Administracja Trumpa wskrzesza wielowiekową tradycję prawną, która ma ułatwić przejmowanie irańskich tankowców i sprzedaż ich aktywów.

Aaron Reitz, prokurator federalny dla Południowego Dystryktu Teksasu z siedzibą w Houston, potwierdził w rozmowie z Fortune wskrzeszenie prawa pryzowego — zestawu reguł pozwalających siłom zbrojnym przejmować statki nieprzyjaciela.

„Nasze interesy bezpieczeństwa narodowego mogą wymagać od sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych przejęcia statków lub ładunków wspierających nieprzyjaciela podczas konfliktu zbrojnego. Jeśli do tego dojdzie, nasze sądy federalne muszą być gotowe do rozstrzygania o losie tych zatrzymanych statków i ładunków” — oświadczył. „Prawo pryzowe to starożytny dział prawa morskiego — już skodyfikowany w ustawie, ale teraz przez nas wskrzeszany — który określa zasady potępienia, zwrotu lub zbycia przejętego mienia morskiego”.

Powołanie się na prawo pryzowe pozwoliłoby siłom amerykańskim wzmocnić morską blokadę Iranu i odzyskać koszty wojny. Informację jako pierwsza podała Bloomberg Law.

Prawo pryzowe kontrastuje z cywilnymi przepisami o zajęciu mienia, które wymagają od rządu USA wykazania naruszenia prawa przez dany statek i ustanowienia jurysdykcji nad tym naruszeniem — proces, który często wiąże się z rozległymi postępowaniami sądowymi, jak wyjaśnia Michael Frevola, partner w dziale sporów morskich w kancelarii Holland & Knight LLP.

W przeciwieństwie do tego prawo pryzowe nie wymaga od przejmującego posiadania nakazu ani wiązania zajęcia statku z naruszeniem istniejącej ustawy. Zamiast organów ścigania, takich jak Straż Wybrzeża, zajmujących statek na podstawie cywilnych przepisów o zajęciu mienia, Departament Obrony — zwykle z użyciem sił zbrojnych — może bezpośrednio przejąć okręt nieprzyjaciela.

„Starożytne” korzenie amerykańskiego prawa pryzowego

Prawo pryzowe istnieje od średniowiecza i od początku funkcjonowania państwa jest zakorzenione w amerykańskim kanonie prawnym. Klauzula o pryzach w Konstytucji określa zasady przejmowania i konfiskaty okrętów nieprzyjaciela w czasach wojny.

W XIX wieku prezydent Abraham Lincoln wykorzystał ustawę pryzową z 1812 roku do zablokowania portów konfederackich — akt, który był kwestionowany, a ostatecznie został podtrzymany przez Sąd Najwyższy. Prawo pryzowe było ostatnio stosowane podczas wojny amerykańsko-hiszpańskiej, która zalegitymizowała zatrzymywanie przez marynarkę USA hiszpańskich statków jako pryzów wojennych.

Reitz nie sprecyzował, czy Departament Sprawiedliwości powoła się na ustawę pryzową z 1812 roku, klauzulę o pryzach czy inne prawo. Mniej skomplikowany proces przejmowania okrętów nieprzyjaciela, jaki zapewnia prawo pryzowe, przyniósłby jednak administracji Trumpa wyraźne korzyści.

„Zdecydowanie istnieje interes finansowy w możliwości sprzedaży ropy i sprzedaży statku, a następnie wpłynięcia tych pieniędzy do skarbca Stanów Zjednoczonych — a to kolejna rzecz, którą ta administracja wykazała się jako priorytet” — powiedział Fortune Raymond Waid, weteran marynarki wojennej i prawnik morski w kancelarii Liskow and Lewis.

Czy ustawa pryzowa pomoże USA w wojnie z Iranem?

Eksperci prawni ostrzegali, że choć wskrzeszenie prawa pryzowego mogłoby teoretycznie przyspieszyć przejmowanie irańskich statków, spodziewają się licznych komplikacji prawnych, które mogłyby ograniczyć rzeczywistą skuteczność tej strategii.

Jednym z problemów jest sam wiek tej ustawy, która nie była stosowana od wojny amerykańsko-hiszpańskiej w 1898 roku.

„To nie tak, że Departament Sprawiedliwości ma w swoim zespole jakichś bardzo doświadczonych prawników od ustawy pryzowej” — zażartował Frevola. „Więc musielibyśmy przeprowadzić seans, żeby zdobyć poważne doradztwo w tej sprawie”.

Rząd USA będzie musiał również udowodnić, że przejęcie następuje podczas wojny, której działania wojenne mieszczą się w granicach uprawnień Kongresu i prezydenta. Kongres nie wypowiedział wojny Iranowi, co może tworzyć szare strefy co do zasadności stosowania prawa pryzowego. Brak oficjalnego wypowiedzenia wojny mógłby także skłonić Kongres do większego zaangażowania w spór, którego dotąd w dużej mierze unikał, zasugerował Waid.

Allison Luzwick, prawniczka morska i koleżanka Frevoli z Holland & Knight LLP, powiedziała Fortune, że USA prawdopodobnie będą również musiały stawić czoła postępowaniom sądowym dotyczącym legalności blokady oraz tego, czy została odpowiednio ogłoszona i zakomunikowana. Jest to szczególnie delikatna kwestia w przypadku neutralnych statków przewożących ładunki z innych państw i tego, czy podlegają one zajęciu.

„Będą spory o to, czy dany statek w ogóle podlega blokadzie, czy otrzymał powiadomienie o blokadzie, czy zamierzał ją złamać” — powiedziała.

Od tego, jak te spory się rozwiną, zależeć będzie od tego, jak sądy amerykańskie podejdą do prawnej władzy wojennej przy braku formalnego wypowiedzenia wojny — oraz czy interesy żeglugi neutralnej zaskoczą zajęcia przed sądami federalnymi.

Ten artykuł pierwotnie ukazał się na Fortune.com.