Prezydent Donald Trump niewiele mówi o druzgocącej porażce swojej partii w wyborach śródokresowych w 2026 roku, a nowy raport opisuje prezydenta, który wygląda, jakby zaprzeczał skali klęski, która we wtorek zmieniła układ sił w Kongresie.

Natychmiastowe reakcje Republikanów na wyniki były bardzo zróżnicowane — od zaskakującej decyzji Trumpa, by nie kwestionować rezultatu, po konserwatywne grupy nacisku przekonujące, że ich partia wygrałaby, gdyby Trump ich posłuchał. Jednak w raporcie opublikowanym w niedzielę główny korespondent „The New York Times” ds. Białego Domu Peter Baker stwierdził, że sam prezydent wydawał się obojętny na ruinę.

„W dniach po przegranej brzmiał jak człowiek zaprzeczający rzeczywistości”, relacjonował Baker. „Podczas gdy jego partia wciąż przebierała w gruzach politycznego trzęsienia ziemi, pozornie nieświadomy prezydent Trump podpisał stalową belkę swojej nowej sali balowej w Białym Domu i poleciał na Florydę, by wygłosić przemówienie o programie kosmicznym. Wydaje się obecnie spłynięty, może trochę oszołomiony”.

Baker zauważył, że Trump dominował w amerykańskiej polityce od zaskakującego zwycięstwa w wyborach prezydenckich w 2016 roku aż do zeszłego tygodnia, ale wciąż nie potrafi otwarcie przyjąć do wiadomości, że jego złota era może być za nim — czego jego poprzednicy nie mieli problemu dokonać w obliczu podobnych porażek.

„W przeciwieństwie do innych prezydentów, którzy ponieśli porażki w wyborach śródokresowych, pan Trump w dużej mierze nie uznał tej klęski”, napisał Baker. „Gdy Republikanie pana Busha stracili obie izby w 2006 roku, przyznał, że to było «majanie». Gdy Demokraci prezydenta Baracka Obamy stracili Izbę Reprezentantów w 2010 roku, przyznał, że to było «mirskie lanie». Pan Trump, w przeciwieństwie do nich, nie okazał skromności ani większego uznania publicznego niezadowolenia z jego rządów”.

Baker dodał, że porażka niesie znajome koszty polityczne.

„Podobnie jak inni prezydenci po porażkach śródokresowych, pan Trump staje teraz w obliczu nieuniknionej erozji wpływów”, napisał. „Gdy Demokraci prezydenta Billa Clintona zostali zatopieni w 1994 roku, pozostało mu tylko gorzko twierdzić, że «Konstytucja daje mi znaczenie». Pojawiły się temu echa w zeszłym tygodniu, gdy Biały Dom zszedł do publikowania w sieci komunikatu: «TRUMP IS STILL YOUR PRESIDENT»”.

W przeszłości ta erozja przybierała formę instytucjonalną: śródokresowe kary oddawały partii opozycyjnej przewodnictwo komisji i uprawnienia śledcze na Kapitolu, a legislacja popierana przez Biały Dom miała mniejsze szanse przy podzielonym rządzie. Jak prezydent dostosuje się do tych ograniczeń, często kształtowało resztę jego kadencji.

Analityk polityczny dr Allan Lichtman, historyk z American University najbardziej znany ze swoich prognoz wyborów prezydenckich, rozmawiał z AlterNet krótko po ogłoszeniu wyników śródokresowych i wskazał dwie historyczne analogie dla wyborów w 2026 roku: 1994 i 1894.

„Porównanie, które natychmiast przychodzi do głowy, to zmiana układu sił w 1994 roku, gdy po raz pierwszy od dziesięcioleci Partia Republikańska odzyskała zarówno Izbę Reprezentantów, jak i Senat, osiągając znaczne przyrosty w obu izbach”, powiedział Lichtman. „W rzeczywistości przyrost w Senacie tym razem, wynoszący co najmniej siedem miejsc, został prześcignięty jedynie przez wybory z 1994 roku”.

W 1994 roku demokratyczny prezydent Bill Clinton stracił kontrolę nad Kongresem na rzecz Republikanów. Zapytany, czy wynik z 2026 roku przypomina rok 1894 — kiedy demokratyczny prezydent Grover Cleveland również stracił Kongres na rzecz Republikanów — Lichtman się zgodził.

„Uważam, że analogia jest trafna”, napisał Lichtman. „To była wielka klęska Grovera Clevelanda i jego Partii Demokratycznej. Co ciekawe, zapowiadała ona długotrwałą dominację Republikanów w amerykańskiej polityce. Jedynym demokratycznym prezydentem po Groverze Clevelandzie a przed Franklinem Rooseveltem był, rzecz jasna, Woodrow Wilson. Była to jeszcze większa klęska niż ta, którą widzieliśmy tym razem. Różnica, którą bym wskazał, polega jednak na tym, że w 1894 roku wynikała ona niemal w całości z Wielkiego Kryzysu lat 90. XIX wieku — najgorszego załamania gospodarczego, jakiego kraj doświadczył przed Wielkim Kryzysem lat 30. XX wieku”.

Dodał: „Klęska w 2026 roku, rzecz jasna, w znacznym stopniu wynikała ze złej kondycji gospodarki, ale działało tu coś więcej. Niepopularna wojna była czynnikiem samym w sobie, niezależnie od jej wpływu na gospodarkę. Zazwyczaj na początku wojny występuje efekt zjednoczenia wokół flagi — nawet w Iraku i Wietnamie”.

Te dwa precedensy pokazują, jak różnie takie klęski mogą się rozwinąć: Clinton stracił Kongres w 1994 roku, a dwa lata później wygrał reelekcję, podczas gdy porażka z 1894 roku — według Lichtmana — zapowiadała długotrwałe rządy Republikanów w polityce narodowej. Bezpośrednim punktem zwrotnym będzie zebranie nowo wybranego Kongresu w styczniu, a kolejny ogólnokrajowy test obu partii nadejdzie wraz z wyborami prezydenckimi w 2028 roku.