Korea Południowa należy do największych beneficjentów boomu sztucznej inteligencji. Kraj jest siedzibą Samsung Electronics i SK Hynix — dwóch największych na świecie producentów pamięci, których chipy HBM (pamięć o dużej przepustowości) są kluczowym elementem rozbudowy centrów danych AI. Pracownicy branży półprzewodników otrzymują premie rzędu około 400 000 dolarów, a KOSPI, południowokoreański benchmarkowy indeks giełdowy, od początku tego roku zyskał blisko 60%.

Tymczasem raport Goldman Sachs sugeruje, że znaczna część tego bogactwa może nigdy nie trafić do zwykłych gospodarstw domowych.

Mimo że popyt na chipy gwałtownie zwiększył koreański eksport i inwestycje fabryczne, sprzedaż detaliczna pozostaje blisko poziomów z 2019 roku. Goldman opisuje tę sytuację jako „cykl w kształcie litery K”, w którym bilanse korporacji kwitną, a prywatna konsumpcja pozostaje słaba.

Ekonomiści Goldmana mają na to wyjaśnienie: Korea Południowa starzeje się zbyt szybko.

Ten wschodnioazjatycki kraj ma jeden z najniższych na świecie współczynników dzietności — w zeszłym roku odnotowano 0,8 urodzenia na kobietę, znacznie poniżej poziomu 2,1 potrzebnego do utrzymania względnej stabilności liczby ludności. Dla porównania, Stany Zjednoczone odnotowały 1,6 urodzenia na kobietę. Dwadzieścia procent populacji Korei ma obecnie ponad 65 lat.

Powojenne pokolenie wyżu demograficznego w Korei przechodzi właśnie na emeryturę w momencie, gdy współczynnik dzietności pozostaje poniżej poziomu odtworzeniowego, co oznacza kurczącą się grupę Koreańczyków w wieku produkcyjnym utrzymujących osoby starsze.

Według prognoz Organizacji Narodów Zjednoczonych „wskaźnik obciążenia demograficznego” Korei — liczba dzieci i osób starszych w stosunku do populacji w wieku produkcyjnym — będzie rósł o 1,5 punktu procentowego rocznie w ciągu najbliższej dekady. Jest to najszybsze tempo spośród 70 dużych i średnich gospodarek analizowanych przez Goldmana, przewyższające nawet Japonię w okresie najbardziej intensywnego starzenia się, od 2000 do 2015 roku. Doświadczenie Japonii z tamtych lat jest szeroko badane przez ekonomistów jako przykład tego, jak szybkie zmiany demograficzne mogą ciążyć na popycie krajowym, co sprawia, że szybsze tempo Korei stało się punktem odniesienia wśród analityków.

Koreański problem emerytalny

Pogarszającego się obrazu dopełnia nietypowe zachowanie starszych Koreańczyków po przejściu na emeryturę: nie wydają pieniędzy.

W Japonii, na Tajwanie i w Stanach Zjednoczonych ludzie po przejściu na emeryturę zazwyczaj wykorzystują zgromadzone oszczędności, Koreańczycy jednak nie. Goldman ustalił, że Koreańczycy po sześćdziesiątce oszczędzają więcej niż jakakolwiek inna grupa wiekowa, zachowując 37% swoich dochodów. Nawet osoby po siedemdziesiątce oszczędzają w tempie zbliżonym do osób po czterdziestce.

Majątek, jaki posiadają starsi Koreańczycy, trudno wydać.

Ponad 60% wartości netto koreańskich gospodarstw domowych jest związane w aktywach niefinansowych, takich jak nieruchomości — to najwyższy udział spośród gospodarek rozwiniętych badanych przez Goldmana. Aktywa finansowe posiadane przez koreańskie gospodarstwa domowe są warte jedynie 100% PKB kraju z 2024 roku, co stanowi najniższy poziom w próbie Goldmana.

W efekcie populacja emerytów jest bogata w aktywa, ale uboga w gotówkę. „Nawet wśród starszych gospodarstw domowych, które zgromadziły oszczędności emerytalne, mniej niż jedna czwarta mogłaby pokryć potrzeby konsumpcyjne z aktywów finansowych” — napisali badacze Goldmana. Gdy dochody spadają, Koreańczycy są bardziej skłonni ograniczyć wydatki lub pracować więcej niż spieniężyć swoje aktywa.

Koreańczycy są również nieufni wobec metod zamiany majątku mieszkaniowego na gotówkę. Odwrócona hipoteka obejmuje zaledwie 1,8% właścicieli domów w wieku powyżej 75 lat, co według Goldmana częściowo odzwierciedla silne pragnienie emerytów pozostawienia majątku spadkobiercom.

Dla kontrastu, Goldman ustalił, że Tajwan — kolejny beneficjent boomu AI, siedziba producenta chipów TSMC — ma silniejszą konsumpcję wśród starszych konsumentów mimo równie dotkliwych presji demograficznych. (Rząd wyspy prognozuje, że liczba ludności może spaść o połowę do 2075 roku.) Tajwańskie gospodarstwa domowe mają znacznie większą poduszkę finansową niż ich koreańscy odpowiednicy, z aktywami finansowymi netto w wysokości pięciokrotności PKB, w porównaniu do zaledwie jednokrotności PKB w Korei.

Dlaczego nadmierne oszczędzanie może szkodzić gospodarce Korei

W miarę starzenia się kolejnych Koreańczyków ta skłonność do oszczędzania może stać się obciążeniem dla wydatków.

Wśród głównych gospodarek badanych przez Goldmana jednopunktowy wzrost wskaźnika obciążenia demograficznego obniża realny wzrost prywatnej konsumpcji o około 3 punkty bazowe rocznie. W Korei jednak wpływ na wzrost wynosi od 10 do 17 punktów bazowych.

Jeden z modeli Goldmana sugeruje, że szybko starzejąca się populacja Korei może odejmować aż 25 punktów bazowych od rocznego wzrostu konsumpcji w ciągu najbliższej dekady.

Zgodnie z długoterminowymi modelami Goldmana, nawet jeśli Korea utrzyma wzrost gospodarczy na poziomie 2% w ciągu najbliższych dwóch dekad, wzrost konsumpcji będzie stopniowo słabnąć i ostatecznie stanie się ujemny.

Koreańscy urzędnicy próbowali różnorodnych działań na poziomie krajowym i lokalnym, aby odwrócić spadającą dzietność. Rząd ogłosił „grant wspierający małżeństwa” w wysokości do 1 miona wonów (725 dolarów) dla par zawierających małżeństwo oraz dodatkowe 20 milionów wonów (14 500 dolarów) za każde nowo narodzone dziecko. Samorządy organizują również wydarzenia randkowe dla koreańskich singli, w niektórych przypadkach oferując nagrody pieniężne para, które wezmą ślub po poznaniu się na takim wydarzeniu.

Wskaźnik dzietności rośnie bardzo nieznacznie, ale nawet gwałtowny wzrost płodności nie rozwiązałby problemu Korei w krótkim terminie, ponieważ dzieci urodzone teraz osiągną wiek produkcyjny najwcześniej za dwie dekady. Zamiast tego ekonomiści Goldmana sugerują, że Seul powinien sięgnąć po bardziej natychmiastowe rozwiązania, takie jak pomoc starszym Koreańczykom w uwolnieniu ich majątku mieszkaniowego oraz lepsza redystrybucja zysków generowanych przez wysoce dochodowe firmy technologiczne kraju.

Ten artykuł ukazał się pierwotnie na Fortune.com.