AktualnościMakroObie strony przegrywają tę wojnę: wizyta szefa CIA w Moskwie uwypukla nieprzewidywalną eskalację wojny rosyjsko-ukraińskiej

Obie strony przegrywają tę wojnę: wizyta szefa CIA w Moskwie uwypukla nieprzewidywalną eskalację wojny rosyjsko-ukraińskiej

Autor: GoldSeek·

Najważniejsze informacje

  • •Szef CIA John Ratcliffe przybył w zeszłym tygodniu do Moskwy na spotkanie z szefami rosyjskich służb wywiadowczych w obliczu rosnących napięć w wojnie rosyjsko-ukraińskiej.
  • •Rosyjskie ataki na żeglugę na Morzu Czarnym podniosły ceny pszenicy i kukurydzy o około 13% w ciągu ostatnich sześciu tygodni, a europejskie ceny gazu ziemnego osiągnęły najwyższy poziom od początku 2023 roku.
  • •Były ukraiński minister obrony Mychajło Fedorow powiedział „Financial Times”, że Ukraina stopniowo przegrywa wojnę i szuka poparcia inwestorów dla funduszu technologii obronnych skupionego na robotyce pola walki, dronach przechwytujących i pociskach wspomaganych przez AI.
  • •Turcja wezwała ukraińskiego ambasadora w związku z atakami na obsługiwane przez Turków statki na Morzu Czarnym, co nadweręża relacje z krajem kontrolującym Bosfor i pośredniczącym we wcześniejszych porozumieniach zbożowych.
  • •USA ogłosiły utworzenie North American Blue Energy Partners, w której Ministerstwo Wojny obejmie 35% udziałów i faktyczną kontrolę nad 65 miliardami baryłek wenezuelskich rezerw ropy, a EPA planuje rozszerzone zwolnienia z obowiązków mieszania biopaliw, co może zmniejszyć popyt na amerykańską kukurydzę.
Obie strony przegrywają tę wojnę: wizyta szefa CIA w Moskwie uwypukla nieprzewidywalną eskalację wojny rosyjsko-ukraińskiej

Obie strony przegrywają tę wojnę

Autor: Jacob Shapiro

Ostatni raz (o ile wiadomo) szef CIA leciał do Moskwy w listopadzie 2021 roku, gdy ówczesny dyrektor William Burns udał się tam, aby ostrzec Rosję przed inwazją na Ukrainę. Wiadomo, jak to się skończyło. John Ratcliffe odbył tę podróż w zeszłym tygodniu, podobno aby spotkać się z szefami rosyjskich służb wywiadowczych. Wojna, o której próbuje rozmawiać, stała się jedyną rzeczą na świecie, której nikt nie potrafi wycenić.

Sytuacja

Wizyta szefa CIA Johna Ratcliffe'a w Moskwie w zeszłym tygodniu ma miejsce w kontekście znacznej i nieprzewidywalnej eskalacji wojny rosyjsko-ukraińskiej. Amerykański wywiad ostrzegał, że Rosja może w przyszłości zaatakować kraj NATO. W ostatnich miesiącach Rosja nasiliła ataki „szarej strefy” — w tym naloty dronów, cyberataki i akty sabotażu — w całej Europie. (Gdy ta kolumna wcześniej sugerowała, że z wtargnięciem migrantów do Ceuty wiązały się siły zewnętrzne, chodziło o Rosję.)

