Zadłużenie narodowe Wielkiej Brytanii wzrosło powyżej 3 bilionów funtów — wynika z analizy Taxpayers' Alliance, kampanii i think tanku, co stanowi symboliczny próg podkreślający narastającą presję fiskalną na finanse publiczne.

Organizacja opracowała swoje wyliczenia na podstawie najnowszych danych o pożyczkach rządowych oraz danych z Office for National Statistics (ONS) i Office for Budget Responsibility (OBR). ONS podał w zeszłym miesiącu, że zadłużenie narodowe wynosiło 2,99 biliona funtów i opublikuje zaktualizowane dane 21 sierpnia, co dostarczy pierwszego oficjalnego odczytu potwierdzającego, czy próg 3 bilionów funtów został przekroczony.

John O'Connell, dyrektor generalny Taxpayers' Alliance, stwierdził, że gospodarstwa domowe będą „przerażone", dowiadując się, że każde z nich w istocie jest zadłużone na około 103 000 funtów wobec wierzycieli rządu.

„Mimo wielokrotnych ostrzeżeń politycy pozwolili zadłużeniu narodowemu wymknąć się spod kontroli i wzrosnąć do poziomów niewyobrażalnych jeszcze dekadę temu" — powiedział O'Connell. „Jeśli Andy Burnham jest poważny, jeśli chodzi o wprowadzenie nowego modelu gospodarczego, powinien to zrobić bez generowania większych rachunków do spłacenia przez nasze dzieci i wnuki."

Grupa kampanijna zaznaczyła również, że ukryte zobowiązania, w tym związane z emeryturami w sektorze publicznym, oznaczają, że rzeczywista skala zadłużenia jest jeszcze większa.

Ciężar zadłużenia dosięga finansów publicznych

Jako udział w PKB zadłużenie utrzymuje się na poziomie około 95 proc. Jeszcze w 2004 roku zadłużenie jako proporcja brytyjskiej gospodarki wynosiło poniżej 30 proc. Choć zadłużenie na tym poziomie nie było widziane od wczesnych lat 60. XX wieku, Wielka Brytania w przeszłości ponosiła znacznie większe obciążenia — ze szczytem powyżej 250 proc. PKB po II wojnie światowej. Wśród gospodarek G7 wskaźnik zadłużenia do PKB Wielkiej Brytanii jest niższy niż w Japonii, we Włoszech, we Francji i w Stanach Zjednoczonych, ale wyższy niż w Niemczech.

Z analizy Taxpayers' Alliance wynika, że Wielka Brytania potrzebowała 11 lat na zgromadzenie 1 biliona funtów zadłużenia w latach poprzedzających 2020. W ciągu ostatnich sześciu lat wydatki znacznie przewyższyły dochody, a kolejny 1 bilion funtów został dodany do zadłużenia narodowego w tym okresie.

Think tank stwierdził, że Andy Burnham odziedziczył jedną z najgorszych pozycji zadłużenia sektora publicznego w historii, zauważając, że Tony Blair obejmując urząd, miał do spłaty około 352 miliardy funtów.

Główne czynniki rosnącego zadłużenia

Rząd ujawnił w maju, że wydał już 380 miliardów funtów na COVID-19, a nadal pozostały kwoty do zapłacenia. Pandemia była największym pojedynczym czynnikiem dodatkowych wydatków rządowych.

Kolejne działania, w tym pakiet wsparcia energetycznego wprowadzony w odpowiedzi na szok cenowy wywołany pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę, a także seria podwyżek stóp procentowych przez Bank of England, dodatkowo obciążyły finanse publiczne.

Dodatkowo, zwiększenie wydatków w ujęciu realnym poprzez poluzowanie zasad pożyczania w obliciu kampanii Partii Pracy przeciwko „austerity" przyczyniło się do rosnącego ciężaru zadłużenia.

Rosnące zadłużenie doprowadziło również do wzrostu kosztów pożyczania. Szacuje się, że Wielka Brytania zapłaci w tym roku ponad 110 miliardów funtów w ramach odsetek od długu — niemal dwukrotnie więcej niż wynosi roczny budżet Ministry of Defence. Główna zasada fiskalna rządu zakłada, że zadłużenie jako udział w PKB ma spaść do piątego roku kroczącego okresu prognozy OBR, co oznacza, że utrzymywanie się pożyczania na obecnym poziomie może ograniczyć przyszłe decyzje budżetowe w zakresie podatków i wydatków.