Gdy kontynentalna Europa znosi srogą letnią falę upałów i suszę, zakłócenia w logistyce chemicznej nasilają się wzdłuż Renu — jednego z najbardziej ruchliwych śródlądowych korytarzy transportowych kontynentu, przewożącego chemikalia, węgiel, zboże i produkty naftowe między ośrodkami produkcyjnymi w Niemczech i Szwajcarii a portem w Rotterdamie nad Morzem Północnym — podczas gdy krytycznie niskie poziomy wody w Dunaju i innych ciekach wodnych wymusiły masowe zamknięcia elektrowni jądrowych.

Poziomy wody w Renie osiągają rekordowo niskie wartości

Przedłużająca się sucha pogoda w całej Europie drastycznie zmniejszyła dopływ wody do Renu, spychając poziomy na rekordowo niskie wartości i powodując spadek załadunków poniżej 20% normalnej zdolności przewozowej w niektórych obszarach. Sytuacja przypomina dotkliwą suszę na Renie z 2018 roku, kiedy to podobne zakłócenia w logistyce chemicznej i paliwowej skłoniły niektórych armatorów do wynajmowania statków o małym zanurzeniu i rewizji planów awaryjnych na okresy niskich stanów wody.

W Kaub — jednym z najpłytszych punktów rzeki — poziom wody spadł do rekordowych 19 centymetrów (cm) 5 sierpnia i według prognoz ma spaść do 18 cm do 9 sierpnia. Długoterminowa średnia głębokość w tym miejscu wynosi około 200 cm. Poprzedni najniższy poziom odnotowany od początku tysiąclecia to 25,28 cm z 22 października 2018 roku.

Ponieważ nie widać końca suszy, a sierpień to zazwyczaj jeden z najgorętszych i najsuchszych miesięcy w roku, oczekuje się dalszego pogorszenia warunków. Zmniejszanie ładunków na barek i przejście na alternatywne środki transportu wydłuża czas dostaw, podnosi koszty logistyczne i zmniejsza ogólną zdolność przewozową. Wpływ tych niskich poziomów wody prawdopodobnie zostanie spotęgowany we wrześniu, jeśli popyt i wskaźniki operacyjne wzrosną po letnim spowolnieniu.

Klauzule force majeure i zakłócenia logistyczne

5 sierpnia BASF ogłosił force majeure na dostawy kilku surfaktantów ze swoich europejskich zakładów, zgodnie z listem do klientów widzianym przez ICIS. Force majeure to standardowe postanowienie umowne zwalniające dostawców z odpowiedzialności, gdy nadzwyczajne zdarzenia pozostające poza ich kontrolą uniemożliwiają im spełnienie zobowiązań dostawczych. Deklaracja nastąpiła po zakłóceniach w dostawach surowców spowodowanych ograniczeniami logistycznymi związanymi z niskimi poziomami wody w Renie, przy czym początkowa deklaracja nosi datę 29 lipca. Firma nie odpowiedziała na prośbę o komentarz.

31 lipca wielu uczestników rynku zgłosiło, że Lanxess ogłosił force majeure na produkcję bezwodnika ftalowego (PA) w swoim zakładzie w Uerdingen w Niemczech. Źródła rynkowe powiązały tę deklarację z niskimi poziomami wody w Renie, które wpłynęły na ruch barek z surowcem ortoksylenem (OX) zaopatrujących zakład. Lanxess nie potwierdził tej informacji.

23 lipca ICIS zgłosił, że niskie poziomy wody w Renie zakłóciły logistykę z zakładu LyondellBasell w Wesseling w Niemczech. Zgodnie ze źródłami rynkowymi ogłoszono force majeure na butadien (BD), choć nie zostało to potwierdzone. Źródła dodały, że od sierpnia oczekiwano alokacji.

Wcześniej, 16 lipca, BASF ogłosił force majeure na ftalan diizononylu (DINP) i ftalan dipropyloheptylu (DPHP) w Ludwigshafen w Niemczech, powołując się na zakłócenia w produkcji spowodowane ekstremalnie gorącą i suchą pogodą oraz znaczne ograniczenia logistyczne wynikające z niskich poziomów wody w Renie, zgodnie z listem do klientów widzianym przez ICIS. BASF odmówił komentarza.

