Francuska firma lotniczo-kosmiczna Thales Alenia Space oraz Israel Aerospace Industries (IAI) zostały wybrane do budowy kolejnych satelitów komunikacyjnych Nigerii, ponieważ rząd dąży do zwiększenia przepustowości szerokopasmowej i zastąpienia starzejącego się NIGCOMSAT-1R.

Wybór nastąpił po zatwierdzeniu przez Federal Executive Council (FEC) 22 sierpnia zakupu i wdrożenia NIGCOMSAT-2A oraz NIGCOMSAT-2B, co pozwala Nigeria Communications Satellite Limited (NIGCOMSAT) przejść z wieloletniego programu wymiany satelitów do kolejnego etapu.

Oczekuje się, że oba satelity zapewnią dodatkową przepustowość dla internetu szerokopasmowego, nadawania, łączności dla przedsiębiorstw oraz usług rządowych, zwłaszcza na obszarach, gdzie światłowód i inne sieci naziemne są zbyt kosztowne lub trudne do wdrożenia.

Czas ma kluczowe znaczenie. NIGCOMSAT-1R, obecny satelita komunikacyjny Nigerii, został wystrzelony 19 grudnia 2011 roku, ma 15-letni okres projektowy i zbliża się do końca tego okresu w 2026 roku. NIGCOMSAT podaje, że ostrożne zarządzanie paliwem pokładowym pozwoli satelicie działać do 2028 roku, dając rządowi ograniczone okno czasowe na sfinansowanie, zbudowanie i wystrzelenie następcy.

Choć FEC zatwierdził kontrakt, ostateczny koszt projektu nie został jeszcze ujawniony, ponieważ finansowanie jest nadal finalizowane.

Jane Nkechi Egerton-Idehen, dyrektor zarządzająca i CEO NIGCOMSAT, powiedziała w oświadczeniu dla TechCabal, że ostateczna kwota zostanie podana do publicznej wiadomości po zamknięciu finansowania.

„Kwota będzie oficjalna, gdy finansowanie zostanie zamknięte” — powiedziała Egerton-Idehen. „To etap, który obecnie trwa po zatwierdzeniu kontraktu przez FEC. Finansowanie jest zapewniane przez dostawcę i wspierane przez banki eksportowo-importowe”.

Taka struktura finansowania oznacza, że dostawcy satelitów zapewnią finansowanie wspierane przez banki eksportowo-importowe. Jest to istotne, ponieważ projekty satelitarne wymagają znacznych nakładów początkowych nie tylko na sam statek kosmiczny, ale także na start, ubezpieczenie, stacje naziemne, centra kontroli, testy i szkolenia.

Wybór Thales Alenia Space i IAI nastąpił po konkurencyjnym procesie przetargowym, który rozpoczął się ponad dwa lata temu. NIGCOMSAT rozpoczął definiowanie wymagań technicznych na początku 2024 roku i w czerwcu tego samego roku opublikował Expression of Interest.

Proces przetargowy postępował w 2025 roku, a udział brały w nim duże międzynarodowe firmy z sektora lotniczo-kosmicznego, w tym Thales Alenia Space, Airbus, IAI, China Great Wall Industry Corporation oraz Turkish Aerospace Industries.

Ostateczny wybór przypisuje odpowiedzialność francuskiej i izraelskiej firmie za dostarczenie dwóch satelitów i powiązanej infrastruktury.

Kontrakt wykracza poza samą produkcję statków kosmicznych. Obejmuje start i testy na orbicie, centra kontroli satelitów, stacje śledzenia i telemetrii, symulatory, oprogramowanie operacyjne, dokumentację, ubezpieczenie oraz transfer technologii.

NIGCOMSAT-2A ma zostać umieszczony na orbicie na pozycji 42.5°E, a projekt obejmuje również zapasową infrastrukturę naziemną w celu zwiększenia odporności systemu satelitarnego.

Satelity mają nie tylko zastąpić NIGCOMSAT-1R. Mają zwiększyć przepustowość dla internetu szerokopasmowego, nadawania, łączności dla przedsiębiorstw i zastosowań rządowych, z potencjałem rozszerzenia usług na społeczności, do których sieci naziemne mają trudności z dotarciem.

Ma to znaczenie, ponieważ ekspansja szerokopasmowa Nigerii — na poziomie 56.7% w czerwcu — coraz bardziej zależy od docierania do obszarów, na których budowa światłowodu i innej infrastruktury naziemnej jest komercyjnie trudna.

Światłowód pozostaje preferowanym rozwiązaniem dla szerokopasmowego internetu o dużej przepustowości, zwłaszcza w obszarach miejskich, ale układanie kabli na słabo zaludnionych lub trudnych terenach może być kosztowne. Satelity mogą pokrywać duże obszary bez konieczności budowania tej samej infrastruktury naziemnej.

