Sam Macpherson, CEO Spark Protocol, opowiada się za fundamentalną rewizją sposobu zarządzania zdecentralizowanymi organizacjami autonomicznymi. Zamiast zmuszać tysiące posiadaczy tokenów do osiągania konsensusu w każdej decyzji, jego proponowane rozwiązanie jest wprost konkurencyjne: pozwolić niezależnym podorganizacjom działać autonomicznie i rywalizować o dostarczenie jak największej wartości dla protokołu nadrzędnego.

Ta architektura, znana jako model sub-DAO, pozycjonuje protokół rdzenny jako twórcę reguł i zarządcę infrastruktury, jednocześnie delegując codzienne decyzje operacyjne półniezależnym zespołom. Odzwierciedla to szersze przemiany w branży w zakresie zarządzania DAO, ponieważ kilka głównych protokołów DeFi — w tym Compound i Uniswap — udokumentowało trwałe problemy z niską frekwencją głosujących oraz wąskimi gardłami decyzyjnymi, które spowolniły rozwój produktów w całym sektorze.

Problem płaskiego zarządzania DAO

Macpherson od 2021 i 2022 roku ostrzega przed niedoskonałościami płaskich struktur zarządzania DAO, w epoce, gdy MakerDAO — obecnie funkcjonujący pod nazwą Sky — działał jeszcze w oparciu o swój pierwotny monolityczny design. MakerDAO był jednym z najwcześniejszych i największych protokołów DeFi, emitując stablecoin DAI (obecnie USDS), zabezpieczony portfelem kryptoaktywów i tokenów reprezentujących aktywa rzeczywiste o wartości wielu miliardów dolarów. Wyzwania zarządcze, które Macpherson zidentyfikował w MakerDAO, nie były zatem marginalne — dotyczyły jednego z najbardziej systemowo istotnych protokołów w zdecentralizowanych finansach.

W płaskim DAO praktycznie każda istotna decyzja przechodzi przez to samo wąskie gardło zarządcze. Posiadacze tokenów są proszeni o głosowanie w sprawach od technicznych parametrów protokołu po budżety marketingowe. Konsekwencje są dobrze udokumentowane: powolne podejmowanie decyzji, powszechne zmęczenie głosujących oraz krystalizacja frakcji politycznych, których główną aktywnością staje się blokowanie konkurencyjnych wniosków zamiast rozwijanie protokołu.

Diagnoza Macphersona redefiniuje frakcjonizm nie jako wadę do wyeliminowania, lecz jako inherentną dynamikę, którą należy produktywnie ukierunkować. Model sub-DAO nie próbuje tłumić politycznej konkurencji. Zamiast tego zapewnia jej konstruktywny odpust, pozwalając odrębnym zespołom działać niezależnie i udowadniać swoją wartość poprzez mierzalne rezultaty, a nie manewry zarządcze.

W ramach tego modelu główne DAO — w tym przypadku Sky — ustala zasady ogólne i chroni fundamentalną infrastrukturę protokołu. Sub-DAO, takie jak Spark, przejmują następnie odpowiedzialność za realizację operacyjną: prowadzenie rynków pożyczkowych, zarządzanie parametrami ryzyka i wdrażanie kapitału.

Spark Protocol jako działający dowód słuszności koncepcji

Spark Protocol został uruchomiony jako sub-DAO w ekosystemie Sky w 2023 roku. Protokół prowadzi rynki pożyczkowe typu Aave, zbudowane na technologii open-source Aave, krążąc aktywa przez bezpozwoleniowe pule, w których pożyczkobiorcy i pożyczkodawcy są dopasowywani bez pośredników.

Wdrożony kapitał Spark osiągnął 3,6 mld dolarów w 2025 roku, a prognozy na 2026 rok wskazują na przekroczenie 5 mld dolarów — dane te plasują go wśród większych zdecentralizowanych platform pożyczkowych pod względem całkowitej zablokowanej wartości.

Autonomia operacyjna jest kluczowa dla skuteczności tego modelu. Konwencjonalne struktury DAO wymagałyby głosowań zarządczych dla rodzaju szybkiego podejmowania decyzji, jakiego wymagają rynki pożyczkowe. Korekty stóp procentowych, modyfikacje parametrów zabezpieczeń i reakcje w zakresie zarządzania ryzykiem czasami muszą nastąpić w ciągu kilku godzin od zmiany warunków rynkowych. Sub-DAO z delegowanymi uprawnieniami może działać w tempie, jakiego wymaga rynek — zdolność, która stanowi powracający problem dla płasko ustrukturyzowanych DAO w całym sektorze DeFi, gdzie cykle zarządcze mogą trwać dni lub tygodnie.

Framework Endgame i jego implikacje dla zarządzania DeFi

Spark nie funkcjonuje w izolacji, lecz jako element szerszego frameworku Endgame, który Sky — wcześniej MakerDAO — wdraża. Ta restrukturyzacja zakłada funkcjonowanie wielu niezależnych sub-DAO konkurujących w ramach wspólnego ekosystemu i stanowi jedną z najbardziej ambitnych przebudów systemów zarządzania w historii zdecentralizowanych finansów.

Logika leżąca u podstaw tego podejścia czerpie z ugruntowanej ekonomii rynkowej. Skoncentrowanie wszystkich operacji pożyczkowych w jednym zespole tworzy monopol z towarzyszącymi mu niedoskonałościami. Wprowadzenie kilku sub-DAO konkurujących o ten sam kapitał zabezpieczający i bazę użytkowników generuje presję na innowacje, obniżanie kosztów i doskonalenie oferty produktowej. Protokół rdzenny zyskuje, czerpiąc zasoby z tego sub-DAO, które osiąga najlepsze wyniki.

Zamiast pojedynczego organu zarządzającego próbującego optymalizować wszystkie funkcje jednocześnie, model Endgame pozwala specjalizacji wyłaniać się organicznie. Jedno sub-DAO może skoncentrować się na konserwatywnych strategiach pożyczkowych opartych na zabezpieczeniach typu blue-chip. Inne może poszukiwać wyższych zysków na bardziej ryzykownych rynkach. Kapitał i użytkownicy naturalnie migrują ku zespołom, które dostarczają najlepszych rezultatów.

Co kluczowe, sub-DAO o słabych wynikach może zostać zastąpione lub pozbawione finansowania bez konieczności przeprowadzania gruntownej przebudowy zarządzania protokołu nadrzędnego — stopień elastyczności, którego płaskie struktury zasadniczo pozbawione są. Jeśli eksperyment Sky z wieloma sub-DAO okaże się trwały, inne duże protokoły DeFi borykające się z podobnym paraliżem zarządczym mogą spojrzeć na ten model jako na przetestowaną alternatywę dla monolitycznych struktur, które zdefiniowały pierwszą generację organizacji on-chain.