Prezydent Trump przedstawił plany zwiększenia mocy energetyki jądrowej w Stanach Zjednoczonych zarówno poprzez budowę nowych instalacji, jak i przywracanie do pracy wycofanych reaktorów. Jednak ponowne uruchomienie nieczynnych reaktorów to złożone przedsięwzięcie objęte rygorystycznymi wymogami bezpieczeństwa nadzorowanymi przez U.S. Nuclear Regulatory Commission (NRC) — nie jest to po prostu kwestia ich włączenia.

W maju 2025 roku Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze zatytułowane „Reinvigorating the Nuclear Industrial Base”, które zakładało rozpoczęcie budowy dziesięciu nowych dużych reaktorów oraz dodanie 5 GW mocy w istniejących obiektach jądrowych do 2030 roku. Ta polityka pojawia się w warunkach gwałtownie rosnącego zapotrzebowania na energię elektryczną w USA, napędzanego częściowo przez szybki rozwój centrów danych obsługujących sztuczną inteligencję, co skłania największe firmy technologiczne do poszukiwania niezawodnych, bezemisyjnych źródeł energii.

W ciągu ostatnich kilku dekad wiele amerykańskich reaktorów wyłączono z eksploatacji, gdy zaufanie społeczne do energetyki jądrowej gwałtownie spadło po trzech poważnych katastrofach: Chornobylu, Three Mile Island i Fukushimie. W ostatnich latach nastąpiła jednak wyraźna zmiana nastrojów społecznych, a poparcie dla energetyki jądrowej znacząco wzrosło, ponieważ decydenci i przemysł coraz częściej uznają ją za kluczową dla bezpieczeństwa energetycznego i celów dekarbonizacji.

W zeszłym roku Trump ogłosił plany ponownego uruchomienia trzech zamkniętych elektrowni: 789-MWe Palisades Nuclear Plant w Michigan, należącej do Holtec International i zamkniętej w 2022 roku; 835-MWe Crane Clean Energy Centre firmy Constellation Energy, zlokalizowanej na terenie Three Mile Island w Pensylwanii; oraz 615-MWe Duane Arnold należącej do NextEra w Iowa. Łącznie działania te wspierają dążenie administracji do amerykańskiego renesansu energetyki jądrowej.

Po roku przyspieszonych działań na rzecz wznowienia operacji jądrowych, w piątek, 24 lipca, administracja Trumpa ogłosiła, że osiągnęła cel doprowadzenia trzech nowych zaawansowanych reaktorów testowych do krytyczności — stanu stabilnego, w którym osiągana jest samopodtrzymująca się reakcja łańcuchowa — do 4 lipca 2026 roku.

Wyzwanie ponownego uruchomienia Palisades

Gdy elektrownia Palisades w Michigan została wyłączona w 2022 roku, zakładano, że będzie to zamknięcie trwałe. Holtec International później zmienił jednak kurs i opracował strategię ponownego uruchomienia wygaszonego reaktora — przedsięwzięcie bez precedensu w amerykańskim komercyjnym sektorze jądrowym.

Holtec początkowo szacował, że ponowne uruchomienie zajmie około dwóch lat, lecz harmonogram okazał się zbyt optymistyczny. Przywrócenie reaktora jądrowego do pracy okazało się znacznie trudniejsze i droższe, niż przewidywano. Podczas oceny instalacji spółka wykryła rozległą korozję w urządzeniach wykorzystujących gorącą radioaktywną wodę do wytwarzania pary pod wysokim ciśnieniem. Dodatkowe problemy obejmowały zakłócenia w łańcuchu dostaw, nieszczelność podziemnego rurociągu wodnego oraz konieczność pozyskania nowych zaworów.

Wiele z tych wyzwań byłoby znanych doświadczonym operatorom jądrowym, ale Holtec nigdy wcześniej nie prowadził elektrowni jądrowej. Jak powiedział Jeff Borah, dyrektor generalny operacji zakładu, gdy firma kupowała Palisades od przedsiębiorstwa Entergy, nie przeprowadzono jeszcze pełnej inspekcji całego obiektu.

