Gospodarka Wielkiej Brytanii zaskoczyła w tym roku ekonomistów, notując wyższy niż oczekiwano wzrost. Za danymi nagłówkowymi kryje się jednak bardziej wymowna historia — opowieść o pozornym „dobrym wzroście” w ulubionych sektorach, politycznie kluczowych branżach, które zostały w tyle, oraz o tym, że niewiele z tej ekspansji przekłada się na poziom życia.

Przed dojściem do władzy Labour obiecało uczynić z Wielkiej Brytanii najszybciej rosnącą gospodarkę G7. Dane opublikowane w czwartek rano sugerowały, że obietnica ta została spełniona, a ministry śpieszą się z przypisywaniem zasług. Po roku rządów rząd opublikował strategię przemysłową wzorowaną na chińskim podejściu do biznesu, a nowe statystyki wskazują, że wzrost jest w szerokim zakresie zgodny z pozorną metodą Labour „wyłaniania zwycięzców” — kosztem niektórych branż.

Urzędnicy nadali wyznaczonym sektorom o wysokim potencjale brzmiącą jak z Gwiezdnych wojen nazwę: IS-8 — skrót od ośmiu branż, które strategia uznaje za obiecujące. Grupa obejmuje zaawansowaną produkcję, energetykę czystą, przemysły kreatywne, obronność, technologie cyfrowe, usługi finansowe, nauki o życiu oraz usługi profesjonalne i biznesowe.

Krytycy planu argumentowali, że wzrost gospodarczy przy takim podejściu nie będzie organiczny. Jednak to właśnie wydaje się częścią zamierzenia. Andy Burnham podwoił stawkę strategii przemysłowej swojego poprzednika, podkreślając potrzebę „dobrego wzrostu” w opozycji do wzrostu dla samego wzrostu. Rodzi to pytanie, czy urzędnicy z Whitehall odpowiedzialni za wdrażanie strategii zastanawiają się także nad tymi rodzajami wzrostu, których ministrowie nie chcą.

Przez ostatnie dwa lata oficjalne dane w zasadzie biły rynkowe oczekiwania. Gospodarka przyspieszyła w trzecim kwartale tego roku, notując wzrost o 0,7 proc., mimo przewidywań, że kraj zmierza ku spowolnieniu. Ministrowie skarbu, w tym Torsten Bell i Dan Tomlinson, wystosowali triumfalne oświadczenia, a była kanclerz skarbu Rachel Reeves w czwartek przedstawiła własną ocenę, chwaląc „to, jak wielką odmianę osiągnęliśmy” w gospodarce.

To więcej niż tylko AI

W zeszłym tygodniu Bank of England powiedział, że około jedna piąta brytyjskiego wzrostu została wygenerowana przez inwestycje związane z AI. Bloomberg Economics szacuje, że mniej więcej jedna piąta wzrostu napędzana jest przez technologię „ogólnego przeznaczenia” — taką, której efekty sięgają całej gospodarki, zamiast pozostawać ograniczone do jednej branży.

Ale jak zauważył Sanjay Raja z Deutsche Banku, „to więcej niż tylko AI”.

Oficjalne dane pokazują, że choć wzrost o około 4,4 proc. w programowaniu komputerowym pomógł wsparć sektor technologii cyfrowych, gospodarka Wielkiej Brytanii korzysta także z relatywnie mocnych wyników w innych częściach IS-8.

Usługi prawne i księgowe na przykład wzrosły w ostatnim kwartale o 2,3 proc. i od wyborów w 2024 roku dodały gospodarce wartość przekraczającą 2 mld funtów. Niektórzy ekonomiści sugerowali, że wzmożona spekulacja podatkowa przed ostatnimi budżetami — jeśli już — przyniosła korzyści dla wzrostu w usługach, nawet jeśli plotki kosztowały gospodarkę w inny sposób, skłaniając właścicieli firm do sprzedaży aktywów, a emerytów do przedwczesnego wypłacania gotówki.

Usługi profesjonalne i biznesowe nie są jedynym sektorem, który żniwa korzyści z rządu gotowego wspierać konkretne branże. Przemysł kreatywny, artystyczny i rozrywkowy od wyborów urósł o 15,2 proc., farmaceutyki wzrosły w podobnej proporcji, a komponenty związane z energią elektryczną podniosły średnią całego sektora produkcji.

Usługi finansowe są natomiast jednym z największych absolutnych CONTRIBUTORS wzrostu, dodając od 2024 roku ponad 1 mld funtów do gospodarki.

