Gdy we wrześniu w sieci zaczęła krążyć plotka o zamknięciu OPay, nigeryjski fintech początkowo sądził, że proste zaprzeczenie zażegna sprawę. Tymczasem klienci zaczęli przenosić swoje środki, handlowcy się zaniepokojili, a firma odkryła, że ma do czynienia ze znacznie poważniejszym problemem.

Dla Dotuna Adekunle, członka zarządu OPay ds. technologii, to wydarzenie przypomniało, jak szybko zaufanie może zachwiać firmą finansową — nawet taką, która od lat buduje swoją pozycję w Nigerii.

Występując w środę na konferencji Moonshot by TechCabal, dorocznym wydarzeniu afrykańskiego serwisu technologicznego, Adekunle odniósł się do wyzwań, które ukształtowały firmę od jej początków w 2018 roku — od nigeryjskiego kryzysu gotówkowego po dezinformację zagrażającą zaufaniu klientów. Jego wypowiedzi przypadły na czas, gdy OPay przygotowuje się do proponowanej pierwotnej oferty publicznej (IPO) w USA, która mogłaby wycenić spółkę na maksymalnie 4,42 mld dolarów. Zgodnie z informacjami Reuters, fintech chce pozyskać z oferty 366 mln dolarów i planuje notowanie na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych pod tickerem OPAY, po uzyskaniu wymaganych zgód.

„Upór to model biznesowy w Afryce”

Proponowane notowanie stanowi znaczący kamień milowy dla firmy, która powstała na podstawie szerokiego zlecenia: zbuduj spółkę płatniczą dla Afryki. Ale relacja Adekunle o historii OPay sugeruje, że wzrost firmy zależał od czegoś więcej niż technologii. Wymagało to także przystosowania się do nietypowych warunków rynkowych Nigerii, projektowania usług wokół tego, jak ludzie faktycznie korzystają z pieniędzy, i dalszego działania w okresach niepewności.

„Upór to model biznesowy w Afryce” — powiedział uczestnikom. „Jeśli chcesz przetrwać w Nigerii, musisz być uparty.”

Adekunle wywodzi początki OPay ze stycznia 2018 roku, kiedy zespół odbył w Nairobi w Kenii wczesną sesję strategiczną. Zlecenie od prezesa rady nadzorczej było jednoznaczne: zbuduj działalność płatniczą w Afryce. Wówczas zespół nie zdecydował jeszcze, czym dokładnie ta działalność się stanie.

Lata później OPay rozwinęło się w cyfrową platformę usług finansowych oferującą przelewy, płatności, oszczędności i kredyty, z działalnością wykraczającą poza Nigerię. Adekunle powiedział, że jest jedyną osobą pozostającą z zespołu uwiecznionego na zdjęciu z tamtej wczesnej sesji strategicznej. Wspomniał też, że przez pewien czas opuszczał firmę, by później do niej wrócić, opisując własną drogę jako przykład wytrwałości wymaganej do budowania biznesu na tym rynku.

Kryzys gotówkowy 2023 roku

Jednym z największych testów był nigeryjski kryzys gotówkowy 2023 roku, kiedy niedobór fizycznej nairy — skutek redenyominacji waluty przez bank centralny — sprawił, że ludzie stali w kolejkach przed bankami i bankomatami, aby dostać się do własnych pieniędzy. Cyfrowe platformy płatnicze i sieci agentów stały się ważną alternatywą dla osób, które nie mogły łatwo uzyskać gotówkę.

Adekunle powiedział, że operatorzy fintechowi i bankowi musieli współpracować, aby utrzymać ciągłość usług finansowych podczas zakłóceń. Bronił także roli agentów, którzy pomagają ludziom wypłacać i wpłacać pieniądze, wykonywać przelewy oraz korzystać z usług finansowych w miejscach, gdzie tradycyjna infrastruktura bankowa może być ograniczona.

„Technologia nie zastępuje ludzi” — powiedział. „Właściwie technologia musi opierać się na lokalnej rzeczywistości.”

