Silne letnie fale upałów podważają bezpieczeństwo energetyczne w całej Europie. Kontynent doświadcza skrajnie gorącego i suchego lata, które winduje popyt na klimatyzację do niespotykanych poziomów w momencie, gdy rzeki się ocieplają i wysychają — ze znaczącymi konsekwencjami zarówno dla sektora energetyki jądrowej, jak i dla rezerw hydroenergetycznych.

W zeszłym miesiącu Francja była zmuszona do ograniczenia produkcji i wyłączania reaktorów jądrowych w tempie rekordowym z powodu niewystarczających zasobów wody chłodzącej. W tym tygodniu Węgry podjęły nadzwyczajny krok, wyłączając w weekend elektrownię jądrową Paks, co natychmiast odcięło około 40 procent produkcji energii elektrycznej w kraju. „Ze względu na dalszy spadek poziomu wody w Dunaju” — napisał w sobotę premier Péter Magyar — „jutro zostanie ona całkowicie wyłączona po raz pierwszy od 44 lat”.

Wyłączenie Paks wywołało gwałtowną zmianę cen energii elektrycznej w regionie, a koszty wzrosły do 500 euro za megawatogodzinę — poziomu znacznie przewyższającego typowe europejskie ceny hurtowe, które w normalnych warunkach zwykle pozostają wyraźnie poniżej 100 euro za megawatogodzinę. Problemy Węgier są dalekie od zakończenia — nadchodzący tydzień będzie kluczowy, ponieważ temperatury wzrosną do niebezpiecznych poziomów. „Od poniedziałku może pojawić się sytuacja kryzysu energetycznego” — ostrzegł Magyar. „Aby uniknąć poważniejszych konsekwencji, potrzebne będą skoordynowane działania i powściągliwość”.

Kryzys pojawia się w delikatnym momencie dla europejskiej polityki energetycznej. Energia jądrowa dostarcza około jednej czwartej energii elektrycznej Unii Europejskiej i odgrywała centralną rolę w strategii dekarbonizacji bloku, a kilka państw członkowskich odwróciło wcześniejsze plany wygaszania lub rozwija nowe projekty reaktorów, by osiągnąć cele neutralności emisyjnej i ograniczyć zależność od importowanych paliw kopalnych. Jednak wydarzenia tego lata ujawniają podatność strukturalną: niskoemisyjne technologie najbardziej potrzebne do stabilnej, całodobowej produkcji energii same są silnie narażone na zmiany klimatyczne, którym mają pomagać przeciwdziałać.

Moment ten jest szczególnie zły, ponieważ dostęp do klimatyzacji może decydować o przeżyciu osób wrażliwych i starszych. Zgodnie z badaniem opublikowanym w The Lancet00005-7/fulltext), w latach 2000–2019 na świecie co roku z powodu upałów umierało prawie pół miliona osób, z czego większość stanowiły osoby starsze, a więc bardziej podatne na ekstremalne temperatury. Klimatyzacja obecnie zapobiega około 190 000 zgonów związanych z upałami rocznie.

Warunki mogą się jeszcze pogorszyć. Jest dopiero początek sierpnia, a historycznie kluczowe europejskie szlaki wodne, w tym Dunaj, osiągają najniższy poziom pod koniec miesiąca lub we wrześniu. Jednocześnie skutki zmian klimatu nadal się nasilają. Europa — najszybciej ocieplający się kontynent na świecie — musi przygotować się na to, że skrajne upały i deficyt wody staną się normą.

„Musimy zaplanować nasz system energetyczny tak, aby to mogła być nasza nowa rzeczywistość” — powiedziała niedawno Bloombergowi Zsuzsanna Pató, kierująca zespołem ds. systemów energetycznych w Europie w organizacji non-profit Regulatory Assistance Project. „Zazwyczaj nie mamy aż tak gorących okresów, ale po prostu musimy się do nich przyzwyczaić”.

Sytuacja ma charakter miecza obosiecznego: technologie czystej energii najbardziej potrzebne do całodobowego zasilania — energetyka jądrowa i hydroenergetyka — są jednocześnie tymi, które najtrudniej utrzymać i rozwijać w tych warunkach. „Im goręcej, tym wszystko przestaje działać tak dobrze” — powiedział niedawno DW Iain Staffell, profesor nadzwyczajny zrównoważonej energetyki w Imperial College London. „Myślę, że musimy dostosować system energetyczny do zmieniającej się pogody” — dodał.

Energetyka jądrowa jest znacznie bardziej „spragniona” niż wiele innych źródeł energii, zużywając zdecydowanie więcej wody niż odnawialne źródła, takie jak energia słoneczna i wiatrowa, w przeliczeniu na kilowat. Te wymagania hamują rozwój sektora w wielu regionach dotkniętych deficytem wody i powodują istotne napięcia polityczne w krajach takich jak Australia, gdzie woda jest cennym zasobem.

Jednak, jak twierdzi Breakthrough Institute, „reaktory jądrowe nie muszą być aż tak spragnione”. Aby wspierać rozwój energetyki jądrowej w zmieniającym się klimacie, potrzebne są bardziej rygorystyczne wytyczne dotyczące recyklingu wody w elektrowniach jądrowych. Co więcej, projektowanie reaktorów jądrowych nadal szybko się zmienia, ponieważ sektor staje się coraz bardziej konkurencyjny i sprywatyzowany. W przyszłości niektóre reaktory będą korzystać z gazu zamiast pary, a inne zastosują chłodzenie powietrzem lub modele z solami stopionymi — oba rozwiązania wymagają znacznie mniejszych ilości wody do działania.

Przez Haley Zaremba dla Oilprice.com