Waszyngton i Ottawa są uwikłane w napięte negocjacje dotyczące ceł samochodowych — Stany Zjednoczone oferują obniżenie 25-procentowej opłaty od pojazdów i części produkowanych w Kanadzie do 15%. Na papierze ustępstwo wygląda na krok naprzód, jednak kanadyjscy urzędnicy określili tę propozycję jako rozczarowującą, wskazując na niezwykle niskie marże, które i tak charakteryzują branżę motoryzacyjną.

Stawka wykracza daleko poza samochody. Jeśli oba kraje nie zawrą szerszej umowy handlowej, 19 sierpnia 2026 r. wejdą w życie nowe 50-procentowe cła na szereg kanadyjskich towarów — w tym na samochody.

O skali ryzyka decyduje sposób, w jaki zbudowana jest północnoamerykańska produkcja samochodów: funkcjonuje ona jako jeden zintegrowany system, a nie dwie równoległe branże krajowe, a komponenty rutynowo przekraczają granicę USA–Kanada wiele razy, zanim gotowy pojazd zjedzie z linii produkcyjnej. Cło, które na każdym etapie wydaje się znośne, może kumulować się wzdłuż całego łańcucha. Kanadyjskie moce montażowe są skoncentrowane w prowincji Ontario i opierają się na zakładach w Windsor, Oshawa, Cambridge, Alliston i Oakville, które zależą od dwukierunkowego, ponadgranicznego przepływu części.

Wewnątrz amerykańskiej propozycji

Amerykańska oferta zawiera element, który może zainteresować część producentów: pojazdy o wyższej zawartości komponentów z USA kwalifikowałyby się do efektywnej stawki celnej wynoszącej zaledwie 7,5%, co w praktyce nagradza producentów samochodów czerpiących więcej komponentów od amerykańskich dostawców.

Stopniowanie oparte na zawartości komponentów przypomina mechanizmy istniejące już w ramach USMCA, która wymaga 75-procentowej zawartości północnoamerykańskiej, aby pojazdy mogły być wprowadzane bez cła, oraz nakazuje, aby 40–45% zawartości pojazdu było wytwarzane przez pracowników zarabiających co najmniej 16 dolarów amerykańskich na godzinę. Różnica dotyczy geografii: USMCA uznaje szeroko rozumianą zawartość północnoamerykańską, podczas gdy proponowana struktura uwzględniałaby wyłącznie zawartość amerykańską — to asymetria leżąca u podstaw wahań Ottawy.

Taka struktura zachęca producentów do przenoszenia nakładów produkcyjnych na południe od granicy — i właśnie dlatego kanadyjscy negocjatorzy nie są zachwyceni. Reżim celowy nagradzający integrację komponentów amerykańskich mógłby stopniowo wydrążyć kanadyjski przemysł samochodowy, nawet jeśli nominalna stawka wyglądałaby lepiej.

Kanada z kolei utrzymuje obecnie własne wzajemne 25-procentowe cła na niektóre produkty z USA. Środki odwetowe dają Ottawie pewną pozycję przetargową przy stole negocjacyjnym, ale jednocześnie podnoszą koszty dla kanadyjskich konsumentów i firm importujących towary amerykańskie.

Szerszy zestaw sporów

Cła samochodowe mogą być głównym tematem, ale są splątane ze znacznie szerszym zakresem rozbieżności. Negocjacje obejmują również system zarządzania podażą w sektorze mleczarskim, od lat drażliwy punkt dla amerykańskich producentów domagających się większego dostępu do chronionego rynku Kanady. W grze są także ograniczenia w sprzedaży alkoholu — kolejny od dawna istniejący punkt sporny.

Elementem układanki są także cła na stal i aluminium, które istniały przed obecną rundą sporów i mają własną, skomplikowaną dynamikę polityczną w obu krajach.

Wszystko to rozgrywa się na tle porozumienia USA–Meksyk–Kanada (USMCA), paktu handlowego, który w 2020 r. zastąpił NAFTA i który sam w sobie ma zostać poddany wspólnej rewizji przez trzy rządy członkowskie w 2026 r. — w tym samym roku, w którym upływa termin dotyczący ceł. Przedstawiciele kanadyjskiego sektora samochodowego ostrzegali, że ustępstwa poczynione teraz mogą skomplikować przyszłe renegocjacje w ramach USMCA, w praktyce utrwalając niekorzystne warunki, które później trudno będzie odwrócić.

Implikacje dla rynków i łańcuchów dostaw

Uwagi wymagają również surowce rolnicze. Kwestia mleczarstwa jest w Kanadzie silnie nacechowana politycznie — system zarządzania podażą chroni krajowych rolników poprzez kwoty produkcyjne i kontrole importowe. Jakiekolwiek ustępstwo w zakresie dostępu do rynku mleka mogłoby wpłynąć na ceny w tym sektorze, a jednocześnie stworzyć polityczne trudności dla kanadyjskich urzędników w kraju.

Obecny zastój w negocjacjach sugeruje, że żadna ze stron nie zamierza ustąpić. Kanada postrzega amerykańską ofertę jako niewystarczającą ochronę dla swojej bazy produkcyjnej, podczas gdy USA wydają się wykorzystywać groźbę terminu z sierpnia 2026 r. jako dźwignię negocjacyjną. Dla czytelników śledzących, jak potoczy się ta sprawa, konkretnymi punktami do obserwacji są wejście w życie ceł 19 sierpnia 2026 r., zaplanowana na ten sam rok wspólna rewizja USMCA oraz ewentualne zmiany w liście ceł odwetowych Ottawy — każdy z tych elementów wskaże, czy rozmowy zmierzają ku pakietowemu porozumieniu, czy osadzają się w dłuższym impasie.