Fundacja Ethereum oceniła 62 propozycje ulepszeń dla nadchodzącego upgrade'u „Hegotá” i zaklasyfikowała dwie z nich jako obowiązkowe. Te dwie propozycje mają sprawić, że blockchain Ethereum będzie w pełni odporny na kwanty do grudnia 2029 roku.

Ethereum Improvement Proposal, czyli EIP, to formalna ścieżka, poprzez którą można zaproponować zmianę w protokole bazowym, natomiast Protocol Cluster Fundacji Ethereum zrzesza grupy badawcze i inżynierskie koordynujące takie zmiany we wszystkich zespołach klienckich. Hegotá zgodnie z alfabetyczną konwencją nazewnictwa opartą na miastach-gospodarzach Devconu będzie kolejnym dużym upgrade'em sieci po Glamsterdam. Ocena ukazała się na blogu Fundacji i odzwierciedla pracę około 60 badaczy i inżynierów z dziewięciu zespołów oraz niezależnych ekspertów branżowych. Po raz pierwszy wspólna, jednolita lista zastępuje odrębne oceny zespołów. Recenzenci wystawili łącznie 397 ocen tierowych — średnio 6,4 na propozycję, a w przypadku najbardziej spornych pozycji nawet do dziewięciu.

FOCIL i Frame Transactions jako obowiązkowe prace dla Hegotá

Tylko dwie z 62 propozycji trafiły do najwyższego tieru S, określanego przez klaster jako „must-ship”. Pierwszą jest EIP-7805, znana wśród deweloperów jako FOCIL, od Fork-Choice Enforced Inclusion Lists. FOCIL działa w warstwie konsensusu, gdzie komitet walidatorów wymusza włączenie poprawnych transakcji z publicznego mempoola do następnego bloku, dzięki czemu dominujący twórca bloków nie może już ich odfiltrować. Adresuje to odporność na cenzurę — jedną z najbardziej newralgicznych słabości blockchaina, którego produkcja bloków skoncentrowała się w rękach kilku wyspecjalizowanych podmiotów. Dla Ethereum kwestia ta nie jest teoretyczna, skoro duża część bloków przechodzi przez garstkę profesjonalnych builderów.

Drugą obowiązkową propozycją jest Frame Transactions o numerze EIP-8141. Działa w warstwie wykonania i osadza abstrakcję kont natywnie w protokole — transakcja rozdziela się na programowalne „frames” (ramki) odpowiadające za walidację, opłatę za gas i wykonanie. Portfele mogłyby wtedy stosować własne schematy podpisu, pozwalać sponsorom pokrywać opłaty za gas i łączyć działania w pakiecie bez zależności od operatorów off-chain. Ten pierwszy punkt czyni propozycję kluczową dla kwestii kwantowych, ponieważ każdy, kto może swobodnie wymienić schemat podpisu konta, ma już zbudowaną połowę ścieżki migracji ku metodom odpornym na kwanty. Dzisiejsze konta Ethereum opierają się na podpisach krzywych eliptycznych, które algorytmy kwantowe są w zasadzie w stanie złamać, więc elastyczność schematów podpisu stanowi oś, wokół której obraca się cała migracja. Standaryzowane zamienniki już istnieją: amerykański National Institute of Standards and Technology sfinalizował w 2024 roku swoje pierwsze standardy kryptografii post-kwantowej, w tym oparte na kratach schematy podpisu i hermetyzacji kluczy.

Towarzyszące propozycje w tierze A są powiązane z oboma kandydatami. EIP-8369 należy do FOCIL i reguluje profile uprawnień do udziału w komitecie, natomiast Frame Transactions pociąga za sobą EIP-8250 dotyczący keyowanych nonców oraz EIP-8272 dotyczący ostatnich korzeni. Bezpieczne wdrożenie obu kandydatów i przetestowanie ich wzajemnych interakcji klaster uznaje za centralne zobowiązanie techniczne tego forka. Wszystko inne plasuje się poniżej.

Jedna wspólna lista tierowa zamiast odrębnych opinii zespołów

Dotychczas poszczególne zespoły klienckie i badawcze komentowały osobno nadchodzące zmiany w protokole bazowym, bez wspólnego rankingu. Opublikowana lista tierowa to pierwsza zbiorcza ocena Protocol Cluster dotycząca pojedynczego upgrade'u sieci. Każda propozycja otrzymała średnio 6,4 niezależnych ocen, a tam, gdzie zespoły się rozchodziły, liczba ta rosła do nawet dziewięciu. Kto trzyma Ethereum jako inwestycję infrastrukturalną, ten po raz pierwszy zyskuje skwantyfikowany obraz tego, jak szerokie jest poparcie zespołów dla danej propozycji.

