Prezydent Donald Trump podpisał 18 września 2026 r. ustawę Sanctioning Russia and Iran Act imienia Lindsey O. Grahama, wprowadzając w życie jeden z najbardziej agresywnych pakietów sankcji wymierzonych w dochody energetyczne Moskwy od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Ustawa upoważnia do nałożenia ceł do 100% na pięciu największych importerów rosyjskiej ropy naftowej i gazu ziemnego, a także 500% cła na rosyjskie towary wysyłane bezpośrednio do Stanów Zjednoczonych.

Ustawa przeszła przez Izbę Reprezentantów 16 września głosowaniem 262-159, krótko po jej uchwaleniu przez Senat. Wobec wejścia ustawy w życie uwaga przenosi się z Kapitolu na władzę wykonawczą, której decyzje dotyczące aktywacji i egzekwowania ukształtują to, jak — i jak szybko — przepisy celne wejdą w życie.

Chiny i Indie stoją przed największym ryzykiem

Chiny i Indie są głównym celem ustawy. Oba kraje together odpowiadają za około 87% rosyjskiego eksportu ropy naftowej, przy czym Chiny absorbują około 50%, a Indie około 37%. Ich wiodąca rola odzwierciedla zwrot rosyjskiego handlu ropą na wschód od czasu inwazji w 2022 r., który uczynił rabatową rosyjską ropę podstawą dla rafinerii w obu krajach. Zgodnie z nową ustawą oba państwa mogą stanąć przed trzycyfrowymi cłami na zakupy rosyjskiej energii.

Ustawa wymierza się również w Iran, przedłużając istniejące sankcje wobec sektorów energetycznego i zbrojeniowego Teheranu do 2031 r.

Klauzule odststw i pięcioletni okres wygasania

Ustawa zawiera klauzule odstępstw, które pozwalają prezydentowi udzielać wyjątków z powodów bezpieczeństwa narodowego. Odstępstwa te mają przede wszystkim dotyczyć krajów wykazujących wymierny postęp w ograniczaniu zależności od rosyjskiej energii. Którzy odbiorcy ostatecznie się zakwalifikują — i na jakich warunkach — będzie uważnie obserwowane, gdy ramy przejdą ze statutu do wdrożenia.

Przepisy celne zawierają wbudowaną klauzulę wygasania, wygasającą po pięciu latach.

Krytycy wyrazili obawy dotyczące szerokości uprawnień, jakie ustawa przyznaje władzy wykonawczej. Przyznanie któremukolwiek prezydentowi uprawnień do nakładania 500% ceł stanowi — jak argumentują — znaczące przekazanie potęgi ekonomicznej. Niektórzy obserwatorzy twierdzą, że podejście sankcyjne oparte na maksymalnej presji mogłoby skomplikować wysiłki dyplomatyczne zmierzające do zakończenia konfliktu na Ukrainie.

Implikacje dla globalnych rynków energii

Jeśli zostaną zdecydowanie egzekwowane, cła zakłóciłyby przepływ około 87% rosyjskiego eksportu ropy, wymuszając masową relokację globalnych łańcuchów dostaw. Kraje kupujące obecnie rosyjską ropę z rabatem musiałyby pozyskiwać baryłki od innych dostawców, a przekierowanie wolumenów w takiej skali może odbić się na trasach żeglugowych, ekonomice rafinacji i kosztach paliw dla konsumentów.

Indie stoją przed własnym dylematem. New Delhi starannie utrzymywało relacje zarówno z Waszyngtonem, jak i z Moskwą, kupując rabatową rosyjską ropę, jednocześnie pogłębiając więzi strategiczne ze Stanami Zjednoczonymi. Zmuszenie do opowiedzenia się po jednej stronie w kwestii zaopatrzenia w energię poważnie nadwyręża ten akt balansowania.