Efektywna stawka federalnego podatku dochodowego od osób prawnych w Stanach Zjednoczonych spadła do najniższego poziomu od dziesięcioleci, a kurczące się źródło dochodów budzi obawy wśród części ekspertów od polityki gospodarczej.

Ponad 700 zyskownych korporacji zapłaciło w zeszłym roku 10,4% bieżącego federalnego podatku dochodowego, według niedawnego raportu Institute on Taxation and Economic Policy (ITEP), postępowego think tanku — mniej niż połowę ustawowej federalnej stawki podatku dochodowego od osób prawnych wynoszącej 21%. Różnica między stawką ustawową a faktycznie płaconymi kwotami jest efektem ulg, kredytów podatkowych i innych preferencji zapisanych w kodeksie podatkowym. Ponad 250 z tych firm zapłaciło efektywne stawki poniżej 7%, a 114 firm — w tym Tesla, Walt Disney, United Airlines i DoorDash — nie zapłaciło w ogóle bieżącego federalnego podatku dochodowego, wynika z raportu.

ITEP obliczył te stawki podatkowe na podstawie analizy rocznych sprawozdań finansowych składanych do Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC), a nie danych IRS, które są opóźnione względem dokumentów SEC.

Wpływy z podatku korporacyjnego gwałtownie spadły za administracji Trumpa, która wprowadziła serię ulg podatkowych mających pobudzić inwestycje kapitałowe, podczas gdy zyski korporacji gwałtownie rosły. Dane Ministerstwa Skarbu opublikowane na początku tego miesiąca wykazały spadek wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych o około 15% — około 70 miliardów dolarów — do 381 miliardów dolarów w roku fiskalnym zakończonym 30 września. Spadek ten jest częścią redukcji wpływów z podatku korporacyjnego o ponad 25% od 2024 roku, gdy urzędował były prezydent Joe Biden.

Kurczące się wpływy z podatku korporacyjnego niepokoją części ekspertów od polityki gospodarczej ze względu na rosnący deficyt federalny i zdolność rządu USA do finansowania się. Congressional Budget Office, niezależny organ fiskalny Kongresu, oszacował, że ustawę One Big Beautiful Bill Act (OBBBA) prezydenta Donalda Trumpa zwiększy deficyt federalny o 3,4 biliona dolarów w ciągu najbliższej dekady, w wyniku spadku dochodów o 4,5 biliona dolarów, częściowo zrekompensowanego spadkiem wydatków o 1,1 biliona dolarów. Tymczasem zyski korporacji wzrosły do rekordowych 4,7 biliona dolarów w ciągu 12 miesięcy do połowy 2026 roku, co oznacza wzrost o 17% w porównaniu z poprzednim okresem dwunastomiesięcznym.

Jednak to nie ponad 100 firm niepłacących federalnego podatku dochodowego, lecz setki korporacji płacących obniżoną stawkę stanowi większe zagrożenie dla wpływów podatkowych, według Matta Gardnera, starszego pracownika naukowego ITEP i współautora raportu. 706 firm zaoszczędziło w zeszłym roku łącznie 198 miliardów dolarów dzięki subsydiom podatkowym dla korporacji, podczas gdy 114 firm, które nie zapłaciły niczego, stanowiło jedynie ułamek tej kwoty.

„Zyski są naprawdę skoncentrowane na szczycie, a kiedy te firmy płacą cokolwiek poniżej 21%, to właśnie wtedy powstaje dziura w naszym prawie podatkowym dotyczącym osób prawnych” — powiedział Gardner w rozmowie z Fortune. „Ich zyski były tak ogromne, że ich unikanie podatków ma znacznie większe konsekwencje dla zdolności rządu federalnego do funkcjonowania niż firmy niepłacące podatku w ogóle”.

Firmy korzystające z ulg podatkowych dla korporacji

Choć ulgi podatkowe dla korporacji istnieją od dziesięcioleci, Trump podejmował kroki w obu swoich kadencjach, aby je obniżyć, począwszy od 2018 roku, gdy zredukował federalną stawkę podatku dochodowego od osób prawnych z 35% do 21%. OBBBA, uchwalona w zeszłym lipcu, przedłużyła stawkę 21% i utrwaliła kilka ulg na stałe, dodając przy tym nowe, w tym natychmiastowe odliczanie krajowych kosztów badań i rozwoju oraz 100% amortyzację bonusową dla kwalifikującego się majątku biznesowego nabytego po styczniu 2025 roku — dwa mechanizmy pozwalające firmom odliczyć pełny koszt kwalifikujących się inwestycji w roku ich poniesienia, zamiast rozkładać odliczenia w czasie.