Nowe satelity mają więc uzupełniać, a nie zastępować, sieci światłowodowe i mobilne Nigerii. Ich największa wartość może polegać na wypełnianiu luk zasięgu tam, gdzie infrastruktury naziemnej nie da się wdrożyć ekonomicznie.

Dodatkowa przepustowość NIGCOMSAT może być wykorzystywana przez dostawców usług internetowych, operatorów komórkowych, nadawców, firmy oraz instytucje rządowe. Organizacje te mogłyby korzystać z łączy satelitarnych do rozszerzania usług bez budowy własnych sieci dalekiego zasięgu.

Większa przepustowość satelitarna nie oznacza jednak automatycznie tańszego ani lepszego internetu dla konsumentów.

NIGCOMSAT i jego partnerzy nadal będą musieli przekształcić dodatkową przepustowość w usługi dostępne cenowo dla gospodarstw domowych i firm. Koszt terminali satelitarnych, sprzętu, planów transmisji danych i połączeń ostatniej mili zdecyduje o tym, jak duża część nowej przepustowości trafi do użytkowników końcowych.

To sprawia, że przystępność cenowa jest równie ważna jak sama przepustowość. Nigeria może dodać znaczną przepustowość satelitarną bez istotnego zmniejszenia cyfrowego wykluczenia, jeśli powstałe usługi pozostaną zbyt drogie dla społeczności, które najbardziej ich potrzebują.

Projekt ma również wzmocnić szerszy ekosystem kosmiczny i technologii cyfrowych w Nigerii. NIGCOMSAT spodziewa się możliwości w takich obszarach jak terminale satelitarne, infrastruktura naziemna, integracja systemów, wsparcie techniczne, telekomunikacja i nadawanie.

Transfer technologii i szkolenia mogą także pomóc w rozwijaniu lokalnych kompetencji w zakresie inżynierii satelitarnej, operacji sieciowych i innych specjalistycznych dziedzin. Kontrakt obejmuje postanowienia dotyczące transferu wiedzy, w tym szkolenia z zakresu operacji kosmicznych i segmentu naziemnego.

Jak powiedziała Egerton-Idehen, celem jest przełożenie inwestycji satelitarnej na praktyczną wartość dla Nigerii.

„NIGCOMSAT-2A i NIGCOMSAT-2B wzmocnią nasze krajowe zdolności satelitarne, rozszerzą łączność i wesprą kluczową komunikację w całym kraju” — powiedziała. „Naszym priorytetem jest przełożenie tej inwestycji na mierzalną wartość dla Nigeryjczyków oraz umocnienie NIGCOMSAT, aby wywierał silniejszy wpływ w globalnej gospodarce satelitarnej i cyfrowej”.

To pytanie komercyjne może okazać się równie ważne jak techniczne.

NIGCOMSAT odpowiada za zarządzanie i komercjalizację aktywów satelitarnych Nigerii w obszarze łączności. Aby nowe satelity przyniosły wartość, dodatkowa przepustowość będzie musiała przyciągnąć trwały popyt ze strony operatorów telekomunikacyjnych, ISP, nadawców, firm i instytucji rządowych.

Satelity mogą również wzmocnić odporność systemu łączności Nigerii. Mogą zapewnić alternatywę, gdy sieci naziemne są uszkodzone lub niedostępne, zmniejszając zależność od zagranicznej infrastruktury satelitarnej w przypadku niektórych kluczowych usług.

Ma to konsekwencje wykraczające poza internet szerokopasmowy, w tym dla obronności, łączności kryzysowej i innych operacji rządowych.

Zatwierdzenie przez FEC i wybór dwóch wykonawców to ważne kamienie milowe, ale projekt nie jest jeszcze zakończony. Finansowanie nadal trzeba domknąć, a następnie przejść do produkcji, przygotowań technicznych, startu i testów na orbicie.

Cel na 2028 rok daje NIGCOMSAT pewien margines czasu, ponieważ spółka spodziewa się, że NIGCOMSAT-1R pozostanie operacyjny do tego momentu. Jednocześnie wyznacza termin dostarczenia następcy przed zakończeniem przedłużonego okresu eksploatacji obecnego satelity.

Strategiczne uzasadnienie dla nowych satelitów jest proste: sieci światłowodowe i mobilne nie mogą ekonomicznie dotrzeć do każdej społeczności, a satelity mogą pomóc wypełnić część tych luk.

Trudniejsze pytanie brzmi, czy Nigeria zdoła przekształcić nową przepustowość w przystępne cenowo usługi na dużą skalę.

Jeśli się to uda, NIGCOMSAT-2A i NIGCOMSAT-2B mogą stać się ważną częścią krajowej infrastruktury szerokopasmowej, szczególnie na obszarach wiejskich i poza dużymi miastami. Jeśli się nie uda, Nigeria może skończyć z większą przepustowością satelitarną bez istotnej poprawy sytuacji ludzi i firm, które nadal mają słabą łączność.