Santiago Peña ustąpił ze stanowiska prezydenta Paragwaju w czwartek, 5 listopada, twierdząc, że decyzja ta była konieczna, aby chronić stabilność kraju i instytucje demokratyczne po upadku cyfrowego kredytodawcy Ueno Bank, który pogrążył państwo w kryzysie finansowym i politycznym.

W nagraniu opublikowanym na platformie X Peña powiedział, że jego najważniejszym celem jest ochrona Paragwajczyków, którzy powierzyli swoje oszczędności systemowi finansowemu — co najwyraźniej odnosiło się do ponad 3 milionów deponentów, czyli grupy odpowiadającej niemal połowie ludności kraju, którzy stracili dostęp do swoich środków po zawieszeniu działalności banku przez władze.

Szybki rozwój, a następnie kontrola regulacyjna

Uruchomiony w 2021 roku Ueno Bank rozwijał się w niezwykłym tempie i stał się jedną z największych instytucji finansowych Paragwaju, kraju liczącego około 6,5 miliona mieszkańców. Problemy pojawiły się w czerwcu 2026 roku, gdy organy nadzoru zaczęły analizować pożyczki udzielone przez bank spółkom powiązanym z jego udziałowcem kontrolującym, Grupo Vázquez — ekspozycję określaną jako kredytowanie podmiotów powiązanych, które organy nadzoru ograniczają, ponieważ koncentruje ono ryzyko banku w jednej grupie biznesowej. W październikowym oświadczeniu bank przyznał, że otrzymał zawiadomienia regulacyjne z 5 czerwca i 24 lipca, nakazujące ograniczenie tej ekspozycji na kredytowanie podmiotów powiązanych.

Korekty te okazały się fatalne dla bilansu banku. Po zmianach w sprawozdaniach finansowych współczynnik wypłacalności Ueno — bufor kapitałowy, który banki muszą utrzymywać na pokrycie strat zgodnie z wymogami organów nadzoru — spadł do 5,56%, czyli poniżej połowy prawnego minimum wynoszącego 12%. 2 listopada Bank Centralny Paragwaju wszczął postępowanie naprawcze — formalny proces restrukturyzacji lub likwidacji upadłego banku i podziału pozostałych aktywów — oraz zawiesił działalność banku, odcinając klientów od ich depozytów. Następnego dnia władze zatrzymały ośmiu członków kadry zarządzającej, w tym prezesa Grupo Vázquez Miguela Vázqueza i prezesa banku Juana Manuela Gustale. Sąd następnie nakazał zastosować wobec sześciu z nich tymczasowe aresztowanie, a dwóch umieścić w areszcie domowym.

Polityczne konsekwencje

Zaangażowanie Peñy w kryzys nie miało wyłącznie charakteru instytucjonalnego. Według Associated Press pozostawał on partnerem biznesowym Grupo Vázquez do marca 2025 roku, a parlamentarzyści podjęli działania zmierzające do wszczęcia procedury impeachmentu, powołując się na zarzucane konflikty interesów, niewłaściwe wykorzystanie funduszy emerytalnych oraz instytucjonalne tuszowanie spraw związanych z upadkiem banku. Peña zaprzeczył popełnieniu nieprawidłowości, przedstawiając sprawę jako spór regulacyjny, który został wykorzystany politycznie.

Peña został wybrany w kwietniu 2023 roku i objął urząd w sierpniu tego samego roku. Jego pięcioletnia kadencja miała trwać do 2028 roku. Zgodnie z konstytucją Paragwaju wiceprezydent Pedro Alliana przejąłby urząd prezydenta na pozostałą część kadencji, jeśli Kongres formalnie zaakceptuje rezygnację — będzie to decydujący krok w procesie sukcesji, który będzie przebiegał równolegle z działaniami parlamentarzystów zmierzającymi do impeachmentu. W stolicy, Asunción, setki deponentów, emerytów i pracowników zgromadziły się, domagając się zwrotu oszczędności i pociągnięcia urzędników do odpowiedzialności.

Ile mogą odzyskać deponenci

Również w czwartek bank centralny Paragwaju ogłosił, że rozpocznie wypłaty gwarantowanych depozytów uprawnionym klientom posiadającym salda do 10 milionów guaraníes (około $1,630), pod warunkiem że nie mieli oni niespłaconych zobowiązań wobec Ueno i posiadali rachunki w innych instytucjach finansowych. Krajowy system gwarantowania depozytów chroni do 228,3 miliona guaraníes (około $37,200) na deponenta w jednej instytucji, co oznacza, że klienci posiadający większe salda muszą liczyć się z dłuższym i niepewnym odzyskiwaniem środków w ramach postępowania naprawczego.

Rynek kryptowalut wypełnia lukę

Po zamrożeniu tradycyjnych rachunków część Paragwajczyków zaczęła szukać płynności na rynkach kryptowalut. David Eisenmann, założyciel i dyrektor generalny paragwajskiej giełdy kryptowalut X4T, powiedział, że klienci zamieniali posiadane aktywa na guaraníes lub dolary amerykańskie, aby pokryć koszty wynagrodzeń i spłacić długi, podczas gdy inni kupowali stablecoiny zabezpieczone dolarem — cyfrowe tokeny zaprojektowane tak, aby utrzymywać powiązanie z dolarem amerykańskim w stosunku jeden do jednego — jako sposób na zachowanie wartości. „Kiedy dostęp do środków jest ograniczony, ludzie szukają innych źródeł płynności” — powiedział Eisenmann.

Ceny stablecoinów na X4T wzrosły w ostatnich tygodniach o około 8%, jednak Eisenmann zaznaczył, że umocnienie dolara wobec guaraní rozpoczęło się w październiku, jeszcze przed upadkiem banku — dane banku centralnego pokazują, że dolar zyskał około 1,6% wobec guaraní między 1 października a końcem miesiąca — dlatego całego wzrostu nie można przypisać wyłącznie kryzysowi bankowemu. Na paragwajskim rynku peer-to-peer Bybit, gdzie indywidualni traderzy publikują własne kwotowania zamiast zawierać transakcje po jednym kursie ustalonym przez giełdę, w jednym z ogłoszeń zaobserwowanych wczesnym rankiem w czwartek oferowano USDT po 6 942 guaraníes, czyli około 13% powyżej referencyjnego kursu banku centralnego z 4 listopada, wynoszącego 6 144 guaraníes za dolara. Dyrektor generalny Tether Paolo Ardoino odniósł się do sprawy na platformie X, pisząc, że „USDt is a lifeline for hundreds millions of people in the world” w reakcji na wiadomości o zamieszaniu.

Premia na stablecoinach odzwierciedla wzorzec typowy dla kryzysów bankowych: gdy dostęp do depozytów zostaje odcięty, popyt przesuwa się w stronę aktywów, które nadal można przenosić. To, czy popyt ten się utrzyma, zależy w dużej mierze od tego, jak szybko — i w jakim zakresie — proces naprawczy w Paragwaju zwróci środki deponentom w tym kraju.