Najbardziej wymowny przykład: naprawa statków powietrznych i statków kosmicznych — jedna z drobniejszych podbranż monitorowanych przez Office for National Statistics (ONS) — wzrosła o 29,9 proc., a produkcja lotnicza oraz budowa statków i łodzi również zyskały od przejęcia władzy przez Labour. To z pewnością ucieszy kanclerza skarbu Johna Healeya, który oparł swoją agendę gospodarczą na tym, by sektor obronny w istotniejszy sposób przyczyniał się do wzrostu gospodarczego.

Co „dobry wzrost” oznacza dla przegranych

Równie istotne są jednak te sektory, które ucierpiały pod rządami Labour. Hazard i zakłady bukmacherskie to jedna z najsłabiej działających branż usługowych w brytyjskiej gospodarce po tym, jak zostały objęte nowymi podatkami w budżecie Reeves na 2025 rok.

Sieć net zero rządu odbija się także na wydobyciu ropy i gazu, które przez ostatnie dwa lata było jednym z największych przegranych rządu. Branże rafinacji ropy naftowej i petrochemii podupadły, a krytyka wokół podatku od gospodarstw wydaje się dobić rolnictwo, które lekko spadło rok do roku.

Jednak obszary gospodarki politycznie kluczowe pozostają najwyraźniej przeoczone. Najbardziej bolesne dla partii rządzącej: budownictwo zachwiało się, a wartość dodana do gospodarki kurczy się od 2024 roku — mimo manifestowego zobowiązania do budowy 1,5 mln domów. Powiązane branże, takie jak produkcja cementu i betonu czy działalność nieruchomościowa, również zmagają się z problemami, a cierpiący sektor budowlany mógłby zagrozić rządowemu programowi infrastruktury publicznej.

Są też branże, którymi Burnham zajął się bardziej aktywnie. Usługi kanalizacyjne oraz usługi gastronomiczne — obejmujące hotelarstwo i handel detaliczny — były według oficjalnych statystyk jednym z największych hamulców wzrostu. Burnham uczynił z obu centralne filary swojej kadencji, obiecując przeprojektowanie własności firm wodnych i ożywienie głównych ulic handlowych.

Dla rządu, który podkreśla potrzebę budowania „odporności”, czają się także zagrożenia. Produkcja odzieży spadła od wyborów o około 16 proc., a działalność w zakresie bezpieczeństwa i śledztw — kluczowa dla należytej staranności finansowej i zwalczania przestępczości — również znacząco spadła. I nawet gdy rząd ogłaszał triumf umowy handlowej dla producentów samochodów z USA po wprowadzeniu ceł prezydenta Trumpa, branża pojazdów silnikowych skurczyła się — częściowo wskutek niemal całkowitego zatrzymania produkcji w Jaguar Land Rover w zeszłym roku.

Pytania o to, jak naprawdę organiczny jest wzrost

Andrew Bailey z Banku of England ostrzegał, że wzrost nie jest tak szeroko rozłożony, jak sugerowałyby dane nagłówkowe. Być może częściowo wynika to z zamierzenia. Niektórzy analitycy sugerowali, że konsumpcja rządowa „wyróżnia się”, gdyż znacznie przekroczyła prognozy, a sektor publiczny rozrósł się przez ostatnie dwa lata — rodząc pytania o to, jak naprawdę organiczny jest ten wzrost. Ten skład ma znaczenie dla pytania wiszącego nad całą ekspansją: ile z niej ostatecznie przełoży się na poziom życia.

Mimo to ekonomiści tacy jak Kallum Pickering z Peel Hunt zauważyli, że „odporność jest realna”, gdyż wydatki konsumenckie pozostały wyższe niż oczekiwano.

Kolejny test dla gospodarki jest jednak bliski, wraz z wyższą inflacją zimą i dalszym wzrostem cen energii. James Smith z ING ostrzegł też, że firmy usług profesjonalnych mogą jeszcze odnotować wygaśnięcie dynamiki. W krótszym terminie każda publikacja danych sektorowych ONS pokaże, czy wzorzec wygranych i przegranych się utrzyma — i czy branże poza IS-8 pozostaną w tyle. Być może dopiero po 2027 roku komentarze przekonają się, czy obietnica „dobrego wzrostu” Burnhama przetrwa nadchodzące burze.

Ten artykuł opiera się na doniesieniach Mauricio Alencara dla City AM: Jak polityka Labour wyznacza wygranych — i przegranych gospodarki Wielkiej Brytanii