Trump przyjmuje podwójną strategię ekonomiczno-wojskową, aby wywrzeć nacisk na Iran
Najważniejsze informacje
- •„Operacja Wyklęty Ekonomicznie” administracji Trumpa, uruchomiona w zeszłym tygodniu w celu zerwania pozostałych więzi handlowych Iranu, objęła dotychczas sankcjami jedynie jeden oddział egipskiego banku w ZAE.
- •Przepłynięcia statków przez Cieśninę Ormuz pozostają daleko poniżej poziomów sprzed wojny — w zeszłym tygodniu 102 wobec 130 lub więcej dziennie przed wybuchem wojny, według Lloyd’s List Intelligence.
- •Trump powiedział, że konflikt nie potrwa jeszcze długo, i zbagatelizował obawy, że niepopularność wojny oraz wysokie ceny benzyny zaszkodzą republikanom w listopadowych wyborach midterm.
- •Regionalny dyplomata stwierdził, że negocjacje nie przyniosą postępu bez rozstrzygnięcia kwestii Izraela, początkowego zapłonu wojny, i wyraził sceptycyzm wobec nowego amerykańskiego planu sankcyjnego.
- •Kierownictwo Iranu jest podzielone między umiarkowanych, takich jak prezydent Masoud Pezeshkian, opowiadających się za wynegocjowanym rozwiązaniem, a twardogłowymi, którzy wydają się zdobywać przewagę.

Prezydent USA Donald Trump przemawia podczas wydarzenia „End of Summer BBQ” z republikańskimi parlamentarzystami w Ogrodzie Różanym Białego Domu w Waszyngtonie, w środę. EPA-Yonhap
WASZYNGTON — Wobec irańskiego rządu, który odmawia ustępstw nawet wobec masowej kampanii wojskowej, prezydent Donald Trump zdaje się przyjąć dwutorową strategię łączącą presję ekonomiczną z możliwością wyniszczającej eskalacji siły.
Administracja Trumpa uruchomiła w zeszłym tygodniu „Operację Wyklęty Ekonomicznie” w celu odcięcia Iranu od pozostałych globalnych partnerów handlowych, a w ostatnich dniach wznowiła również uderzenia — co wywołało irański odwet i odnowiło obawy przed pełnoskalową wojną regionalną.
Jednak połączenie już ostrych sankcji z przerywaną kampanią bombową, prowadzoną od ponad sześciu miesięcy od początku wojny, nie złamało irańskiego kierownictwa, przez co administracja usiłuje znaleźć drogę do wygaszenia konfliktu. Teheran okopał się na swoich pozycjach — ku frustracji Trumpa — podczas gdy ceny energii rosną, globalna gospodarka się trzęsie, a poparcie sondażowe dla sposobu, w jaki administracja prowadzi wojnę, spada przed listopadowymi wyborami midterm do Kongresu.
Ten impas niesie stawki wykraczające znacznie poza dwóch przeciwników. Wojna sparaliżowała punkt zwrotny, od którego zależy światowy rynek ropy, a im dłużej trwa konflikt, tym większa presja na koszty paliw i szlaki żeglugowe łączące producentów z konsumentami na całym świecie.
Trump powiedział w środę, że nie sądzi, aby konflikt potrwał „jeszcze długo”, ponownie jednak zbagatelizował sugestie, że jego niepopularność oraz wysokie ceny benzyny wynikające z irańskiego duszenia Cieśniny Ormuz zaszkodzą republikanom w wyborach.
„To nie ma znaczenia. I wybory na mnie nie wpływają” — powiedział dziennikarzom. „Nie startuję w wyborach. Ale moja partia startuje i zamierzam jej pomóc. Myślę jednak, że moja partia docenia fakt, że nie pozwalamy Iranowi zdobyć broni jądrowej”.
Regionalny dyplomata zaznajomiony ze sprawą określił impas między Teheranem a Waszyngtonem jako odzwierciedlenie wewnętrznych priorytetów obu krajów: wyborów midterm dla Trumpa i republikanów oraz kryzysów wewnętrznych w Iranie.
Kwestie wewnętrzne są kluczowym powodem, dla którego żadna ze stron nie chce pierwsza mrugnąć, powiedział dyplomata, przemawiając anonimowo, aby omówić wrażliwe negocjacje.
Dyplomata stwierdził, że negocjacje — czy to między Iranem a Omanem, czy nawet Iranem a USA — nie przyniosą postępu bez rozstrzygnięcia początkowego zapłonu wojny: Izraela. Dyplomata wyraził też sceptycyzm wobec nowego planu sankcyjnego administracji Trumpa, mówiąc, że groźby wymagają większych wyjaśnień, niż USA dotychczas przedstawiły.
Kampania izolacji ekonomicznej zaczyna się powoli
Nowe działania administracji na rzecz izolacji ekonomicznej Iranu ogłoszono w zeszłym tygodniu z wielką pompą i groźnym ostrzeżeniem, że wszystkie pozostałe kraje muszą zerwać więzi finansowe i handlowe z Iranem albo zmierzą się z odwetem USA — ale kampania dotychczas spełzła na niczym.