Rosja nasiliła także ataki na Morzu Czarnym, uderzając w porty, statki i ciężarówki. Morze Czarne stanowi główny korytarz eksportu rolnego Ukrainy od zawarcia brokersowanego przez ONZ i Turcję porozumienia zbożowego w 2022 roku — a od jego upadku w 2023 roku Ukraina korzysta z jednostronnej drogi morskiej wzdłuż wybrzeży członków NATO, Rumunii i Bułgarii, co sprawia, że wszelkie zakłócenia tego korytarza mają natychmiastowe konsekwencje dla światowych dostaw zbóż. Wynikły z tego spadek eksportu zbóż podniósł ceny pszenicy i kukurydzy o około 13% w ciągu ostatnich sześciu tygodni i wprowadził znaczną niepewność na rynku słonecznika, na którym Ukraina jest jednym z największych światowych eksporterów. Połączenie rosyjskiej agresji z okresowym zamykaniem Cieśniny Ormuz doprowadziło europejskie ceny gazu ziemnego do najwyższych poziomów od początku 2023 roku — a zima nadchodzi, pora roku, w której Europa od utraty rosyjskiego gazu rurociągowego uzależniła się od importu skroplonego gazu ziemnego.

Działanie i reakcja

Dla Rosji był to trudny rok. Ta kolumna argumentowała w czerwcu, że rosyjska gospodarka zaczyna się załamywać. Ukraina odwróciła narrację na polu bitwy, wykorzystując ataki dronów na wszystko — od rosyjskich rafinerii ropy po magazyny rosyjskiego odpowiednika Amazona (Wildberries) — aby zwrócić koszty wojny elitom Moskwy i Petersburga. Ale każde działanie wywołuje równą i przeciwną reakcję, a Rosja odpowiada. W miarę wzrostu ukraińskich ataków rosły także rosyjskie odwety, a rosyjskie Ministerstwo Obrony ostrzegło, że planuje „masowe uderzenia” na ukraińską infrastrukturę energetyczną w nadchodzących dniach.

Część sukcesu rosyjskich ataków na Ukrainę w sierpniu wynika z krytycznego niedoboru przechwytywników Patriot, których Ukraina używa do zestrzeliwania rosyjskich rakiet balistycznych. (Pentagon zaprzecza tym niedoborom mimo wszelkich dowodów na ich istnienie.) Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski tymczasem stoi w obliczu zagrożeń dla swojej legitymacji po zdymisjonowaniu popularnego ministra obrony Mychajły Fedorowa oraz wśród masowych protestów, wezwań do wyborów i afer korupcyjnych obejmujących wysokich urzędników jego rządu. W weekend Turcja wezwała ukraińskiego ambasadora w związku z atakami na obsługiwane przez Turków statki na Morzu Czarnym, co postawiło Ukrainę w konflikcie z potężną siłą w regionie — taką, która kontroluje Bosfor, cieśninę, przez którą musi przebiegać cały czarnomorski ruch morski, i która pośredniczyła we wcześniejszych porozumieniach zbożowych.

Obie strony przegrywają tę wojnę. Żadna nie widzi jasnej drogi do swoich celów strategicznych. Mimo to w ostatnich miesiącach presja przesunęła się na prezydenta Rosji Władimira Putina, co wywołało liczne spekulacje o potencjalnym użyciu broni jądrowej lub wtargnięciach do krajów NATO. NATO może być nieskuteczne i strategicnie zdezorientowane, ale atak na państwo członkowskie wciągnąłby kraje europejskie do walki na mocy artykułu 5 sojuszu, gwarantującego wzajemną obronę. A jeśli wzajemne gwarantowane zniszczenie nie zadziała, wszyscy mamy większe problemy niż to, czy ta analiza jest trafna.

Powolny, wyniszczający konflikt

Bardziej prawdopodobne jest, że Putin toczy tę samą wojnę, którą toczy od niepowodzenia swojego błyskawicznego natarcia na Kijów w 2022 roku: powolny, wyniszczający konflikt, w którym Rosja czyni ekonomiczne koszty wojny niemożliwymi do zniesienia dla Ukrainy i wyczerpującymi dla Europy, tak aby ostatecznie doszło do porozumienia na jego maksymalistycznych warunkach. Historia Rosji usiana jest wrogami, którzy po prostu nie byli w stanie przetrwać cierpienia lepiej niż Rosja na eurazjatyckim gruncie, a Putin stawia na tę formułę ponownie.

