Semaglutyd — lek przeciwcukrzycowy i odchudzający najlepiej znany pod markami Ozempic i Wegovy, opracowany przez duńską firmę farmaceutyczną Novo Nordisk — wciąż wykazuje potencjał w leczeniu szerokiego zakresu schorzeń wykraczających poza pierwotne wskazania.

Niedawne badania sugerowały, że leki te mogą pomagać w ograniczaniu uzależnienia od opioidów i palenia, a nawet przyczyniać się do dłuższego życia. Teraz nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Alzheimer's & Dementia: The Journal of the Alzheimer's Association wskazuje na kolejną potencjalną korzyść, łącząc semaglutyd ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera. Odkrycie jest godne uwagi, ponieważ Alzheimer jest najczęstszą przyczyną demencji, dotykającą miliony ludzi na całym świecie, a dostępne terapie mogą łagodzić objawy, ale nie zatrzymują samej choroby.

Semaglutyd należy do klasy leków zwanych agonistami receptora peptydu glukagonopodobnego-1 (GLP-1), które pierwnie opracowano do leczenia cukrzycy typu 2, a następnie zyskały szerokie zastosowanie w redukcji masy ciała. W badaniu naukowcy z Case Western Reserve School of Medicine przeanalizowali trzyletnie elektroniczne dokumentacje blisko miliona Amerykanów z cukrzycą typu 2. Porównali pacjentów stosujących semaglutyd z osobami, którym przepisano jeden z siedmiu innych leków przeciwcukrzycowych, w tym metforminę, inhibitory dipeptydylowepeptydazy-4 (DPP-4i) oraz innych agonistów receptora GLP-1 (GLP-1RA), które naśladują działanie hormonów GLP-1.

U pacjentów, którym przepisano semaglutyd, ryzyko pierwszej diagnozy Alzheimera było o 40% do 70% niższe w porównaniu z pacjentami przyjmującymi inne leki przeciwcukrzycowe.

„Ten wynik jest zgodny z naszymi oczekiwaniami” — mówi Fortune Rong Xu, profesor informatyki biomedycznej na Case Western Reserve University i główna badaczka tego badania.

Wyniki te wpisują się w rosnący zestaw dowodów naukowych wskazujących, że semaglutyd może pomagać zmniejszać stan zapalny w organizmie, zapobiegać uszkodzeniom neuronów, sprzyjać utracie masy ciała, kontrolować cukrzycę i zapobiegać chorobom układu krążenia — oprócz ograniczania potrzeby palenia i picia alkoholu. Xu mówi, że lek już teraz obniża wiele czynników ryzyka związanych z chorobą Alzheimera.

„Jeśli możemy oddziaływać na te czynniki ryzyka… semaglutyd może być korzystny w zapobieganiu lub spowalnianiu objawów lub rozwoju choroby Alzheimera” — mówi Xu.

Xu wyraźnie zaznaczyła, że badanie nie miało na celu sprawdzenia, czy semaglutyd obniża ryzyko Alzheimera u osób bez cukrzycy. „Cukrzyca sama w sobie jest czynnikiem ryzyka [Alzheimera]” — powiedziała. Dlatego Xu i jej zespół chcieli sprawdzić, czy osoby o podwyższonym ryzyku — czyli chorzy na cukrzycę — osiągają lepsze wyniki przy stosowaniu semaglutydu niż innych leków przeciwcukrzycowych.

Badacze zastrzegają, że ponieważ analiza opierała się na elektronicznej dokumentacji medycznej, a nie na badaniu randomizacją, nie można jeszcze stwierdzić, że semaglutyd obniża ryzyko Alzheimera — jedynie, że istnieje związek — i konieczne są dalsze badania. Semaglutyd nie jest zarejestrowany do zapobiegania ani leczenia choroby Alzheimera. Mimo to Xu jest optymistą co do tego, co wyniki badania mogą oznaczać dla osób, u których chorobę już zdiagnozowano. Chciałaby sprawdzić, czy semaglutyd mógłby poprawiać rokowania lub wywierać działanie terapeutyczne u osób, które obecnie zmagają się z objawami Alzheimera.