Republiczanie wydają się dostrzegać, że kwitowanie przez prezydenta Donalda Trumpa obaw o „przystępność cenową” jako „oszukańczej sztuczki” nie znajduje oddźwięku u wyborców przed wyborami 3 listopada.

W analizie opublikowanej we wtorek przez „The New Republic” Alex Thomas napisał, że krytycy od dawna argumentowali, iż ekonomiczna polityka republikanów zawodzi większość Amerykanów — a niektórzy twierdzą, że polityka ta aktywnie wydrążyła klasę średnią.

Wiceprezydent JD Vance, występując w podcaście Joe Rogana, narzekał, że republikanie pozwolili Wall Street przekształcić „każdy element współczesnego życia” w mechanizm zysku. Domy, miejsca pracy, opieka zdrowotna i podstawowa stabilność — argumentował — są obecnie traktowane jako instrumenty inwestycyjne dla bogatych, a nie jako podstawowe potrzeby rodzin pracowniczych. Vance wskazał tę dynamikę jako kluczowy powód, dla którego wielu młodszych Amerykanów jest coraz bardziej otwartych na socjalizm.

Partia Republikańska spędziła dekady na forsowaniu deregulacji, cięć podatkowych faworyzujących bogatych, zwalczaniu związków zawodowych i wolnego handlu. Liberalizacja handlu przyspieszyła dzięki takim porozumieniom jak NAFTA w 1994 roku i przystąpienie Chin do Światowej Organizacji Handlu w 2001 roku — oba szeroko popierane w tamtym czasie przez partię — co przyczyniło się do utraty milionów miejsc pracy w amerykańskim przemyśle wytwórczym, szczególnie w przemysłowym Środkowym Zachodzie. Gdy duże banki i firmy hipoteczne upadły pod ciężarem ryzykownych decyzji finansowych, rząd zainterweniował programami ratunkowymi. Osoby poszkodowane przez te same instytucje nie otrzymały porównywalnej pomocy.

Kilka postaci republikańskich zaczęło publicznie odcinać się od elementów tradycyjnego stanowiska ekonomicznego partii. Sen. Josh Hawley (R-Mo.) skrytykował swoją partię za darowizny dla korporacji i drastyczne cięcia w programach socjalnych. Sen. Bernie Moreno (R-Ohio) poparł ograniczenia dotyczące inwestorów kupujących duże liczby domów w całych Stanach Zjednoczonych — jako odpowiedź na udokumentowany wzrost aktywności inwestorów instytucjonalnych nabywających jednorodzinne nieruchomości na wynajem po kryzysie forekluzyjnym z 2008 roku, trend, który badacze wiążą z presją wzrostową na ceny domów i czynsze. Sekretarz stanu Marco Rubio, w zeznaniu przed Komisją Spraw Zagranicznych Senatu, przyznał, że „wolny i nieskrępowany handel kosztem naszej gospodarki narodowej skurczył klasę średnią i doprowadził klasę pracowniczą do kryzysu”.

Thomas argumentował, że te wypowiedzi to coś więcej niż drobne zmiany retoryczne. Scharakteryzował je jako narastające uznanie, że długo obowiązujący model ekonomiczny republikanów zawiódł miliony Amerykanów.

Thomas napisał, że republikanie znajdują się teraz w sytuacji „psa, który dopadł samochód” — zidentyfikowali problem, ale brakuje im spójnego rozwiązania. Podejście ekonomiczne Trumpa — argumentował — zmierza w kierunku „zadekretowanego transakcjonalisty”, który „zbudował wieżę Jenga z polityk ekonomicznych, które są w dużej mierze krótkowzroczne. To nie jest rodzaj pomysłów, których użyłbyś do odbudowy platformy partii, która zawiodła, a co dopiero do ożywienia walącej się gospodarki”.

Nazywając politykę Trumpa „dziwaczną” — przynajmniej „w takim stopniu, w jakim można ją spójnie zrozumieć” — Thomas nazwał to podejście ostrym odejściem od dotychczasowej doktryny republikańskiej.

Warstwa darczyńców partii pozostaje jej najważniejszą przeszkodą strukturalną — zaznaczył Thomas. Chociaż Vance mówi o przywróceniu siły pracownikom i odbudowie związków zawodowych w sektorze prywatnym, ostatecznie będzie potrzebował wsparcia finansowego od miliarderów-darczyńców, aby zbudować własną infrastrukturę wyborczą. To napięcie uwypukla szerszy trend: członkostwo w związkach zawodowych spadło z około jednej trzeciej amerykańskich pracowników w połowie XX wieku do około 10 procent obecnie, według danych Biura Statystyk Pracy, osłabiając dokładnie te instytucje, które mogłyby stanowić przeciwwagę dla władzy korporacyjnej.

Vance dokonał paraleli między sztuczną inteligencją a rewolucją przemysłową. Thomas zauważył jednak, że rewolucja przemysłowa była również epoką, w której powstawały ogromne fortuny, podczas gdy pracownicy musieli walczyć o podstawowe prawa. Kluczowa różnica dziś — podsumował Thomas — polega na tym, że przemysłowcy są już mocno u władzy, ruch pracowniczy jest słabszy, a Partia Republikańska pozostaje zależna od tych samych miliarderów, którzy mają najwięcej do zyskania na obecnym porządku ekonomicznym.