Subsense, startup z Doliny Krzemowej, rozwija niechirurgiczny interfejs mózg-komputer wykorzystujący nanocząsteczki dostarczane donosowo — koncepcję tak futurystyczną, jak żadna inna we współczesnej neurotechnologii.

Twierdzenie, że Ray Kurzweil, znany badacz AI z Google, dołączył do Subsense, nie znajduje potwierdzenia w dostępnych opracowaniach. Żadne wiarygodne relacje ani komunikaty prasowe nie wskazują na zaangażowanie Kurzweila w Subsense.

Firma założona około 2021-2022 roku przez Tetianę Aleksandrovą i Artema Sokołowa buduje to, co nazywa NanoBCI: niechirurgiczny interfejs mózg-komputer, który zamiast wiercenia w czaszce dostarcza drobne cząsteczki przez nos, gdzie mogą one następnie komunikować się z neuronami. Jeżeli to podejście się powiedzie, może obniżyć barierę adaptacji interfejsów mózg-komputer, ponieważ istniejące urządzenia wszczepialne wiążą się z ryzykiem i kosztami chirurgii oraz pozostają ograniczone do małych populacji badań klinicznych.

Technologia opiera się na dwóch rodzajach nanocząsteczek: plazmonowych i magnetoelektrycznych. Po dostarczeniu cząsteczki te współpracują z noszoną opaską, umożliwiając zarówno odczyt sygnałów neuronowych, jak i stymulację aktywności mózgu. Taka dwukierunkowa funkcjonalność — rejestrowanie i stymulacja jednocześnie — to ta sama podwójna funkcja, do której dążą producenci urządzeń wszczepialnych, jednak osiągnięcie jej za pomocą cząsteczek dostarczanych przez nos wymagałoby wykazania, że docierają one bezpiecznie do celowanych obszarów mózgu i mogą być precyzyjnie kontrolowane — wyzwania, którym firma zamierza sprostać dzięki badaniom na myszach.

Bezpośrednimi celami klinicznymi Subsense są zaburzenia neurologiczne, na czele z chorobą Parkinsona i padaczką. Oba schorzenia dotykają milionów ludzi na całym świecie i są zazwyczaj leczone farmakologicznie lub, w niektórych przypadkach, wszczepialnymi urządzeniami stymulacyjnymi — i to właśnie ten istniejący standard musiałaby zmierzyć się każda terapia oparta na nanocząsteczkach. Firma zamierza do końca 2026 roku zademonstrować odczyt aktywności neuronalnej za pomocą nanocząsteczek oraz złagodzenie objawów.

Według stanu na grudzień 2025 roku Subsense pozyskał 27 milionów dolarów w finansowaniu seed. Część tego kapitału przeznaczono na otwarcie laboratorium w Palo Alto oraz rozpoczęcie badań koncepcyjnych na myszach, które wystartowały pod koniec 2025 roku, a ich zakończenie przewiduje się pod koniec 2026 roku. Przed jakimkolwiek zastosowaniem klinicznym wciąż czekałyby próby na ludziach, przegląd regulacyjny oraz dane dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa nanocząsteczek w mózgu — ścieżka, która konkurencyjnym firmom z sektora interfejsów wszczepialnych zajęła lata.

Subsense wchodzi w branżę z kilkoma uznanymi graczami. Neuralink Elona Muska pozostaje najbardziej znaną firmą w dziedzinie interfejsów mózg-komputer, wszczepiwszy swoje urządzenie wielu pacjentom. Podejście Neuralinku jest chirurgiczne: robot wierci w czaszce i umieszcza ultracienkie nici w tkance mózgowej.

Synchron wprowadza urządzenie przez naczynia krwionośne, aby dotrzeć do mózgu, unikając otwartej chirurgii mózgu, ale wciąż wymagając zabiegu medycznego. Kernel pracował nad nieinwazyjnymi hełmami do obrazowania neurologicznego, a Precision Neuroscience stosuje cienką błonę umieszczaną na powierzchni mózgu. Dziedzina wzbudziła również zainteresowanie wykraczające poza medycynę — firmy badają zastosowania konsumenckie, takie jak pomaganie sparaliżowanym pacjentom w sterowaniu komputerami — choć deklarowanym bliskoterminowym celem Subsense pozostaje obszar kliniczny.

Pod względem finansowania Neuralink pozyskał setki milionów dolarów, a Synchron ponad 100 milionów. 27 milionów dolarów Subsense w rundzie seed jest na tym tle skromne, co oznacza, że firma będzie prawdopodobnie musiała przedstawić przekonujące wyniki badań koncepcyjnych, aby przyciągnąć większe rundy niezbędne do rozwoju klinicznego. Wyniki badań na myszach pod koniec 2026 roku to kolejny konkretny kamień milowy, na który warto zwrócić uwagę.