Wspomniany Fedorow się zgadza. Uznawany za ojca innowacyjnego i skutecznego wykorzystania dronów przez Ukrainę do ataków na Rosję, Fedorow powiedział w tym tygodniu „Financial Times”, że Ukraina „stopniowo, powoli przegrywa wojnę”. To ten sam Fedorow, który jako minister obrony oświadczył, że Ukraina ma przewagę. Ale wojny są dynamiczne, a Rosja z pewnością studiuje ukraińską taktykę — dysponując znacznie większymi zasobami niż Ukraina.

Fedorow, jak donoszono, zabiega o zainteresowanie inwestorów funduszem technologii obronnych, aby „napisać nową historię wojny”. Trzy obszary, w których jego zdaniem Ukraina musi zdominować przyszłość: robotyka pola walki (Kijów ma ograniczone i słabsze zasoby ludzkie w porównaniu z Rosją), tanie wysokoobrotowe przechwytujące drony oraz podobnie tanie pociski wspomagane przez AI. Precyzyjna amunicja XXI wieku będzie najwyraźniej mieć mózg. To także jedyny sposób, w jaki Ukraina może mieć nadzieję „wygrać” wojnę, i jedyna taktyka, jaka kiedykolwiek pokonała rosyjską zdolność do cierpienia. USA wygrały zimną wojnę, bo przeinnowowały Sowietów, choć ci ostatni byli gotowi przetrwać więcej cierpienia niż nastawieni na konsumpcję Amerykanie.

Gra o sumie zerowej

Wojna rosyjsko-ukraińska osiągnęła dynamiczny i nieprzewidywalny moment. Nie przypomina trwającej wojny USA–Iran na Bliskim Wschodzie, która zamienia się w farsę. Wyczerpują się amerykańskie zapasy amunicji, a cena ropy i jej wpływ na inflację ograniczają zakres i skalę amerykańskich uderzeń. Iran użył Cieśniny Ormuz jako dźwigni i w ten sposób wywołał wyścig o budowę infrastruktury wokół niej — oraz globalny wyścig o alternatywne źródła dostaw. Ta wojna będzie nadal poruszać rynki, ale jej oddziaływanie jest ograniczone, a scenariusze jasne: Iran będzie kontrolował cieśninę, której znaczenie rokrocznie maleje, i przepuści jedynie statki z krajów przyjaznych Iranowi. Wielobiegunowy świat odrębnych stref wpływów, objawiony w pełni.

Dokąd zmierza wojna rosyjsko-ukraińska, jest znacznie mniej pewne, a jej potencjalne skutki nie są wycenione, bo nie da się ich jasno przewidzieć. Jeśli Turcja zdoła zapewnić porozumienie zbożowe 2.0 — nawiązując do swojej roli w umowie z 2022 roku, która przemieszczała kiedyś dziesiątki milionów ton zbóż — a ostrzeżenia Ratcliffe'a zostaną wysłuchane, surowce rolne mogłyby się cofnąć, a Morze Czarne ponownie stać się (relatywnie) spokojne. Albo Moskwa i Kijów mogą tkwić na drabinie eskalacji, co — nałożone na super El Niño i trwające napięcia wokół Ormuz — będzie dalej podnosić ceny wszystkiego, od ropy po żywność, i ani Fed, ani szef CIA, ani ktokolwiek inny nie zdoła temu zaradzić. (Turecka Izba Żeglugi wyraziła obawę, że tureckie firmy żeglugowe mogą zbankrutować, jeśli sytuacja się przedłuży.)

USA i Iran oraz ich reżimy nadal będą istnieć, kiedy obie strony zdecydują, że czas przestać walczyć; spór toczy się teraz o szczegóły. Wojna rosyjsko-ukraińska natomiast jest grą o sumie zerowej. Pat nie wchodzi w grę. Rosja i Ukraina mogą zaakceptować wzajemne przetrwanie jedynie na warunkach, których druga strona nie może dać. Będą więc dalej próbować prześcignąć się w cierpieniu i innowacjach — a choć największy koszt ponoszą zwykli Rosjanie i Ukraińcy, koszty dla reszty świata — na stacji benzynowej, w sklepie spożywczym, w rachunku za ogrzewanie — będą odczuwalne przez tyle kolejnych zim, ile to potrwa.