Te dwa przepisy to ulgi, z których firmy korzystają najczęściej, zauważył Gardner. Cztery firmy z największymi ulgami podatkowymi — Alphabet, Microsoft, Amazon i Meta — zaoszczędziły łącznie 46 miliardów dolarów dzięki tym dwóm możliwościom, według raportu, wykorzystując zwolnienia do finansowania ogromnych inwestycji w infrastrukturę AI.

Meta w szczególności przyciągnęła uwagę sposobem, w jaki wykorzystała ulgę badawczo-rozwojową (R&D). Według doniesień cytowanych przez senatorów firma technologiczna zaklasyfikowała swoje centra danych AI jako eksperymentalne „modele pilotażowe”, co pozwoliłoby jej otrzymać ulgę podatkową. Senatorowie Ron Wyden (D-Ore.), Sheldon Whitehouse (D-R.I.), Elizabeth Warren (D-Mass.), Catherine Cortez Masto (D-Nev.), Maggie Hassan (D-N.H.), Ben Ray Luján (D-N.M.) i Peter Welch (D-Vt.) napisali list do CEO Meta Marka Zuckerberga na początku tego miesiąca, żądając odpowiedzi do 31 października, w czym inwestycje, dla których Meta ubiega się o ulgi podatkowe, różnią się od rutynowych kosztów wyposażania centrów danych.

„Federalna ulga badawcza może być użytecznym i niezbędnym narzędziem wspierania naszej krajowej gospodarki innowacji i badań na najwyższym poziomie” — napisali senatorowie. „Subsydiowanie budowy twoich centrów danych AI nie spełnia tego standardu ani z bliska”.

Meta oświadczyła, że jest jednym z największych inwestorów w badania i rozwój w USA, inwestując ponad 200 miliardów dolarów w ciągu ostatnich pięciu lat, w tym 57 miliardów dolarów tylko w zeszłym roku.

„W przeciwieństwie do tradycyjnych centrów danych, centra danych zoptymalizowane pod AI są z natury nowatorskie i wymagają szerokich testów oraz eksperymentów, których nie da się zasymulować, aby prawidłowo je zaprojektować i zbudować” — powiedział rzecznik Meta w oświadczeniu dla Fortune. „To dokładnie ten rodzaj inwestycji krajowych, które Kongres zachęcał, ustanawiając te zachęty podatkowe dziesięciolecia temu”.

W sporze chodzi o to, jak ulga badawcza po raz pierwszy uchwalona w 1981 roku, na dziesięciolecia przed powstaniem dużych centrów danych AI, powinna mieć zastosowanie do dzisiejszych inwestycji.

Gardner oczekuje, że ten trend silnego opierania się na amortyzacji i premiach R&D będzie trwał z powodu trwałego charakteru przepisów podatkowych wprowadzonych przez Trumpa.

„Są wszelkie powody, by oczekiwać, że to stanie się nową normą w przyszłości, chyba że następny Kongres lub następna administracja prezydencka zdecydują się je odwrócić” — powiedział.

Argumenty przeciw podatkowi dochodowemu od osób prawnych

Jeden kierunek myślenia popierający wyższe podatki korporacyjne argumentuje, że większe dochody mogą zmniejszyć deficyt, co może obniżyć stopy procentowe i przyspieszyć zaciąganie pożyczek oraz późniejszy wzrost. Ale inni eksperci od polityki gospodarczej krytykują podwyższanie podatków korporacyjnych, argumentując zamiast tego, że wyższe podatki zniechęcałyby do inwestycji i ograniczyły konkurencyjność Ameryki na arenie międzynarodowej, ostatecznie osłabiając możliwości wzrostu gospodarczego.

Adam Michel, dyrektor ds. studiów polityki podatkowej w libertariańskim Cato Institute, argumentował w kwietniowym poście na Substack, że ulga badawczo-rozwojowa cieszy się dwupartyjnym poparciem od momentu jej wprowadzenia w 1981 roku na mocy Economic Recovery Tax Act. Ustawa, nazywana cięciem podatkowym Kempa-Rotha od nazwisk kongresmena Jacka Kempa (R-N.Y.) i senatora Williama Rotha (R-Del.), była częścią starań ówczesnego prezydenta Ronalda Reagana o zbudowanie koalicji bardziej konserwatywnych demokratów popierających cięcia wydatków. Michel argumentował, że ulga amortyzacyjna wspierałaby wzrost gospodarczy, ponieważ obniża natychmiastowy dochód do opodatkowania, ale nie nominalną kwotę płatności podatkowych, dając firmom większe możliwości inwestowania.

Ulgi podatkowe „nie ujawniają skandalu” — napisał Michel. „To lista popularnych, dwupartyjnych polityk. Firmy z nich korzystające robią to, co prawo przewiduje, często z dobrych powodów”.

Ta historia pierwotnie ukazała się na Fortune.com.