MANILA — Słabe zainteresowanie społeczne procesem impeachmentu wiceprezydent Sary Duterte-Carpio może odzwierciedlać powszechne postrzeganie wśród Filipińczyków, że senacki trybunał jest politycznym spektaklem odległym od codziennej rzeczywistości, twierdzą analitycy.

Sondaż Social Weather Stations (SWS) przeprowadzony w dniach 21–27 września wykazał, że około 42% dorosłych Filipińczyków uważnie śledzi proces przeciwko pani Duterte — poziom niższy niż 54%, które śledziły proces byłego przewodniczącego Sądu Najwyższego Renato Tereso A. Corony, i 47%, które obserwowały sprawę byłego prezydenta Josepha „Erap” Ejercito Estrady. Proces Corony zakończył się skazaniem przez Senat w maju 2012 r., natomiast proces Estrady został przerwany bez wyroku, gdy prokuratorzy Izby Reprezentantów odeszli w styczniu 2001 r.

„Kiedy ludzie już nie ufają trybunałowi impeachmentu i wątpią w zarzuty, śledzenie procesu może wydawać się dużym wysiłkiem z małą nagrodą”, napisał mailowo Rogelio Alicor L. Panao, profesor nauk politycznych na Uniwersytecie Filipin w Diliman (UPD). „Więc wyłączanie się niekoniecznie jest obojętnością. Może być racjonalną reakcją na coś, co wygląda jak polityczny spektakl.”

Sceptycyzm społeczny wobec trybunału był już strukturalny przed rozpoczęciem procesu, powiedział Panao. Powołując się na sondaż Octa Research przeprowadzony w dniach 20–24 kwietnia, zauważył, że 81% Filipińczyków było sceptycznych lub wstrzymywało się z oceną, czy senatorowie-sędziowie orzekną w oparciu o dowody i prawo, a nie politykę.

„Jeśli Izba Reprezentantów, Senat lub administracja są postrzegane jako motywowane politycznie, nawet mocny przypadek korupcyjny może zostać odrzucony jako amunicja polityczna”, dodał.

Ten sam sondaż SWS wykazał, że tylko 28% Filipińczyków miało „duże zaufanie”, że Senat podejmie uczciwą decyzję o skazaniu pani Duterte. Netto przekonanie o czterech punktach zarzutów impeachmentu przeciwko wiceprezydent — zmierzone w okresie sondażu i zanim trybunał zezwolił prokuratorom Izby na wycofanie punktów oprócz zarzutu niewyjaśnionego majątku — było równie słabe, z wynikami od -9 do -21.

Zgodnie z Konstytucją z 1987 r. skazanie w sprawie impeachmentu pociąga za sobą usunięcie ze stanowiska i zakaz pełnienia jakiejkolwiek funkcji w Republice — są to skutki prawne wyroku, który senacki trybunał rozważa.

Jean S. Encinas-Franco, również profesor nauk politycznych na UPD, stwierdziła, że nieufność wobec postępowania i zarzutów może być związana z publiczną narracją wiceprezydent o byciu prześladowaną.

Panao dodał, że polityczna marka pani Duterte — podkreślająca autentyczność, twardość i wizerunek antyelitarny — przetrwała zarzuty korupcyjne, ponieważ jej zwolennicy pytają, czy jest po ich stronie, „a nie czy jest idealnie czysta”.

Wiceprezydent wielokrotnie potępiła impeachment jako marnotrawstwo czasu i zasobów oraz jako część prób prezydenta Ferdinanda R. Marcosa Jr. podważenia jej kandydatury w wyborach prezydenckich 2028.

„Rząd powinien zacząć pracować i przestać uprawiać politykę”, powiedziała wiceprezydent w oświadczeniu z 22 października. „Ludzie są zubożali, głodni i złezi.”

Dane SWS sugerują, że nieufność nie jest jednolita w społeczeństwie, powiedział Panao: grupy o średnich i wyższych dochodach mogą postrzegać pani Duterte jako destabilizującego aktora politycznego, podczas gdy grupy o niższych dochodach mogą widzieć w procesie rozpraszanie od rządzenia i codziennej egzystencji.

Reginald V. Tongol, rzecznik senackiego trybunału impeachmentu, powiedział, że wyniki sondażu stanowią motywację dla trybunału do zdobycia zaufania publicznego. W oświadczeniu powiedział, że trybunał potraktuje sondaż jako wyzwanie, aby „wykazać się transparentną, opartą na zasadach bezstronnością” wobec sceptycznych i niezdecydowanych segmentów społeczeństwa.

Dla Panao spójność proceduralna to pierwsze zadanie w odbudowie zaufania, więc izba musi unikać widocznych zmian, które sprawiają, że wygląda jak ruchomy cel, takich jak obniżony próg skazania (Konstytucja wymaga zgody dwóch trzecich wszystkich członków Senatu dla skazania) i nagłe wycofanie trzech z czterech punktów zarzutów. Streszczenie każdej sesji prostym językiem, powiedział, mogłoby również zmniejszyć publiczne zamieszanie co do postępowania.

„Trybunał powinien publicznie uzasadniać każdy orzeczenie dowodowe”, dodał. „Powinien też być widocznie chroniący due process zarówno dla oskarżenia, jak i obrony, ponieważ uczciwość, której nie widać, politycznie rzecz biorąc, uczciwością się nie liczy.”

Ostatecznie, powiedziała Encinas-Franco, budowanie zaufania do trybunału impeachmentu oznacza pokazanie, dlaczego wiceprezydent potencjalnie zdradziła zaufanie publiczne — i co to oznacza dla codziennego życia Filipińczyków. W miarę jak proces toczy się nadal na podstawie jedynego pozostałego zarzutu niewyjaśnionego majątku, pozostaje niewiadome, czy trybunał przełoży to zobowiązanie na spójność proceduralną i widoczną uczciwość opisaną przez analityków.

Źródło: BusinessWorld, opracowanie Francessca S. Abalos — Analitycy widzą polityczny spektakl za słabszym zainteresowaniem procesem wiceprezydent Sary