Filipiński urząd statystyczny (PSA) opublikował statystyki handlu międzynarodowego towarami (IMTS), a dane za okres styczeń-sierpień wskazują na pogłębiającą się nierównowagę zewnętrzną. Łączny eksport wzrósł z 55,8 mld USD w 2025 roku do 64 mld USD w 2026 roku, podczas gdy łączny import w tym samym okresie wzrósł z 88,7 mld USD w 2025 roku do 105,6 mld USD w 2026 roku — co oznacza, że wartość towarów kupowanych za granicą rośnie szybciej niż wartość towarów sprzedawanych za granicę.

W rezultacie deficyt handlu towarami powiększył się z -32,9 mld USD w 2025 roku do -41,6 mld USD. Według publicysty Bienvenido S. Oplasa Jr. deficyt tej wielkości powinien być pokryty nadwyżką w handlu pozatowarowym o podobnej skali — handlem usługami i innymi wpływami nie towarami — aby złagodzić presję na peso filipińskie, ale tak się nie dzieje. Peso odpowiednio osłabło z około 57 za dolara amerykańskiego w sierpniu 2025 roku do około 62 peso za dolara w sierpniu 2026 roku, a słabsze peso z kolei czyni importowane towary i płatności denominowane w dolarach droższymi w walucie lokalnej.

Chiny pozostają zdecydowanie największym źródłem importu Filipin. Import z Chin w okresie styczeń-sierpień wzrósł z 19 mld USD w 2023 roku do 30 mld USD w 2026 roku, podnosząc ich udział w całkowitym imporcie z 22,8% do 28,8%.

Import z Korei Południowej zrobił w tym roku gwałtowny skok, z 6,7 mld w 2025 roku do 13,9 mld USD w 2026 roku, co stanowi 13,2% całkowitego importu. W przeciwieństwie do tego udział Stanów Zjednoczonych stale maleje, z 6,7% w 2023 roku do 5,6% w 2026 roku. Udziały poszczególnych krajów to jedne z najbardziej wymownych szczegółów miesięcznych danych handlowych, ponieważ pokazują, skąd faktycznie pochodzą ciężarówki, urządzenia i inne towary trafiające do gospodarki.

Japonia, będąca dekady temu głównym źródłem importu kraju, stanowiła w 2026 roku jedynie 7,6% całości. Oplas argumentuje, że Japonia powoli traci konkurencyjność na rzecz Korei Południowej, a zdecydowanie utraciła ją na rzecz Chin: choć wiele samochodów na Filipinach nadal nosi marki Toyota i inne japońskie, większość ciężarówek, autobusów, sprzętu AGD i gadżetów pochodzi obecnie z Chin.

Dane handlowe zbiegają się w czasie z kontynuacją zaangażowania dyplomatycznego z Tokio. W maju prezydent Ferdinand Marcos Jr. udał się z oficjalną wizytą państwową do Japonii, aby pomóc w rozwijaniu stosunków handlowych, inwestycyjnych, energetycznych i dyplomatycznych. 17 września wiceprzewodniczący japońskiego Senatu, Fukuyuma Tetsuro, odwiedził Filipiny, aby rozwijać wymiany parlamentarne i potwierdzić kompleksowe partnerstwo strategiczne Filipiny-Japonia; powitał go w Malacañang sekretarz wykonawczy Ralph Recto. Jak pozycja Japonii w strukturze importu będzie się rozwijać wraz z tym wysiłkiem dyplomatycznym, to jeden z wątków wartych śledzenia w nadchodzących publikacjach PSA z podziałem na kraje.

Po stronie fiskalnej Biuro Skarbu (BTr) niedawno opublikowało raport operacji kasowych (COR) rządu centralnego (NG) za sierpień. Porównując raporty COR za okres styczeń-sierpień z ostatnich dwóch lat, Oplas stwierdza, że deficyt budżetowy stale się pogarsza — z 697 mld peso w 2024 roku do 1,05 bln peso w 2026 roku. Subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego (LGU) gwałtownie wzrosły, z 673 mld peso w 2024 roku do 945 mld peso w 2026 roku — wzrost, który według jego oceny dalej powiększy nadwyżki fiskalne LGU, podczas gdy rząd centralny utrzyma duży deficyt fiskalny.

Samo obsługa odsetek sięgnęła już 686,5 mld peso — średnio 98,1 mld peso miesięcznie, czyli 3,3 mld peso dziennie. To koszt obsługi już zaciągniętego długu, który jest wymagalny niezależnie od tego, ile środków zostaje na inne programy. Finansowanie netto, czyli pożyczki nowe pomniejszone o amortyzację starych pożyczek, osiągnęło w tym roku 1,5 bln peso, w porównaniu z 892 mld peso w 2024 roku. Miesięczne raporty COR BTr, razem z publikacjami handlowymi PSA, to dokumenty, na które warto zwracać uwagę, aby poznać kolejne odczyty dotyczące tego, czy luki zewnętrzne i fiskalne będą się dalej pogłębiać, czy ustabilizują do końca roku.

Oplas uważa, że wiele agencji rządu centralnego jest marnotrawnych — kontynuują rozszerzanie wydatków, mimo że podobne usługi zapewniają już LGU generujące nadwyżki fiskalne. Krytykuje również system emerytalny personelu wojskowego i umundurowanego (MUP), w ramach którego dobrze opłacani aktywni żołnierze, policjanci i funkcjonariusze straży przybrzeżnej nie wpłacają niczego na własne emerytury. W przeciwieństwie do nich lekarze i pielęgniarki, prawnicy i prokuratorzy, nauczyciele i profesorowie, inżynierowie i agronomowie zatrudnieni w służbie publicznej finansują swoje przyszłe emerytury poprzez składki do Systemu Ubezpieczeń Emerytalnych Służby Państwowej (GSIS). Jego zdaniem system emerytalny MUP "pozostaje marnotrawnym i skorumpowanym schematem, który dodatkowo wykrwawia przeciętnego filipińskiego podatnika".

Bienvenido S. Oplas Jr. jest prezesem Bienvenido S. Oplas, Jr. Research Consultancy Services oraz Minimal Government Thinkers i międzynarodowym fellowem Tholos Foundation. Można się z nim skontaktować pod adresem minimalgovernment@gmail.com.

Niniejszy komentarz został pierwotnie opublikowany przez BusinessWorld.