Scena pod koniec biograficznego filmu o Beethovenie „Nieśmiertelna kochanka” ukazuje radość, która pojawia się nie tyle jako finałowe codetta, ile jako emocjonalna lina ratunkowa — krótka ucieczka od brutalnej rzeczywistości. Kiedy Ludwig van Beethoven pisał „Odę do radości”, czwartą i ostatnią część swojej IX Symfonii, będącą opracowaniem wiersza Friedricha Schillera z 1785 roku „An die Freude”, był praktycznie głuchy — pamiątka po brutalnym dzieciństwie. Mimo swojego geniuszu, Beethoven w podeszłym latach był człowiekiem dręczonym i samotnym, względnie ubogim i odciętym od świata. Właśnie w tym rozdzierającym, złamanym stanie napisał „Odę do radości”.

W filmie, podczas premiery IX Symfonii w Theater am Kärntnertor w Wiedniu w 1824 roku, kamera opuszcza salę koncertową i cofa się do Beethovena jako młodego chłopca. Chłopiec wspina się przez okno sypialni na dach, by uciec pijanemu ojcu szukającemu ofiary dla swojego bata. Zsuwa się po dachu, gdy ojciec krzyczy, po czym rzuca się do ucieczki — i biegnie, biegnie, a muzyka pnie się ku kulminacji, aż dociera do cichego, czarnego jak atrament jeziora, w którego tafli odbija się niebo pełne gwiazd.

Kiedy w końcu wsuwa się do czarnej wody i unosi na plecach, w oddali wyje jego znęcający się ojciec, a chór wybucha „Odą do radości”: słowami o braterstwie wszystkich ludzi, wolności, radości i jedności ludzkości. („Freude, schöner Götterfunken” — „Radości, piękna iskro bogów…”). Kołysany między ciemną wodą poniżej a gwiazdami nad głową, chłopiec nie słyszy wołań swojego oprawcy. Wie, że ten wciąż tam jest i wymachuje swoją pałką, ale to już nie ma znaczenia. Chłopiec znalazł nietknięty moment transcendentalnej radości. Relacje z rzeczywistej premiery z 1824 roku opisują głuchego kompozytora, któremu obrócono się, by mógł stawić czoła owacji, której nie mógł usłyszeć; zasięg tej melodii od tamtej pory wykracza daleko poza sale koncertowe — jest oficjalnym hymnem Unii Europejskiej.

Właśnie tak — pisze kolumnistka Sabrina Haake w ekskluzywnym tekście dla Alternet — poczuło się budzenie w środę rano.

Oprawca wciąż czeka

Demokracja, podobnie jak Beethoven, prześcignęła swojego prześladowcę — na razie. Międzynarodowe nagłówki w środę rano, wraz z ogólnokrajowymi wynikami głosowania, świętowały fakt, że mimo trudnych okoliczności demokracji udało się odeprzeć swojego napastnika. Oprawca i jego dobrze finansowana pałka wciąż tam czają się, zagrażając i czekając, ale na tę chwilę wymknęła się mu z zasięgu.

Wybory do Kongresu przypadają w połowie czteroletniej kadencji prezydenta, gdy na stole są wszystkie 435 miejsc w Izbie Reprezentantów i około jedna trzecia miejsc w Senacie — ogólnokrajowy sprawdzian, który historycznie zwykł obracać się przeciwko partii rządzącej i który obie partie odczytują jako werdykt o kierunku, w którym zmierza kraj.

Wybory, argumentuje Haake, nigdy nie chodziły o czerwonych kontra niebieskich ani prawicę kontra lewicę. Chodziło o chciwość — o to, jak najbogatszemu 1% narodu pozwolono, za Trumpa, dzielić między siebie majątek narodu, podczas gdy reszta musi się obejść niczym. Tamta fala znęcania się z ręki Trumpa była zbyt wyczerpująca, by ją śledzić: jego kakofonia antyliberalnych frontów, według wzoru teorii „flood the zone” Steve'a Bannonna, była tak uporczywa i tak wielowątkowa, że próba jej śledzenia była szaleństwem.

Amerykanie, pisze, strasznie ucierpieli pod rządami prezydenta, którego nazywa przestępcą — takiego, który zniszczył Biały Dom, rozpoczął wojnę w Iranie, której nie może wygrać, ukradł miliardy dla siebie, swojej rodziny i swoich darczyńców, wtrącił lud o ciemnej karnacji do obozów koncentracyjnych, pozbawił opieki zdrowotnej miliony Amerykanów, porwał prezydenta Wenezueli i ukradł ich ropę, a następnie dopuszczał się zbrodni wojennych w Ameryce Południowej, by potem publikować snuffowe nagrania, które szczycił się nimi.

Republikanie Trumpa, według jej relacji, przyjęli korupcję z otwartymi ramionami, umocnili tajne państwo policyjne, obsadzili prawnika stylizowanego na bossa mafii na stanowisku prokuratora generalnego i rozłożyli czerwony dywan dla Władimira Putina — nawet gdy ten wspiera Iran. Gospodarka, dodaje, jest teraz w swobodnym spadaniu — spowodowanym przez samego Trumpa.

