Niedawny incydent na lotnisku w Lipsku, w którym drony z materiałami wybuchowymi przerwały ruch lotniczy, to „nowa normalność” — oświadczyła 2 września przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, zobowiązując się do wprowadzenia bardziej restrykcyjnych środków wobec Moskwy.

„Lipsk oznacza nową eskalację na europejskiej ziemi, wprost przypisywaną Rosji” — powiedziała. „Każdą lukę, którą Rosja wykorzystuje, musimy zamknąć. Szukamy sposobów, aby jeszcze głębiej ciąć w rosyjskie fundusze wojenne.”

Von der Leyen wypowiadała się alongside Sekretarza Generalnego NATO Marka Rutte dzień po tym, jak Niemcy oficjalnie przypisały Rosji incydent dronowy z 4–5 sierpnia, oraz w momencie, gdy Unia Europejska i kilka państw członkowskich wezwały ambasadorów Moskwy w geście protestu.

„Europejczycy stają wobec gorzkiej prawdy, że to nowa normalność” — powiedziała.

Rutte stwierdził, że Rosja stała się „coraz bardziej lekkomyślna”, a „więcej dronów i rakiet przekracza naszą przestrzeń powietrzną wzdłuż naszej wschodniej flanki, tworząc zwiększone ryzyko”.

Incydent wpisuje się w szerszy wzorzec, który rządy zachodnie publicznie przypisują Moskwie: kampanię sabotażu i działań hybrydowych w Europie od momentu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, obejmującą podpalenia, pojawianie się dronów w pobliżu obiektów wojskowych i infrastruktury oraz incydenty zagłuszania GPS w regionie Morza Bałtyckiego. Zachodni urzędnicy ostrzegali, że takie działania grożą uruchomieniem zobowiązań NATO w zakresie obrony zbiorowej na podstawie artykułu 5, którego sojusznicy dotąd starali się nie powoływać, odpowiadając raczej za pomocą dyplomacji, wydalzeń i sankcji niż środków militarnych.

1 września niemieckie władze ogłosiły, że w reakcji na próbn atak dronowy zamkną rosyjski konsulat w Bonn oraz zakończą umowę najmu rosyjskiego centrum kulturalnego w Berlinie.

Francja, Belgia, Portugalia i Holandia ogłosiły 2 września, że w związku z incydentem wzywają rosyjskich ambasadorów, a Unia Europejska oświadczyła, że wezwie przedstawiciela Moskwy do Brukseli.

Europa szuka odpowiedzi

Aleksander Astrow, analityk polityczny i adiunkt w Central European University w Wiedniu, powiedział w programie Current Time RFE/RL, że Europa stoi przed wyzwaniem odpowiedzi na działania Rosji przy jednoczesnym pozostaniu w ramach prawa międzynarodowego.

„Jak odpowiedzieć na to, co obecnie nazywa się działaniami hybrydowymi Rosji, pozostając w ramach prawnych?” — pytał, zauważając, że podjęte dotąd kroki dyplomatyczne są próbą zrobienia właśnie tego.

Dodał jednak, że choć „te ataki są częścią szerszego procesu eskalacji wojny... wszystkie strony są zainteresowane tym, aby ta eskalacja pozostawała kontrolowana”.

Patrioci dla Ukrainy?

Von der Leyen powiedziała również, że Ukraina złożyła formalny wniosek o systemy obrony powietrznej PAC-3 Patriot po nasileniu rosyjskich ataków na ukraińskie miasta i rosnących stratach wśród cywilów.

„Państwa członkowskie aktualnie rozpatrują wniosek Ukrainy, ale mogę powiedzieć, że zmierza on w dobrym kierunku” — zaznaczyła.

Wniosek uwypukla trwałe wyzwanie dla partnerów Kijowa: baterie Patriot należą do nielicznych zachodnich systemów o potwierdzonej zdolności przechwytywania rakiet balistycznych, a alianckie zapasy są ograniczone — kilka państw europejskich przekazało już systemy lub zobowiązało się do ich przekazania Ukrainie we wcześniejszym etapie wojny.

Kilku dyplomatów UE, mówiących RFE/RL w drodze anonimowości, oświadczyło, że Bruksela wywiera również nacisk na innych sojuszników, takich jak Japonia i Korea Południowa, aby dostarczali systemy obrony powietrznej Kijowowi przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ w Nowym Jorku jeszcze w tym miesiącu.

Osobno minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul informował swoich unijnych odpowiedników podczas nieformalnego spotkania w Irlandii 2 września, na którym omawiano dalsze sankcje wobec Rosji.

Wobec doniesień niemieckich mediów, że domniemany sprawca incydentu lipskiego dostał się do bloku na podstawie wizy turystycznej Schengen wydanej przez Włochy, szefowie dyplomacji UE wrócili też do wcześniejszej propozycji ograniczenia ich stosowania.

Kraje śródziemnomorskie, mocno zależne od letniej turystyki, wcześniej sprzeciwiały się takiemu krokowi, mimo że liczba zatwierdzonych wiz turystycznych Schengen dla obywateli Rosji gwałtownie wzrosła w zeszłym roku.

Po zakończeniu spotkania wysoka przedstawiciel UE ds. zagranicznych Kaja Kallas powiedziała, że istnieje „szerokie poparcie” dla tego środka, ale nie jednomyślność.

„Wiele państw członkowskich zwracało na to wcześniej uwagę, że tego rodzaju wizy turystyczne są faktycznie wykorzystywane do aktów sabotażu, ponieważ te osoby muszą dostać się do Unii Europejskiej. Jeśli to prawda, mam nadzieję, że przekona to niektóre państwa członkowskie, które sprzeciwiały się zaostrzeniu ograniczeń wizowych” — powiedziała.

Przed spotkaniem unijny korpus dyplomatyczny, Europejska Służba Działań Zewnętrznych, przesłał stolicom UE propozycję nałożenia zakazów wizowych i zamrożenia aktywów na 1600 rosyjskich osób i firm zaangażowanych głównie w rosyjski sektor obronny, z zamiarem przyjęcia tych środków w przyszłym miesiącu.

UE ma również w przyszłym tygodniu przedłużyć obecną czarną listę 3000 osób i podmiotów objętych sankcjami od pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku.

Większość państw członkowskich UE chce przedłużenia o 12 miesięcy zamiast standardowych sześciu, ale Słowacja, której rząd uważany jest za przyjazny Moskwie, nadal naciska na sześciomiesięczne przedłużenie oraz na usunięcie z listy niektórych rosyjskich oligarchów — przypomnienie, że sankcje UE wymagają jednomyślności wszystkich 27 państw członkowskich, co daje nawet pojedynczemu rządowi wpływ na politykę bloku wobec Rosji.

Autor: RFE/RL