„Nie poświęciliśmy czasu, aby naprawdę zaplanować cały projekt, zanim zaczęliśmy wykonywać prace” — powiedział Borah. „To tak, jakby budować wóz strażacki w drodze do pożaru”.

Prezes Holtec, Rick Springman, przedstawił inne spojrzenie, zauważając, że niektórych systemów nie da się w pełni ocenić, dopóki projekt nie ruszy. Dotyczy to m.in. turbiny, którą trzeba było zdemontować i przez kilka miesięcy poddawać inspekcji.

„Różnica między budową nowego domu a remontem starego domu polega na tym, że pojawiają się nowe odkrycia” — powiedział Springman.

Mimo trudności Holtec twierdzi, że zamierza dotrzymać umownego terminu ponownego uruchomienia w marcu 2027 roku i planuje rozpocząć załadunek paliwa do reaktora już we wrześniu.

Inne projekty ponownego uruchomienia zyskują na znaczeniu

Działania Holtec zachęciły inne spółki — w tym Constellation Energy i NextEra — do podejmowania własnych inicjatyw w zakresie ponownego uruchamiania. Logika ekonomiczna jest prosta: wznowienie pracy istniejącego reaktora może potencjalnie dostarczyć wielkoskalową czystą energię o lata szybciej i niższym kosztem niż budowa nowych elektrowni jądrowych, które w USA historycznie wiązały się z wielomiliardowymi budżetami i harmonogramami rozciągającymi się na ponad dekadę.

Projekt Three Mile Island realizowany przez Constellation Energy postępuje sprawniej. Ponieważ rehabilitowany reaktor nie został uszkodzony, spółka spodziewa się uruchomić go już w przyszłym roku. Długotrwałe posiadanie i eksploatacja obiektu zapewniły Constellation cenną znajomość jego systemów i infrastruktury. Microsoft podpisał 20-letnią umowę zakupu energii elektrycznej z Crane Clean Energy Centre po wznowieniu jego pracy, podkreślając rolę dużych firm technologicznych w finansowaniu ponownych uruchomień jądrowych.

Administracja Trumpa wspiera te wysiłki miliardami dolarów finansowania federalnego. To wsparcie wzbudziło obawy części obserwatorów, że koszty modernizacji starych reaktorów poniosą podatnicy. Pojawiły się też pytania dotyczące bezpieczeństwa — szczególnie w przypadku Holtec, biorąc pod uwagę brak wcześniejszego doświadczenia firmy w prowadzeniu elektrowni jądrowej.

Michael J. Keegan, współprzewodniczący organizacji ekologicznej Don’t Waste Michigan, wyraził obawy związane z decyzją o naprawie, a nie wymianie skorodowanych generatorów pary w Palisades. „Tutaj w Palisades było tak wiele kompromisów” — powiedział Keegan.

Springman odparł te obawy, stwierdzając, że generatory zostały dokładnie zbadane i przetestowane, a spółka „[czuje] się bardzo pewnie co do bezpieczeństwa tego elementu”.

Przyszłość rozstrzygana indywidualnie

Palisades rozpoczął działalność komercyjną w 1971 roku, co skłoniło wielu do twierdzenia, że środki federalne lepiej byłoby przeznaczyć na budowę nowych reaktorów niż na przywracanie do pracy półwiecznej elektrowni wymagającej szeroko zakrojonej modernizacji.

Jednak stosunkowo szybki postęp projektu Three Mile Island realizowanego przez Constellation Energy wskazuje, że niektóre działania związane z ponownym uruchomieniem mogą okazać się szybsze i mniej skomplikowane niż inne. Sugeruje to, że federalna zgoda na ponowne uruchomienie starych reaktorów może ostatecznie być wydawana indywidualnie, po szczegółowej ocenie stanu każdej instalacji i zakresu wymaganych prac.

Autor: Felicity Bradstock dla Oilprice.com