Sąd Najwyższy Filipin, w ramach Drugiej Izby, w większości utrzymał w mocy ustalenie Sądu Apelacyjnego, że były menedżer w spółce z grupy Uber został nielegalnie zwolniony, odrzucając próbę obejścia przez pracodawcę ochrony przewidzianej w filipińskim prawie pracy poprzez zakwalifikowanie go jako niezależnego wykonawcy.

W 28-stronicowej decyzji ogłoszonej 18 sierpnia i upublicznionej w tym tygodniu izba orzekła, że formalne określenie menedżera jako niezależnego wykonawcy było sprzeczne z wewnętrznymi wytycznymi korporacyjnymi regulującymi jego godziny pracy, metody działania i dostępność.

Izba stwierdziła, że mająca siedzibę w Holandii Uber Personnel Services B.V. faktycznie kontrolowała byłego menedżera, Poncevica C. Ceballosa Jr., i doszła do wniosku, że filipińskie prawo traktuje pana Ceballosa jako pracownika uprawnionego do ochrony przed nielegalnym zwolnieniem.

Spory o status zatrudnienia tego rodzaju — gdy pisemna umowa określa pracownika jako niezależnego wykonawcę, a codzienna praktyka przypomina stosunek pracy — to powtarzający się problem w aranżacjach opartych na platformach i w pracy transgranicznej.

„Zasadą podstawową jest, że charakter zatrudnienia określają czynniki ustanowione przez prawo, niezależnie od jakiejkolwiek umowy stanowiącej inaczej” — zgodnie z orzeczeniem, którego autorem jest sędzia Associated Justice Jhosep Y. Lopez.

Tym orzeczeniem izba oddaliła skargę wniesioną przez Uber Personnel Services i dyrektora Wenzu Lina. Decyzja umożliwia także panu Ceballosowi rozszerzenie roszczeń wobec firmy o świadczenia z opcji na akcje.

Tło sprawy

Pan Ceballos został zatrudniony w maju 2014 roku przez Uber Personnel Services jako Community Operations Manager z miesięczną pensją P247 500, z zadaniem budowy globalnych operacji wsparcia klienta. Jego umowa wprost wykluczała stosunek pracy i stanowiła, że prawem właściwym jest prawo holenderskie.

W styczniu 2015 roku pan Lin, ówczesny dyrektor regionalny ds. operacji społecznościowych, zwolnił go ustnie, bez uprzedniego pisemnego powiadomienia i formalnego postępowania wyjaśniającego.

Arbiter pracy i Krajowa Komisja ds. Stosunków Pracy początkowo oddaliły skargę pana Ceballosa, powołując się na klauzulę o niezależnym wykonawcy w umowie. Sąd Apelacyjny uchylił te orzeczenia po zbadaniu wewnętrznej korespondencji i wytycznych operacyjnych.

Domniemanie prawa zagranicznego

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zastosowanie prawa filipińskiego przez sąd apelacyjny na podstawie doktryny domniemania procesualnego (processual presumption). Trybunał orzekł, że prawo zagraniczne musi zostać właściwie podniesione i udowodnione zgodnie z regułą 132 Zrewidowanych Zasad Postępowania Sądowego. Ponieważ Uber Personnel Services nie przedstawił wiarygodnego dowodu treści prawa holenderskiego, prawo zagraniczne domniemywa się jako identyczne z krajowym prawem pracy. W praktyce zagraniczny pracodawca nie może powoływać się na klauzulę wyboru prawa, aby pominąć filipińskie standardy pracy, chyba że udowodni treść powoływanego prawa zagranicznego.

Stosując czteroelementowy test zatrudnienia, Sąd Najwyższy orzekł, że Uber Personnel Services wywierał silną kontrolę nad środkami i metodami pracy pana Ceballosa. Według ugruntowanej filipińskiej jurisprudencji test uwzględnia selekcję i zatrudnienie pracownika, wypłatę wynagrodzenia, prawo do zwolnienia oraz prawo kontroli, przy czym ostatni element — kompetencja pracodawcy co do sposobu wykonywania pracy — uznawany jest za najbardziej rozstrzygający. Sąd wskazał na wytyczne operacyjne wydawane przez pana Lina, wymagające od menedżerów utrzymywania postawy „always on” nawet podczas urlopów, przestrzegania rygorystycznych codziennych harmonogramów oraz poddawania się ciągłej ocenie wyników — warunki, które w praktyce pozbawiły pracownika niezależności operacyjnej.

Ponieważ pana Ceballosa uznano za stałego pracownika objętego konstytucyjną gwarancją stabilności zatrudnienia, jego natychmiastowe zwolnienie bez proceduralnego i merytorycznego należytego procesu stanowiło nielegalne rozwiązanie stosunku pracy — oświadczył sąd. Prawo filipińskie uzależnia rozwiązanie umowy ze stałym pracownikiem zarówno od merytorycznego, jak i proceduralnego należytego procesu, co co do zasady wymaga pisemnego powiadomienia o zarzutach oraz możliwości przedstawienia stanowiska przed zakończeniem zatrudnienia.

Świadczenia pieniężne

Modyfikując orzeczenie sądu apelacyjnego w zakresie świadczeń pieniężnych, Sąd Najwyższy nakazał Uber Personnel Services przyznanie panu Ceballosowi pełnych świadczeń ekwiwalentnych w ramach korporacyjnego planu opcji na akcje, obejmujących 3 000 akcji zwykłych. Przyznane świadczenie pokazuje, że zadośćuczynienie w filipińskich sprawach o nielegalne zwolnienie nie ogranicza się do wynagrodzeń i może obejmować świadczenia związane ze stosunkiem pracy, takie jak instrumenty ekwiwalentne.

Opracowano na podstawie doniesienia Eriki Mae P. Sinaking dla BusinessWorld. Oryginalny artykuł.