Na europejskim rynku BD krytycznie niskie poziomy wody w Renie zaostrzyły presję podażową w obliczu ograniczeń logistycznych i produkcyjnych. Przy ograniczonej przepustowości kolejowej i pogarszającej się opłacalności transportu barkami producenci mierzą się z wyższymi kosztami logistycznymi i zmniejszoną elastycznością łańcucha dostaw, co ma konsekwencje dla etylenu, propylenu, BD i pokrewnych pochodnych.

Na europejskim rynku izopropanolu (IPA) niskie poziomy wody w Renie drastycznie ograniczają załadunki barek i wywierają dodatkową presję na alternatywną logistykę drogową i kolejową. Jednak słaby popyt przyczynia się do nadpodaży, wywierając niewielką presję na europejskie zapasy.

Dyrektor generalny BASF Markus Kamieth oświadczył w zeszłym tygodniu, że firma może zmierzyć się z niedoborami produktów lub kolejnymi klauzulami force majeure, ponieważ polega na rzece w transporcie. Kamieth opisał, jak zakłady i klastry chemiczne często funkcjonują w ramach złożonych struktur Verbund i łańcuchów wartości, gdzie brak nawet jednego surowca może wywołać efekt domina nakładający znaczną presję na systemy produkcyjne.

Metanol i inne rynki dotknięte problemami

Europejski kupiec metanolu poinformował ICIS, że ma wystarczające zapasy na dwa do trzech kolejnych tygodni, ale napotka trudności po ich wyczerpaniu. Kupiec powiedział: „Barki nie mogą obecnie dostarczać — już teraz przeszliśmy na dostawy ciężarówkami, więc to chaos, bo nie byliśmy przygotowani na transport drogowy."

Ponieważ barki przewożą tylko 200–300 ton zamiast zwykłych 1 000 ton, niektóre terminale w Rotterdamie wydłużyły godziny otwarcia, aby pomóc klientom w sierpniu.

Kupiec kwasów tłuszczowych poinformował ICIS, że niskie poziomy wody oznaczają, iż kontenery utknęły w portach i nie mogą być transportowane. Dodał, że niemiecki system kolejowy również działa ze zmniejszoną przepustowością z powodu prac konserwacyjnych. Transport drogowy mierzy się z dodatkowymi wyzwaniami, ponieważ sezon urlopowy zmniejszył liczbę dostępnych kierowców.

Europejscy producenci polioli również doświadczają problemów z powodu niskich poziomów wody w Renie — niektórzy zgłaszają, że materiał nie mógł zostać rozładowany w zakładzie produkcyjnym. Według źródeł rynkowych wpływa to na podaż niektórych specjalnych gatunków polioli.

Wpływ suszy i upałów na produkcję energii

Firmy energetyczne w całej Europie są w stanie podwyższonej gotowości, ponieważ utrzymująca się susza, temperatury powyżej średniej oraz rozległe pożary lasów zagrażają ograniczeniem produkcji energii jądrowej i hydroelektrycznej, jednocześnie zwiększając popyt na gaz w warunkach napiętego rynku. Elektrownie jądrowe są zależne od dużych objętości wody rzecznej do chłodzenia, a przepisy zabraniają operatorom odprowadzania wody z powrotem do rzek powyżej określonych progów temperaturowych — co oznacza, że podczas fal upałów elektrownie muszą zmniejszyć produkcję lub całkowicie wstrzymać działalność, aby spełnić wymogi ochrony środowiska.

Dane zebrane przez ICIS pokazują, że około 7 gigawatów (GW) mocy jądrowej było niedostępne we Francji, na Węgrzech i w Rumunii pod koniec lipca — co odpowiada mniej więcej 10% całkowitej zainstalowanej mocy jądrowej UE — z powodu wyjątkowo niskich poziomów rzek i utrzymujących się upałów. Francja, która zazwyczaj wytwarza około 70% energii elektrycznej z energii jądrowej, jest szczególnie narażona na tego typu ograniczenia chłodzenia wodnego.

Źródło: ICIS, autor: Will Beacham