Poniżej dwóch pozycji tieru S 15 propozycji trafiło do tieru A z przeznaczeniem do wdrożenia razem z nimi, kolejne osiem znajduje się w tierze B, a siedem w tierze C. Kolejne 28 EIP-ów odrzucono z adnotacją „Declined for Inclusion” — to niemal połowa całego zestawu. Dwie propozycje celowo pozostawiono bez oceny, w oczekiwaniu na dane operacyjne z mainnetu Glamsterdam.

Uderza surowość selekcji. Klaster wyraźnie używa listy jako narzędzia do utrzymania małego zakresu forka, a nie do pomieszczenia w nim jak najwięcej postulatów. Dla odbioru zewnętrznego zmiana procedury waży niemal więcej niż treść. Rozwój bazowy Ethereum od dawna uchodził za trudny do odczytania: priorytety można było rekonstruować jedynie z rozproszonych spotkań, wątków na forach i indywidualnych opinii. Jedna lista o przejrzystych tierach przenosi tę debatę do formatu, który wytrzymuje weryfikację także poza kręgami deweloperów.

Harmonogram odporności kwantowej zostawia Ethereum niewiele miejsca

Rzeczywisty cel Fundacji nie leży w Hegotá, lecz kilka forków dalej. Do grudnia 2029 roku wszystkie trzy warstwy protokołu — wykonania, konsensusu i danych — mają być odporne na kwanty. W celach planistycznych zespół zakłada możliwy „Q-Day” od 2030 roku, czyli dzień, w którym komputery kwantowe mogłyby złamać dziś stosowaną kryptografię. To założenie jest celowo agresywne: większość wiarygodnych szacunków przesuwa ten moment znacznie dalej w czasie. Termin wewnętrznie uchodzi za nienegocjowalny do stycznia 2027 roku, a po jego upływie zespół planuje ponowną ocenę pozycji wraz z ekspertami zewnętrznymi.

Arytmetycznie harmonogram jest ciasny. Glamsterdam zaplanowano na czwarty kwartał 2026 roku, a zespoły klienckie realnie mogą zacząć wdrażanie Hegotá dopiero po jego wydaniu. Stamtąd do grudnia 2029 roku pozostaje średnio 7,2 miesiąca na fork — tempo, które nie znosi niemal żadnego opóźnienia, zważywszy na wieloletnie czasy przygotowań wcześniejszych zmian protokołu, takich jak The Merge w 2022 czy Dencun w 2024 roku. Jeden przesunięty fork kosztuje z tego mniej więcej siedem miesięcy.

Sam Hegotá nie jest forkiem post-kwantowym. To fork, który przesądza, czy następujące po nim upgrade'y post-kwantowe w ogóle utrzymają harmonogram. Klaster umieszcza minimalnie wykonalny kamień milowy post-kwantowy w miejscu zastępczym oznaczonym „J*”, podczas gdy pełna odporność kwantowa przypada na „L*”. Między dzisiejszym dniem a tym punktem leży zatem kilka forków, których nazwy nie zostały jeszcze nawet ustalone.

Termin Ethereum podąża za Google i Microsoftem

Data ta nie jest samotnym wysiłkiem branży krypto — Google, Cloudflare i Microsoft wyznaczyły własne cele migracji do kryptografii post-kwantowej, a termin grudnia 2029 roku wpisuje się w te niezależne plany. Dla posiadaczy instytucjonalnych to trafniejszy punkt odniesienia. Ethereum nie przenosi swojego poziomu bezpieczeństwa w nieznany teren, lecz wpisuje się w rytm, w którym i tak zmierzają operatorzy pozostałej krytycznej infrastruktury internetowej. Protokół, który pozostałby w tyle, stałby się w pewnym momencie najsłabszym ogniwem w przeciwnym razie zmigrowanego łańcucha.

Jednocześnie odporność kwantowa to tylko jeden z pięciu równoległych nurtów badawczych, które Protocol Cluster prowadzi w ramach kilku forków — obok prac nad szybszą finalnością, prywatnością, wzrostem stanu oraz zkEVM. Każdy z tych nurtów konkuruje o te same zasoby deweloperskie i o miejsce w tych samych forkach. Twarde odrzucenie 28 propozycji wygląda mniej na surowość, a bardziej na konieczność. O tym, jak mocny jest naprawdę termin, przekonamy się dopiero przy ponownej ocenie w styczniu 2027 roku i przy każdej kolejnej dacie forka.

„Wczesne wdrożenie bezpieczeństwa post-kwantowego to ruch bezpieczny. To ruch strategicznie odpowiedzialny. To najjaśniejszy sygnał, jaki możemy dać, że Ethereum planuje istnieć jeszcze za 50, 100 i 1000 lat.” — EF Protocol, Ethereum Foundation Protocol Cluster