Dla OPay oznacza to projektowanie usług wokół potrzeb różnych Nigerijczyków — czy to handlarza w Kano, rolnika w Yobe, czy koczowniczej społeczności w Adamawie. Produkt, który działa w bardziej rozwiniętym rynku finansowym, może nie działać tak samo w Nigerii — najludniejszym kraju Afryki — gdzie dostęp do gotówki, łączności i usług bankowych może znacznie się różnić.

Adekunle argumentował, że firmy muszą przygotowywać się na trudne warunki, a nie budować wyłącznie na normalne dni. „Nie możemy budować na przeciętny dzień. Musimy budować i projektować na dzień najgorszy” — powiedział.

To rozróżnienie ma znaczenie dla firmy, której klienci polegają na niej przy przesyłaniu pieniędzy i opłacaniu codziennych potrzeb. Gdy usługa staje się częścią prowadzenia biznesu lub zarządzania finansami, awaria lub utrata zaufania może mieć konsekwencje wykraczające poza nieudaną transakcję.

Wrześniowa plotka o zamknięciu

Plotka stanowiła świeższy przykład tej podatności. Adekunle powiedział, że firma początkowo spodziewała się zdementować pogłoski i przejść dalej. Ale gdy środki zaczęły być przenoszone, a klienci martwili się o bezpieczeństwo swoich funduszy, OPay musiało zareagować zdecydowaniej. Firma wykorzystała 2 września, aby uspokoić klientów, że nadal działa.

Adekunle powiedział, że wydarzenie pokazało też, dlaczego firmy fintechowe muszą współpracować, gdy dezinformacja zagraża zaufaniu do całej branży.

„Jedna osoba, jedna instytucja nie może być odporna sama” — powiedział. „Możemy konkurować produktami, ale musimy współpracować w kwestii odporności.”

Przygotowania do rynków publicznych

Jego wypowiedzi przypadły na czas, gdy OPay przygotowuje się do przedstawienia swojej case inwestorom rynków publicznych. W wstępnym wniosku o IPO w USA spółka zaproponowała oferację 16 milionów amerykańskich akcji depozytowych — certyfikatów notowanych w USA reprezentujących akcje spółki z siedzibą za granicą — po 19 do 21 dolarów each, co oznacza potencjalną wycenę do 4,42 mld dolarów. Wniosek złożyła firma, która wykazała zysk w wysokości 90,9 mln dolarów za sześciomiesięczny okres, i określa plany inwestowania wpływów w technologię, rozbudowę sieci dystrybucji, rozwój produktów i przejęcia.

Notowanie dałoby inwestorom nowy sposób zakupu udziałów w fintechu, którego wzrost był ściśle powiązany z przejściem Nigerii na płatności cyfrowe. Gdyby zostało zrealizowane, umieściłoby też OPay wśród niewielkiej grupy afrykańskich spółek technologicznych notowanych na giełdach amerykańskich — grupy obejmującej firmę e-commerce Jumia, która zadebiutowała na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych w 2019 roku. Ale cel wyceny nie gwarantuje, ile inwestorzy ostatecznie zapłacą, a proponowana oferta pozostaje uzależniona od procesu IPO, z końcowym ustaleniem ceny i zakończeniem oferty jeszcze przed nami.

Dla Adekunle szerszą lekcją z historii OPay jest to, że firmy nie powinny traktować zmienności gospodarczej Nigerii, wstrząsów walutowych, wymogów regulacyjnych ani nagłych zmian nastrojów społecznych jako powodów do unikania tego rynku. Powinny budować z tymi realiami w pamięci.

„Kruche rynki nie łamią firm. Łamią je kruche założenia” — powiedział.

Gdy OPay zbliża się do rynków publicznych, to przekonanie stanie przed innego rodzaju testem. Firma spędziła lata, budując usługi wokół realiów Nigerii. Teraz musi przekonać inwestorów, że biznes może nadal rosnąć, zachowując niezawodność i zaufanie, jakich oczekują klienci.

Adekunle zakończył przesłaniem, które odzwierciedlało zarówno historię OPay, jak i jego ambicje wykraczające poza kraj: „Jeśli potrafisz przetrwać Nigerię, potrafisz przetrwać świat.”