Pomimo historycznej porażki GOP w wyborach śródokresowych prezydent Donald Trump może zachować znaczną władzę prezydencką, co pozostawia demokratów w obliczu trudnej walki o pociągnięcie jego administracji do odpowiedzialności. Jonathan Swan, reporter Białego Domu The New York Times, powiedział, że wynik polityczny pozostaje trudny do przewidzenia. Uznał, że demokraci będą musieli zbalansować opór wobec Trumpa z uznaniem struktury władzy zbudowanej przez jego administrację. Walka przebiega też przez standardowe mechanizmy podzielonego rządu: śródokresowe straty partii sprawującej władzę na Białym Domu zwykle przesuwają równowagę sił w Kongresie, a wraz z nimi narzędzia kontroli — przesłuchania, wezwania i skierowania spraw — które opozycja może zastosować wobec urzędującej administracji.

„Myślę, że będzie ciekawe napięcie między tym, że Trump został odrzucony przez wyborców i jest prawdziwą „kulą u nogi”, a jednocześnie pozostaje bardzo potężnym prezydentem, ponieważ władza wykonawcza zgromadziła tak dużo uprawnień i tak bardzo się rozrosła w ciągu ostatnich dwudziestu pięciu lat, szczególnie w polityce zagranicznej i bezpieczeństwie narodowym” — powiedział Swan w wywiadzie dla The New Yorker.

Maggie Haberman, korespondentka Białego Domu w The New York Times, opisała zmianę układu sił politycznych jako niemal bezprecedensową, porównując ją z rodzajem politycznych perturbacji, jakich kraj nie doświadczył od dziesięcioleci. Ostrzegła jednak, że porażka może nie wywołać takiego poziomu reakcji obywatelskiej ani reform kongresowych, jakie nastąpiły po Watergate.

„To klęska partii na poziomie post-Watergate, ale raczej nie pójdzie za nią taka sama reakcja obywatelska w postaci reform kongresowych i tym podobnych” — oświadczyła Haberman w rozmowie z The New Yorker. Zaznaczyła też, że Trump ma historię niepoddawania się. Porównanie do Watergate ma powagę historyczną: tamta epoka przyniosła falę ustawodawstwa w zakresie kontroli i etyki — w tym rezolucję w sprawie uprawnień wojennych oraz ustawę o etyce w rządzie — które wzmocniły pozycję Kongresu w ograniczaniu Białego Domu.

Haberman napisała książkę Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump we współpracy ze Swanem. Tytuł nawiązuje do „prezydentury imperialnej”, sformułowania spopularyzowanego przez historyka Arthura M. Schlesingera Jr. w latach 70. XX wieku, opisującego Biały Dom działający ze słabnącymi ograniczeniami ze strony Kongresu i sądów. W książce dwójka dziennikarzy przedstawia relację z pierwszego roku drugiej kadencji Trumpa, badając, jak jego powrót na Biały Dom nastąpił przy mniejszej liczbie zabezpieczeń, mniejszym oporze instytucji i minimalnym sprzeciwie współpracowników. Te warunki, jak piszą, pozwoliły Trumpowi sprawować nieoczekiwanie duży zakres władzy.

Haberman powiedziała, że konfrontacyjna postawa Trumpa może przyczynić się do dalszego konfliktu politycznego. W dniach poprzedzających wybory śródokresowe lekceważył sondaże pokazujące go i republikanów w niekorzystnym świetle. Jego powtarzające się próby kwestionowania legalności wyników wyborów również mogą wpłynąć na jego reakcję na nowe otoczenie polityczne.

„Trump pokazał, że jest gotów bić i atakować, i mocno utrudniać życie członkom własnej partii. Ktoś powiedział mi niedawno: «Zobaczysz wielu republikanów, którzy nagle zaczną się mu stawiać». A ja odpowiedziałam: «No cóż, słyszymy to od lat». Wskażcie mi republikanina, który nagle naprawdę przejdzie na stronę demokratów w tych śledztwach albo przy impeachment prezydenta” — kontynuowała Haberman. „Może to się zdarzy, ale jestem sceptyczna, dopóki nie udowodniono inaczej, że coś naprawdę zagrozi jego władzy”.

Swan powiedział, że najpilniejszym wyzwaniem dla demokratów będzie zdecydowanie, którym sprawami zająć się najpierw. W pierwszych dwóch latach drugiej kadencji Trumpa jego administrację oskarżano o niekonstytucyjne polityki i przestępstwa polityczne. Chociaż Trump przysiągł współpracę z demokratami po historycznej porażce GOP, Swan nie spodziewa się, że ten proces przebiegnie gładko. Droga skierowania spraw ma wbudowane ograniczenia: Kongres może zasygnalizować departamentowi sprawiedliwości potencjalne naruszenia, ale to departament samodzielnie decyduje, czy działać.

„Mogą wysłać skierowanie sprawy do departamentu sprawiedliwości, ale kieruje nim były osobisty prawnik Donalda Trumpa Todd Blanche. To znaczy, najwyższe szczeble departamentu sprawiedliwości to w istocie firma prawnicza Trumpa” — ostrzegł Swan. „Dlatego demokraci muszą być kreatywni w pozyskiwaniu informacji. Muszą zwracać się do podmiotów zewnętrznych, które poczują się zobowiązane do udzielenia ich. Banki, kancelarie prawne, firmy. Ale to będzie dla nich prawdziwe wyzwanie. Nie ma tak, że wysyłacie wezwanie do Erica Trumpa, a on następnego dnia wszystko załatwia. To będzie naprawdę trudne”.

Swan powiedział, że jakiekolwiek wymierne zmiany mogą zająć lata i wzywał obserwatorów do utrzymywania realistycznych oczekiwań. „Sprawy mogą przeciągać się do następnej administracji. Tak stało się z wezwaniami w czasach pierwszej kadencji Trumpa. Mówię o tym wszystkim tylko po to, żeby ludzie byli realistami” — powiedział. Od tego, jak rozwinie się konfrontacja, mogą zależeć kilka obserwowalnych wskaźników: którym sprawom kontrolnym demokraci nadadzą priorytet, czy zewnętrzne instytucje — banki, kancelarie prawne, firmy — spełnią prośby o informacje oraz czy spory o wezwania utkną w sądach albo przeciągną się do następnej administracji, jak Swan powiedział, że stało się z wezwaniami w czasie pierwszej kadencji Trumpa.

Źródło: https://www.alternet.org/gop-defeat/