesiąc — luka, którą Skarbowy Państwa wypełnia, emitując nowe papiery wartościowe, które inwestorzy muszą być skłonni kupić. W 2025 roku Moody's stało się ostatnią z trzech głównych agencji ratingowych, która odebrała Stanom Zjednoczonym rating AAA, dołączając do S&P (2011) i Fitch (2023).

W Słońce też wschodzi Bill Gorton z powieści Ernesta Hemingwaya pyta swojego kompana pijackiego Mike'a Campbella, jak zbankrutował. „Na dwa sposoby”, odpowiada Mike.Stopniowo, a potem nagle.” Według tej miary Ameryka jest głęboko w fazie „stopniowo”.

Większa stawka niż sam dług

Status waluty rezerwowej sprawia, że świat pożycza Stanom Zjednoczonym pieniądze tanio, że mogą one prowadzić deficyty, które złamałyby każdy inny kraj, i że amerykańskie sankcje mają siłę. Ten przywilej opiera się na zaufaniu, że Ameryka spłaca swoje rachunki — a zaufanie, podobnie jak fortuna Mike'a Campbella, można stracić stopniowo, a potem nagle.

Kapitalizacja już się rozpoczęła. W roku budżetowym 2025 netto płatności odsetkowe osiągnęły 970 miliardów dolarów — około 150 miliardów dolarów więcej niż kraj wydał na obronność — i wzrosły o kolejne 111 miliardów dolarów, czyli 12%, w tym roku. Ameryka płaci teraz swoim wierzycielom więcej niż swojej armii. Odsetki są najszybciej rosnącym dużym programem w budżecie, a według prognoz mają się zwiększyć ponad dwukrotnie, do 2,1 biliona dolarów do 2036 roku. Rząd w istocie refinansuje kredyt o zmiennym oprocentowaniu wielkości całej gospodarki — a w zeszłym tygodniu oprocentowanie się zmieniło.

Pół wieku niewykonanych budżetów

Przez pierwsze 200 lat Kongres żył stosunkowo w granicach swoich możliwości; przed keynesizmem dyscyplinę tę nazywano „staroświecką religią fiskalną”. Potem przyszła ustawa budżetowa Kongresu z 1974 roku, która stworzyła proces oparty na rezolucji budżetowej i 12 ustawach Appropriations. W ciągu pół wieku od tego czasu Kongres dokończył ten proces na czas dokładnie cztery razy. W tym roku piąty raz nie nastąpi: bez ani jednej z 12 ustaw uchwalonej ustawodawcy odroczyli sprawę na 11 grudnia, aby członkowie mogli najpierw prowadzić kampanię. Jeśli termin upłynie, a ustawy nadal będą nieobecne, finansowanie wygaśnie i rozpocznie się zamknięcie rządu.

Więc dlaczego Kongres tego nie naprawi? Autor obserwował odpowiedź od środka. Jako pracownik senackiego komitetu budżetowego pomógł wprowadzić na salę posiedzeń rzeczywistą rezolucję budżetową latem 2022 roku — ówczesnej próby senatora Mike'a Brauna zmuszenia Senatu do wykonania tej jednej rzeczy, której wymaga od niego ustawa budżetowa. Wniosek o przystąpienie do debaty przepadł 34–63 i nie wywołał żadnego artykułu pras. To nie był głos przeciw temu konkretnemu budżetowi, pisze autor, lecz głos przeciw debacie nad jakimkolwiek budżetem w ogóle. Wyciągnięta lekcja: woli politycznej nie da się ustanowić ustawą.

Trików jest wszędzie, jeśli wiesz, gdzie szukać

Po raz pierwszy uchwalony w 1990 roku i uczyniony trwałym w 2010 roku, ustawowy PAYGO wymaga, aby nowe wydatki były pokrywane nowymi dochodami. W praktyce wydatki następują w pierwszych latach; podatki pojawiają się później — a potem, co wygodne, w ogóle się nie pojawiają. Dochody z Affordable Care Act to dobry przykład: Kongres odsuwał w czasie ten i ów podatek, a następnie sprawił, że większość z nich zniknęła. Autor zestawia to z rachunkowością mark-to-market Enronu — księgowaniem hipotetycznych zysków dziś, aby wypłacać premie, gdy ani jednego prawdziwego dolara nie wpływa do drzwi. Różnica polega na tym, że ludzie z sektora prywatnego trafili do więzienia.

Limity, które Kongres zapisuje, Kongres zawiesza. Oznaczenia „stanu nadzwyczajnego” zwalniają wydatki z każdej reguły fiskalnej, a karta wyników PAYGO — mechanizm, który ma uruchamiać automatyczne cięcia w przypadku ustaw zwiększających deficyt — jest zawieszana kilkoma słowami na ostatniej stronie każdego omnibusa. Tymczasem Pentagon oblał osiem kolejnych audytów; w 2022 roku nie potrafił w pełni rozliczyć 61% swoich aktywów o wartości 3,5 biliona dolarów — to akurat raportu nie pokaże się swojemu bankierowi.

A oto część, o której publiczność rzadko słyszy: walki fiskalne pokazywane w telewizji kablowej dotyczą tylko 27% budżetu — wydatków uznaniowych. Politycy mogą ignorować wydatki obowiązkowe (60%) i odsetki od długu (13%).

Ostrzeżenia sędziego

Nic z tego nie jest tajemnicą dla sędziego. Długoterminowe prognozy budżetowe Congressional Budget Office brzmią teraz jak zdarta płyta: rosnący dług grozi kryzysem fiskalnym, w którym inwestorzy stracą zaufanie, stopy gwałtownie wzrosną, a status rezerwowy dolara ulegnie erozji. Lekarz zapisał to w dokumentacji; wyniki badań się pogarszają. Pytanie brzmi tylko, czy ktokolwiek przeczyta teczkę.

Mówi się, że w krainie ślepych jednooki jest królem. To, argumentuje autor, jest prawdziwym stanem Amki jako waluty rezerwowej świata — nie zdrowa, po prostu zdrowsza od wszystkich pozostałych na oddziale, nawet gdy inwestorzy zagraniczni trzymają malejący udział w amerykańskim długu. Może na tym polega zakład: dopóki Stany Zjednoczone są lepsze od alternatyw, pieniądz nie ma gdzie się podziać, a zawał nigdy nie następuje.

Ale „lepsze od wszystkich” to miara względna, a miary względne się zmieniają. Wielka Brytania była rezerwą świata, dopuki nią nie przestała być. Agencje ratingowe już się wypowiedziały. Własny księgowy rząd zapisał swoje ostrzeżenie na piśmie. A Kongres śpi za kierownicą. Zawały się nie zapowiadają — gdy nadejdzie, oszczędności wyglądają jak stenty i zastawki, i to zakładając, że pacjent dotrze na izbę przyjęć na czas.

Bycie królem działa tylko wtedy, gdy to jedno oko pozostaje otwarte. Stopniowo trwa już teraz. Nagle to ta część, której nikt nie planuje.

Opinie wyrażone w komentarzach Fortune są wyłącznie poglądami ich autorów i niekoniecznie odzwierciedlają opinie i przekonania Fortune. Ta historia ukazała się pierwotnie na Fortune.com.