Niechciane lekcje historii z lat Trumpa

Lata Trumpa były edukacją — niechcianą lekcją o tym, jak krucha jest naprawdę demokracja. Ameryka została założona na idei, prostym lecz nowatorskim akcie wiary, że ludzie potrafią rządzić się sami. Skazani mężczyźni, którzy napisali Konstytucję, sami dopiero co uciekli przed swoim prześladowcą. Król Jerzy III opodatkował głodujących kolonistów, by pomóc opłacić wojny Wielkiej Brytanii, karał za sprzeciw i pokazywał swoją siłę, by udowodnić, że może. Kiedy spisywali Deklarację Niepodległości, inspiratorzy wojny o niepodległość zaczęli od listy zażaleń — wyliczanki „powtarzających się krzywd i uzurpacji”, którymi Wielka Brytiana czyniła ich rozpaczliwe życie jeszcze trudniejszym.

W XVIII wieku świat wciąż działał w przekonaniu, że królowie są namaszczani przez Boga, a ich „prawo boskie” przekłada się na niekwestionowaną władzę. Nie trudno dostrzec — zauważa kolumna — jak „boska” władza prowadzi do rażącej nierówności, okrucieństwa i cierpienia rządzonych; z tego zrozumienia płynie najostrzejsze odrzucenie nacjonalizmu chrześcijańskiego oraz prób Trumpa arrogacji władzy boskiej dla siebie.

Amerykańscy założyciele jako pierwsi odrzucili to założenie. W jego miejsce przedstawili światu tylko nieprzetestowaną teorię: że wszyscy ludzie rodzą się równi i mają prawo do tego samego dążenia do szczęścia. Przesiąknięci przekonaniem, że się to uda, wykuli niezwykle wyrafinowaną mapę zrównoważonych i podzielonych władz, ściśle rządzonych prawem, a nie królem.

Nasz system nigdy nie był doskonały, a niektóre z wczesnych celów pozostają milami stąd. Ale do Trumpa — argumentuje Haake — kraj przynajmniej nadal przygarniał swoje ideały i dążył do tych celów. Trump przeciwnie — przepisał 250 lat historii w próbie podważenia rządów prawa, które miało być tym, czym byle powiedział Trump. Jego przerażająca korupcja i bezprawna, niekontrolowana brutalność, pisze, szarpnęły kraj niemal do pełnego koła — do rządów króla, a nie prawa.

Ameryka samej się nauczyła

Najbardziej rozdzierającą rzeczą przy oglądaniu narastających aktów okrucieństwa, złej woli i niekompetencji Trumpa było zastanawianie się, czy Amerykanie w ogóle zwracają na to uwagę. Fox News „nadal kłamie” wobec 38% społeczeństwa; reszta mediów głównego nurtu, obecnie należąca do darczyńców Trumpa, lukruje najgorsze instynkty Trumpa.

We wtorek stało się jasne, że mimo przechylonego w prawo krajobrazu medialnego wyborcy rzeczywiście zwracali uwagę.

Przed nami są mile i lata, by rozplatać ślad zniszczeń po Trumpie, przestrzega: miliony Amerykanów nie mają obecnie opieki zdrowotnej; ICE jest poza kontrolą; wojna w Iranie jest beznadziejna; dług narodowy jest nie do utrzymania; zmiany klimatyczne przyspieszają; stopy procentowe rosną; i 80% agencji federalnych — w tym edukacja, FEMA, DOJ i EPA — musi zostać odbudowanych, co na razie odkłada na później pociągnięcie do odpowiedzialności wszystkich przestępców, którzy do tego doprowadzili. Kalendarz obywatelski mimo to biegnie dalej: oficjalnie potwierdzone wyniki obsadzą nowy Kongres na początku stycznia, a tamtejszy układ sił zadecyduje, jakie ustawodawstwo — i jaka kontrola — mogą zostać doprowadzone do skutku.

Ale Haake nie jest gotowa dyskutować o priorytetach. Jeszcze nie teraz. Chce unosić się na plecach i patrzeć w nocne niebo, nie słysząc skomlącego prześladowcy, i przyjąć do serca, że jesteśmy zbudowani z tych samych składników co gwiazdy — co czyni takich ludzi jak Trump nieistotnymi, jeszcze przez jeden dzień.

Sabrina Haake jest analityczką polityczną i federalną prawniczką procesową z ponad 25-letnim doświadczeniem, specjalizującą się w obronie na podstawie Pierwszej i Czternastej Poprawki. Prowadzi darmowy newsletter Substack „The Haake Take”.

Notatka redakcyjna: jest to ustandaryzowana edycja angielska ekskluzywnej kolumny Sabriny Haake z Alternet; charakteryzacje i oceny są autorstwa oryginalnej autorki.