Prezydent Iranu Masud Pezeszkian oświadczył, że Iran powinien zakończyć trwający konflikt z „pozycji siły i godności”, mimo że Stany Zjednoczone przygotowują się do zaostrzenia sankcji gospodarczych wobec Teheranu.

Jego wypowiedzi padły w okresie przedłużającego się impasu militarnego i dyplomatycznego między Iranem a USA, którego wyrazem jest eskalacja przymusu ekonomicznego. Oczekiwane sankcje, określane mianem „ekonomicznego D-Dnia”, stanowią część strategii Waszyngtonu zmierzającej do zwiększenia presji na irański rząd.

Stany Zjednoczone od dziesięcioleci utrzymują wobec Iranu rozległe sankcje, wymierzone w eksport energii, system finansowy oraz podmioty powiązane ze strukturami bezpieczeństwa kraju, a kolejne amerykańskie administracje czyniły z presji gospodarczej centralny instrument polityki wobec Teheranu.

Pezeszkian, z zawodu lekarz, objął urząd w 2024 roku po zwycięstwie w przedterminowych wyborach prezydenckich, spowodowanych śmiercią prezydenta Ebrahima Raisiego w katastrofie śmigłowca. W irańskim systemie politycznym najwyższa władza należy do Najwyższego Przywódcy, ajatollaha Alego Chameneiego, co oznacza, że pozycja wybieranego prezydenta zależy w dużej mierze od poparcia ze strony establishmentu duchownego i siłowego.

Obserwatorzy zauważają, że stanowisko Pezeszkiana oraz zaostrzone działania USA mogą przyczynić się do wzrostu niepewności wokół jego przywództwa. Jego wezwanie do zakończenia wojny z pozycji siły zdaje się odzwierciedlać obecną postawę strategiczną Iranu w warunkach amerykańskiej presji, podczas gdy sankcje, określane mianem „ekonomicznego D-Dnia”, mogą pogłębić napięcia gospodarcze i potencjalnie wpłynąć na wewnętrzną dynamikę polityczną kraju. Wyceny rynków predykcyjnych sugerują wzrost prawdopodobieństwa odejścia Pezeszkiana — obecne kursy dają 12,5% szansy na to, że opuści urząd do 31 grudnia.

Na co zwrócić uwagę

Obserwatorzy będą uważnie śledzić dalsze oświadczenia władz Iranu, które mogą wpłynąć na postrzeganie politycznej stabilności Pezeszkiana. Do kluczowych wskaźników należą działania Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) — potężnej formacji irańskich sił zbrojnych — a także publiczne poparcie lub krytyka wpływowych postaci, takich jak Najwyższy Przywódca ajatollah Ali Chamenei.

Nadchodzące amerykańskie środki gospodarcze mogą wywrzeć dodatkową presję na władze Iranu i ukształtować rynkową ocenę politycznej przyszłości Pezeszkiana.

Uwagi wymaga również sytuacja w Cieśninie Ormuz — wąskim morskim gardle między Iranem a Omanem, przez które przepływa około jednej piątej światowego handlu ropą naftową — ponieważ zmiany w tym rejonie mogą świadczyć o przesunięciach w stabilności regionalnej.