Europejskie firmy inwestują w sztuczną inteligencję więcej pieniędzy niż kiedykolwiek wcześniej, ale luka dzieląca je od amerykańskich konkurentów się nie zmniejsza — rośnie. Tak obraz przedstawiła przewodnicząca Europejskiego Banku Centralnego Christine Lagarde w wystąpieniu z 14 września, opisując, jak kontynent przyspiesza w wyścigu AI, który obecnie przegrywa z znaczną przewagą.

Oczekuje się, że firmy ze strefy euro skierują w tym roku na AI około 10% łącznych inwestycji, w porównaniu z około 9% we wcześniejszych szacunkach. Postęp ten jest jednak skromny na tle szerszych realiów: Stany Zjednoczone kontrolują około 75% światowej mocy obliczeniowej AI, podczas gdy udział Europy wynosi około 5%. Moc obliczeniowa — sprzęt data-center używany do trenowania i uruchamiania systemów AI — to kluczowy zasób w rozwoju modeli granicznych, a przy takich udziałach przewaga USA oznacza około piętnastokrotność zdolności Europy.

Wydatki rosną, ale luka się utrzymuje

Wzrost europejskich inwestycji w AI nie jest marowany. Pożyczki związane z AI stanowiły około 25% łącznego wzrostu kredytów dla firm ze strefy euro w pierwszym kwartale 2026 roku. Ponad połowa pracowników w strefie euro korzysta już z narzędzi AI w pracy — wskaźnik ten podwoił się w ciągu dwóch ostatnich lat, co świadczy o tym, jak szeroko technologia rozzestrzeniła się już w europejskich miejscach pracy, nawet jeśli luka inwestycyjna wobec USA się utrzymuje.

Mimo to tempo inwestycji cyfrowych w Stanach Zjednoczonych rosło w tym samym dwuletnim okresie dwukrotnie szybciej niż w Europie.

Europejskie gospodarstwa domowe finansują swojego konkurenta

Dezbalans finansowania dotyczy także portfeli gospodarstw domowych. Europejskie gospodarstwa domowe łącznie posiadają około 440 mld euro w amerykańskich spółkach technologicznych, co oznacza, że zwykli Europejczycy w praktyce finansują amerykańską dominację w AI, z którą ich decydenci próbują nadążyć.

Dane o produkcji najnowszych modeli AI potwierdzają tę dynamikę. W 2025 roku Stany Zjednoczone wyprodukowały 59 znaczących modeli AI, Chiny — 35, a Francja i Wielka Brytania po jednym — łączna produkcja była prawie 30 razy mniejsza niż amerykańska, co pokazuje, jak bardzo rozwój modeli granicznych pozostaje skoncentrowany poza Europą.

Co proponuje Lagarde

Recepta Lagarde koncentruje się na dwóch priorytetach: budowie silniejszej europejskiej infrastruktury obliczeniowej oraz integracji rozdrobnionych rynków kapitałowych kontynentu. Oba priorytety odpowiadają opisanym w jej wystąpieniu nierównowagom: infrastruktura obliczeniowa odnosi się do 5-procentowego udziału Europy w globalnych mocach obliczeniowych, a integracja rynków kapitałowych — do 440 mld euro oszczędności gospodarstw domowych ulokowanych w amerykańskich spółkach technologicznych. Powołała się na szacunki sugerujące, że szybkie wdrożenie AI może w ciągu następnej dekady podnieść produktywność strefy euro nawet o 4%. Te same wskaźniki, które przywołała Lagarde — udział AI w inwestycjach strefy euro, europejski udział w globalnych mocach obliczeniowych oraz geografia produkcji znaczących modeli — to te, które należy obserwować pod kątem zmiany trajektorii.