Francessca S. Abalos

Przejście senatora Marka A. Villara z bloku mniejszości do większości senackiej może osłabić zaufanie publiczne do bezstronności procesu impeachmentu wiceprezydent Sary Duterte-Carpio, powiedzieli analitycy polityczni, wskazując, że zmiana nastąpiła w czasie, gdy rządowe dochodzenia dotykają interesów biznesowych jego rodziny.

„Nie widzę w przejściu senatora Marka do większości żadnej zalety”, powiedział telefonicznie Edmund S. Tayao, prezes i dyrektor generalny Political Economic Elemental Researchers and Strategists. Jego zdaniem ruch ten może rzucić cień na zaangażowanie Senatu w obiektywną ocenę dowodów.

Biuro Villara odmówiło komentarza na temat jego decyzji o opuszczeniu bloku mniejszości.

Lider większości senackiej Juan Miguel F. Zubiri zaprzeczył 9 października, że przestawienie podyktowały kalkulacje polityczne, w tym wysiłki mające na celu zabezpieczenie 14 głosów potrzebnych do skazania pani Duterte. Senatorowie, powiedział, będą głosować na podstawie dowodów przedstawionych w procesie, dodając, że Villar po prostu chciał być bardziej „produktywny”.

Tayao powiedział, że przestawienie raczej nie zmieni progu głosowania, który określa również, ile głosów potrzeba, aby zablokować skazanie. Sugerował, że decyzja może być zamiast tego podyktowana względami politycznymi przed staraniem Villara o reelekcję w 2028 roku.

Rogelio Alicor L. Panao, profesor nauk politycznych na Uniwersytecie Filipińskim, powiedział, że głosy w procesie impeachmentu nie muszą przesądzać o szansach wyborczych senatorów. Wskazał na proces impeachmentu byłego prezydenta Josepha E. Estrady z 2001 roku, zauważając, że czterech z 11 senatorów, którzy głosowali przeciwko otwarciu drugiej koperty zawierającej dowody dotyczące jego tajnego konta bankowego, następnie zostało ponownie wybranych.

Dołączenie do większości, zauważył Panao, dać senatorom większy wpływ na priorytety ustawodawcze oraz dostęp do stanowisk kierowniczych w komisjach. Villar przejął od tego czasu stanowisko przewodniczącego senackiej komisji robót publicznych i zapewnił sobie miejsce w Komisji ds. Nominacji, zastępując innych członków większości. Komisja, organ konstytucyjny złożony z senatorów i członków Izby Reprezentantów, weryfikuje i zatwierdza kluczowe nominacje prezydenckie, w tym szefów departamentów wykonawczych i ambasadorów.

Nominacje te przypadły w czasie rządowych dochodzeń dotyczących interesów biznesowych rodziny Villarów.

„Timing nominacji komisyjnej budzi pewien niepokój”, powiedział Panao w odpowiedzi na pytania przesłanej e-mailem. „Obawiam się, że nie będzie to dobre dla zaufania publicznego i może nawet wzmocnić obserwację, że Senat funkcjonuje jako transakcyjna arena polityczna, a nie bezstronny sąd”.

Urząd Rzecza Praw Obywatelskich (Ombudsman) wszczął 15 czerwca dochodzenie dotyczące Villara i jego siostry, senator Camille A. Villar, w związku z zarzutami opóźniania projektu przedłużenia linii Light Rail Transit Line 1 do Cavite. Ombudsman bada również PrimeWater Infrastructure Corp., przedsiębiorstwo wodociągowe powiązane z rodziną Villarów, w związku z zarzutami łapownictwa i korupcji. Ombudsman to niezależny konstytucyjny organ rządowy odpowiedzialny za badanie i ściganie domniemanych nadużyć urzędników publicznych.

Powierzenie Villarowi kontroli nad komisją robót publicznych, podczas gdy jego rodzina jest objęta dochodzeniami związanymi z infrastrukturą, może budzić obawy o konflikt interesów, powiedział Panao. Komisja zajmuje się ustawodawstwem w zakresie robót publicznych i infrastruktury oraz sprawuje nadzór nad powiązanymi programami rządowymi. Ostrzegł, że nadzór ustawodawczy mógłby zostać osłabiony, gdyby kierownictwo komisji służyło ochronie prywatnych interesów biznesowych przed kontrołą.

Tayao powiedział, że nominacja może zmniejszyć prawdopodobieństwo, że komisja robót publicznych zajmie się sprawami dotyczącymi rodziny Villarów, choć inni senatorowie nadal mogą inicjować przesłuchania.

Nominacje komisyjne i przestawienia polityczne zbiegające się z procesem impeachmentu, powiedział Panao, mogą wzmacniać wrażenie, że sojusze polityczne wpływają na decyzje Senatu. Ostrzegł, że takie postrzeganie może osłabić zaufanie do zdolności izby do pociągania urzędników publicznych do odpowiedzialności.

„Nie zapominajmy, że ostatecznie są oni przede wszystkim politykami”, powiedział. „Powinniśmy oczekiwać, że będą podejmować decyzje na podstawie politycznej matematyki i sojuszy, a nie oczekiwać, że będą działać jako czysto bezstronni sędziowie”.

Senat, obradujący jako sąd impeachmentu, orzekł w zeszłym miesiącu, że przy określaniu większości dwóch trzecich głosów wymaganej do skazania liczyć będą się tylko senatorowie-sędziowie mogący uczestniczyć waniu wyroku. Orzeczenie zastąpiło wcześniejszą interpretację wymagającą 16 głosów przy pełnym składzie Senatu liczącym 24 członków. Skazanie wymagałoby 14 głosów, jeśli 20 senatorów-sędziów pozostanie uprawnionych do udziału. Zgodnie z Konstytucją Senat posiada wyłączne uprawnienia do rozpoznawania i rozstrzygania spraw impeachmentu, a wyrok skazujący sięga nie dalej niż odwołanie z urzędu i zakaz sprawowania jakiegokolwiek stanowiska w Rzeczypospolitej Filipin.