Długo prognozowany przez rosyjskich ekspertów i osoby z otoczenia Kremla kryzys finansowy wydaje się wreszcie nadchodzić, a banki obserwują, jak deponenci masowo wycofują pieniądze w obawie, że mogą one zostać przejęte.

W pierwszej połowie sierpnia Rosjanie wypłacili 3,4 mld dolarów, czyli 286,4 mld rubli, według danych banku centralnego cytowanych przez Washington Post. Wcześniej w lipcu wypłacono 7,3 mld dolarów, a w czerwcu 4,5 mld dolarów.

„Drony latają. Rzeczy płoną. Rośnie nerwowość. I może zaczyna działać zwykła życiowa mądrość ludzi, że trzeba mieć gotówkę pod poduszką, a nie gdzieś w bankach, skąd może nigdy nie wrócić” — powiedział Post były urzędnik finansowy, dodając, że banki mają znaczną część kapitału zamrożoną w kredytach udzielonych gdzie indziej.

Sytuacja przypomina słynną scenę z filmu To wspaniałe życie, gdy spanikowani deponenci przychodzą do Bailey Bros. Building & Loan po swoją gotówkę i dowiadują się, że nie ma jej w całości.

Rosyjski odpływ środków może nie być tak nagły ani dramatyczny, ale tempo wypłat w tym roku zmierza do niemal dwukrotności poziomu 24,7 mld dolarów odnotowanego w 2022 roku, kiedy Władimir Putin rozpoczął inwazję na Ukrainę.

W tamtym czasie Rosja miała dużo gotówki i oczekiwała sfinansowania krótkiej wojny. Ponad cztery lata później konflikt przerodził się w impas, który poważnie obciążył finanse Kremla.

Budżet pogłębia deficyt, państwowy fundusz majątkowy został niemal wyczerpany, a podwyżki podatków obciążają konsumentów, którzy już zmagają się z wysoką inflacją. Dla gospodarstw domowych oznacza to, że ta sama gospodarka, od której oczekuje się finansowania wojny, musi jednocześnie radzić sobie z droższym kredytem i wyższymi kosztami życia.

Moskwa nakazała bankom zapewniać kapitał przemysłowi obronnemu, ale wiele z tych kredytów zamieniło się w złe długi. Teraz utrata depozytów w całym sektorze finansowym wywołała tak silny kryzys płynności, że zagraża zdolności Rosji do finansowania wojny.

Taras Skworcow, starszy menedżer w Sberbanku, największym rosyjskim banku detalicznym, powiedział rosyjskiemu radiu, że wiele banków nie ma gotówki potrzebnej do zakupu obligacji rządowych.

Ministerstwo finansów w zeszłym miesiącu wstrzymało bezterminowo aukcje obligacji, ponieważ wzrosły koszty pożyczek, a popyt inwestorów osłabł. Aukcje te są głównym krajowym kanałem zadłużania się Kremla w celu pokrycia deficytu budżetowego, który na koniec lipca wyniósł 76 mld dolarów.

W miarę jak źródła finansowania rządu wysychają, zwykli Rosjanie coraz bardziej obawiają się, że następne mogą być ich własne oszczędności. Przywódca Komunistycznej Partii Rosji powiedział niedawno parlamentowi, że 130 bln rubli trzymanych na kontach bankowych powinno zostać „zmobilizowane”, aby rozwiązać problemy gospodarcze i budżetowe kraju.

Tymczasem ministerstwo finansów przygotowuje przepisy, które mogłyby dać mu dostęp do 40 mld dolarów oszczędności emerytalnych ulokowanych w prywatnie zarządzanych funduszach.

To następuje po tym, jak rosyjscy oligarchowie już widzieli nacjonalizację swoich biznesów, a w ubiegłym roku państwo przejęło aktywa o wartości 51,5 mld dolarów.

„Jeśli rząd potrzebuje gotówki, Putin po prostu sięgnie po aktywa. Jego to nie obchodzi” — powiedział Post współpracownik rosyjskiego miliardera. „I myślę, że właśnie do tego to zmierza”.

Ostrzeżenia dotyczące finansów Rosji narastają od miesięcy. W czerwcu 2025 roku rosyjskie banki sygnalizowały możliwy kryzys zadłużeniowy, gdy wysokie stopy procentowe utrudniały kredytobiorcom spłatę pożyczek. W tym samym miesiącu szef Rosyjskiego Związku Przemysłowców i Przedsiębiorców ostrzegł, że wiele firm znajduje się w „sytuacji przed niewypłacalnością”.

W grudniu wspierany przez państwo rosyjski ośrodek analityczny Center for Macroeconomic Analysis and Short-Term Forecasting stwierdził, że kraj może stanąć w obliczu kryzysu bankowego do października, jeśli problemy z kredytami się pogłębią, a deponenci będą dalej wycofywać środki.

Na początku tego roku rosyjscy urzędnicy powiedzieli Putinowi, że kryzys finansowy może nadejść latem w warunkach rosnącej inflacji.

W maju źródła powiedziały rosyjskiej gazecie Izwiestia, że niemal 25% rynku obligacji jest obecnie zagrożone niewypłacalnością, ponieważ firmy, które pożyczały po niskich stopach, muszą refinansować się po znacznie wyższych. Wolumen długu wymagającego rolowania w tym roku jest około dwa razy większy niż w zeszłym roku, co zwiększa presję na przepływy pieniężne i nasila konkurencję o płynność.

Z kolei w czerwcowym raporcie europejskich służb wywiadowczych stwierdzono, że rosyjscy kredytodawcy są narażeni z powodu rosnącego zadłużenia i pogarszających się kredytów. Według raportu liczba Rosjan, którzy ogłosili upadłość w zeszłym roku, wzrosła o prawie jedną trzecią do ponad 500 000.

„Sytuacja tworzy iluzję dynamicznej gospodarki, która w rzeczywistości ukrywa wybuchową sytuację, mogącą zostać wywołaną przez wstrząs gospodarczy, taki jak ambitny pakiet sankcji przeciwko bankom …” — dodano w raporcie cytowanym przez Reuters.

Pogarszający się stan rosyjskiego sektora finansowego odzwierciedla wyniki na polu walki. Nowe ukraińskie taktyki i drony zatrzymały rosyjskie natarcie, zniszczyły infrastrukturę naftową kraju i podniosły straty powyżej poziomu uzupełniania strat.

I podobnie jak Rosja szuka pieniędzy do przejęcia, doniesienia wskazują, że wojsko przygotowuje się do zwiększenia liczby mężczyzn, których będzie „pozyskiwać” do uzupełnienia szeregów.

Władze już stosowały przymusowe metody, by znaleźć nowych żołnierzy. Źródła powiedziały Wall Street Journal, że wojsko przygotowuje teraz plany i procedury szerszej mobilizacji.

Ze względu na oczekiwany sprzeciw polityczny Kreml może poczekać z ogłoszeniem tego do czasu po przyszłomiesięcznych wyborach parlamentarnych.

Wcześniejsza mobilizacja we wrześniu 2022 roku wywołała masowy exodus setek tysięcy mężczyzn, z których wielu uciekło do sąsiednich krajów, takich jak Gruzja i Kazachstan.

Plotki o kolejnej mobilizacji już spowodowały wzrost ruchu granicznego. Agenci nieruchomości powiedzieli Journalowi, że ceny nieruchomości wzrosły ostatnio także w Gruzji i Armenii w oczekiwaniu na kolejny exodus.

Ten materiał po raz pierwszy ukazał się na Fortune.com