Plama w mapie

W zeszły piątek USA ogłosiły to, co prezydent Trump nazwał „największą umową naftową świata”. W miniony poniedziałek Biały Dom uzupełnił szczegóły: utworzenie firmy North American Blue Energy Partners, w której amerykańskie Ministerstwo Wojny obejmie 35% udziałów. Choć legalność schematu jest wątpliwa, administracja Trumpa przejęła na razie faktyczną kontrolę nad 65 miliardami baryłek udokumentowanych rezerw ropy Wenezueli.

To stary, dobry imperializm: wielka moc przejmuje kontrolę nad aktywem, bo go chce i bo może. Osobno, lecz w związku z tym, Wenezuela podobno rozważa wystąpienie z OPEC — co jest wyjątkowo ironiczne dla każdego, kto zna historię. OPEC było pomysłem wenezuelskiego urzędnika, który wzorował się na Texas Railroad Commission, kontrolującej do 1972 roku, ile ropy mogli wydobywać producenci — dopóki amerykański popyt na energię nie przewyższył podaży.

Również w miniony poniedziałek Reuters doniósł, że amerykańska EPA zatwierdzi rozszerzoną liczbę zwolnień dla amerykańskich rafinerii z obowiązków mieszania biopaliw — co oznacza, że będą mogły rafinować więcej produktu bez dodawania tyle etanolu kukurydzianego, teoretycznie obniżając ceny benzyny, lecz podcinając popyt na amerykańską kukurydzę. Zwykle około jedna trzecia zbiorów kukurydzy w USA trafia do produkcji etanolu, więc zwolnienia z mieszania uderzają bezpośrednio w popyt ze stanów rolniczych. Jeśli do tego dojdzie, będzie to drugi poważny cios dla amerykańskich farmerów, którzy zdecydowanie poparli prezydenta w ostatnich wyborach — po ogłoszeniu przez Biały Dom poczwórniejszenia importu wołowiny z Argentyny.

Rząd USA zrozumiale próbuje opanować ceny konsumenckie przed listopadowymi wyborami midtermowymi: to robią dobrzy populisiści. Chleb i igrzyska — trzymać nisko ceny żywności i paliwa, urządzić gladiatorskie walki UFC na trawniku Białego Domu. Sezon futbolowy tuż-tuż. Nieważne, że wenezuelska ropa nie wypełni luki szybko, że legalność takiego kroju jest wątpliwa, czy że część wyborców będzie cierpieć, by utrzymać te ceny nisko.

Interwencje sekretarza skarbu Scotta Bessenta na rynku obligacji mają podobny charakter: sysyfowe i co najwyżej tymczasowe działania mające utrzymać ceny nisko. Ton obrad Fed w Jackson Hole był stosunkowo jastrzębi, ale gospodarka przeżywa rozkwit dzięki centrom danych — nie dlatego, że amerykański konsument jest zdrowy, ani dlatego, że dostępność czegokolwiek się poprawia. To jedna z tych tez, o których autor ma nadzieję, że się myli, bo polityczne konsekwencje bycia w czołówce racji nie będą przyjemne.

O autorze

Jacob Shapiro jest niezależnym analitykiem geopolitycznym, który pomaga inwestorom i zespołom kierowniczym zrozumieć, jak świat wielobiegunowy przekształca rynki i strategię. Zapewnia klientom — od firm inwestycyjnych po zespoły zarządzające korporacji — spersonalizowane analizy, prywatne konsultacje i wystąpienia keynote. Publikuje darmowy newsletter The World Isn't Ending w Mauldin Economics i prowadzi The Jacob Shapiro Podcast, w którym przeprowadza długie wywiady o geopolityce, rynkach i ryzyku globalnym. Mieszka w Nowym Orleanie z żoną i dwiema córkami.

Źródło: GoldSeek