Do tej pory objęto nią tylko jeden oddział egipskiego banku w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Aby sankcje naprawdę zabolały, muszą — jak zgodnie uważają eksperci — obejmować głównych partnerów handlowych Iranu: przede wszystkim Chiny, ale także Indie i Rosję. To poprzeczka wysoka: amerykańskie sankcje na Iran budowano przez lata w ramach kolejnych administracji, a egzekwowanie ich wobec dużych gospodarek o głębokich powiązaniach handlowych z Teheranem było historycznie trudne. Trump niechętnie jednak celuje w Chiny, zwłaszcza że przygotowuje się do gościny prezydenta Xi Jinpinga jeszcze w tym miesiącu — szczyt, na którym obserwatorzy będą wypatrywać sygnałów, jak daleko Waszyngton jest gotów pójść w naciskach na Pekin w sprawie irańskich zakupów ropy.
Trump upiera się również, że USA kontrolują Cieśninę Ormuz, którą przed wybuchem wojny przepływała jedna piąta światowej ropy. Ten strategiczny szlak wodny był kluczowym punktem nacisku dla Iranu, a jego pełne otwarcie stało się jednym z głównych celów amerykańskiej administracji.
Ruch statków przez cieśninę pozostaje daleko poniżej poziomów sprzed wojny, ponieważ jednostki niepodporządkowujące się irańskiemu systemowi weryfikacji przy własnym wybrzeżu ryzykują atak — co stanowi ostry kontrast z nieskrępowaną żeglugą sprzed wojny. W zeszłym tygodniu odnotowano 102 przepłynięcia, a w poprzednim 126 — według firmy danych żeglugowych Lloyd’s List Intelligence — w porównaniu ze 130 lub więcej dziennie przed wojną. Cotygodniowe dane o przepłynięciach, takie jak te, stały się jednym z najwyraźniejszych barometrów tego, czy szlak wodny naprawdę wraca do normy.
„Jak powiedział prezydent Trump, cieśnina jest otwarta, a wszystkie miny zostały rozbrojone” — powiedziała w czwartek rzeczniczka Białego Domu Anna Kelly. „Blokada morska pozostaje w pełnej mocy i skutku, a Operacja Wyklęty Ekonomicznie trwa, aby przeciąć każdą pozostałą linię ratunkową podtrzymującą reżim”.
Biały Dom wielokrotnie podkreślał gospodarcze szkody, jakie sankcje wyrządziły Iranowi, wskazując na szalejącą inflację i gwałtowny spadek wartości waluty. Amerykańscy urzędnicy określili irański system finansowy jako „jedną wielką konstrukcję z kart”.
Patrząc w przyszłość, sekretarz stanu Marco Rubio powiedział, że „cena”, którą Iran zapłaci, będzie przede wszystkim ekonomiczna, „ale zastrzegamy sobie prawo... do podjęcia działań militarnych w razie konieczności — nie tylko, by chronić się, ale też by uniemożliwić im zagrażanie innym”.
„Będą nadal czuć zaciskającą się pętlę” — powiedział w wyemitowanym w środę wywiadzie prowadzącemu Fox News Brianowi Kilmeade.
Sekretarz skarbu Scott Bessent porównał w tym tygodniu Iran do węża ze zbitą głową, którego ciało wciąż się wijе.
„Gróbhead irańskiego węża” — powiedział we wtorek, mając na myśli głowę gada. „Wąż jeszcze nie wie, że nie żyje, ale przestanie się wiercić, gdy zajdzie słońce. A więc irański reżim — chyli się ku upadkowi i sam to zrozumie”.
Łączenie siły wojskowej z sankcjami na Iranie „to jedyna opcja”, mówi analityk
Komplikując sytuację USA, irańskie kierownictwo wykazuje oznaki podziału między umiarkowanymi bardziej otwartymi na dyplomatyczne rozstrzygnięcie a twardogłowymi dążącymi do bardziej konfrontacyjnego kursu. To, która frakcja zwycięży w Teheranie, prawdopodobnie przesądzi o tym, czy otworzy się jakakolwiek droga dyplomatyczna.
Prezydent Masoud Pezeshkian należy do najgłośniejszych głosów wciąż wzywających do wynegocjowanego rozwiązania. Twardogłowi wydają się jednak zdobyć przewagę, a Iran nie okazuje znaków ustępowania. Teheran wciąż uderza w interesy USA i sojuszników w regionie w odpowiedzi na ataki wojskowe.
„Ten rodzaj podejścia hybrydowego — połączenie siły wojskowej, blokady i presji ekonomicznej — to jedyna opcja, jaka wydaje się obecnie dostępna dla Stanów Zjednoczonych” — powiedział Hamidreza Azizi, starszy konsultujący analityk ds. Iranu w International Crisis Group.
Dodał jednak: „Od dawna, a teraz może bardziej niż kiedykolwiek, jest to bitwa wytrwałości między dwiema stronami”.
Amr Hamzawy, dyrektor programu bliskowschodniego w Carnegie Endowment for International Peace, wskazał dwa główne powody pogarszającej się sytuacji.
„Po pierwsze, żadna z dwóch stron nie jest zadowolona z rezultatu — to znaczy, że obecna sytuacja nie służy dobrze interesom USA ani interesom Iranu” — powiedział Hamzawy.
Drugim powodem jest to, jak postrzegani są w domu przywódcy obu stron.
„Administracja Trumpa boi się, że w USA zostanie przedstawiona jako administracja, której nie udało się z powodzeniem zakończyć kampanii wojskowej, co wpłynie na wybory midterm” — powiedział. „A Irańczycy, zwłaszcza Korpus Strażników Rewolucji, bardzo boją się wyglądać tak, jakby ulegali amerykańskim sankcjom bez żadnych działań z ich strony, co mogłoby im zaszkodzić wewnętrznie”.