Autor: Katherine K. Chan, reporter

Proponowane przez rząd reformy podatkowe, w razie ich uchwalenia, mogą dodatkowo opóźnić konsolidację fiskalną Filipin w okresie, gdy deficyt budżetowy się pogłębia, a relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto (PKB) utrzymuje się na rekordowo wysokim poziomie — ostrzegło Moody's Ratings.

Young Kim, wiceprezes pomocniczy ds. ratingów w Moody's Ratings, stwierdził, że korzyść netto ze środków przewidzianych w ustawie Promoting Growth, Revenue, and Equity towards Socio-economic Sustainability (ProGRESS) okaże się najprawdopodobniej marginalna.

„Rządowy pakiet ProGRESS przewidywałby podwyższenie progu zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz odciążenie mikro- i małych przedsiębiorstw, co zostałoby zrównoważone wyższymi akcyzami na napoje słodzone, tytoń i alkohol, nową opłatą od tworzyw sztucznych oraz podatkiem minimalnym w wysokości 15% od dużych korporacji międzynarodowych” — powiedział Kim w przesłanej e-mailem odpowiedzi na pytania BusinessWorld.

„Choć może to przynieść dodatkowe dochody o charakterze równoważącym, wprowadza to również pewną niepewność, ponieważ korzyść netto może okazać się mniejsza, a pakiet musi jeszcze przejść przez Kongres w proponowanym kształcie” — dodał.

Departament Finansów (DoF) proponuje ustawę ProGRESS, kompleksowy pakiet reform podatkowych obejmujący m.in. szereg ulg podatkowych, nowe lub zaktualizowane obciążenia dotyczące tzw. produktów grzesznych i podatków akcyzowych, a także podatek od majątku.

W ramach proponowanej ustawy DoF zabiega o nowe lub wyższe podatki na napoje słodzone, e-papierosy, elastyczne wyroby z tworzyw sztucznych, pojazdy luksusowe oraz samoloty prywatne.

Sam pakiet ma według projekcji generować średnio 129,68 mld peso dochodów rocznie w latach 2027–2030. Został zaprojektowany tak, aby zrównoważyć szacowane straty w wysokości 81,73 mld peso rocznie, wynikające z postulatu prezydenta Ferdinanda R. Marcosa Jr. podniesienia progu zwolnienia z podatku dochodowego do 350 000 peso z 250 000 peso dla osób o niskich i średnich dochodach, a także zwolnienia mikro- i małych przedsiębiorstw z minimalnego podatku dochodowego od korporacji.

Chociaż proponowane środki ulg podatkowych wciąż oczekują na rozpatrzenie w Kongresie, Kim ostrzegł, że mogą one dodatkowo nadwerężyć już i tak kruchą pozycję fiskalną kraju, zwłaszcza że rząd próbuje jednocześnie ożywić wzrost, zwiększyć dochody i zawęzić deficyt w ramach tego samego średniookresowego planu.

„Środki ulg podatkowych — gdyby zostały uchwalone bez równoważących rozwiązań dochodowych, choć na ocenę pełnego wpływu fiskalnego jest jeszcze za wcześnie — nadwerężałyby dochody i dodatkowo opóźniały konsolidację fiskalną rządu” — powiedział.

W połowie 2022 r. administracja Marcosa przedstawiła Średniookresowe Ramy Fiskalne na lata 2022–2028 (Medium-Term Fiscal Framework), zakładające do końca 2028 r. wzrost gospodarczy na poziomie 6,5–8%, relację długu do PKB na poziomie 51,1% oraz relację deficytu fiskalnego do PKB na poziomie 3%.

Kim zauważył jednak, że ścieżka konsolidacji fiskalnej rządu znajduje się pod presją w obliczu letniego wzrostu gospodarczego i lawinowo rosnącego zadłużenia.

„Słabszy wzrost w perspektywie krótkoterminowej potęguje tę presję, ponieważ osłabiona aktywność gospodarcza obciąża elastyczność dochodów, a w konsekwencji tempo redukcji deficytu” — powiedział.

W drugim kwartale kraj odnotował najgorsze wyniki gospodarcze od czasów pandemii, rosnąc o 2,3% w obliczu głębokiego spadku inwestycji i osłabionej konsumpcji gospodarstw domowych. Było to najwolniejsze tempo od kontrakcji o 3,8% w pierwszym kwartale 2021 r., a poza okresem pandemii — od wzrostu o 1,8% w czwartym kwartale 2009 r.

„Na tym tle relacja długu do PKB, która w czasie pandemii znacząco wzrosła, nie uległa jeszcze istotnemu odwróceniu, podczas gdy zdolność obsługi długu się pogarsza, a udział odsetek w dochodach rośnie w miarę refinansowania tańszego zadłużenia z okresu pandemii po dzisiejszych, wyższych stopach zwrotu” — powiedział Kim.

„Utrzymująca się erozja dochodów bez mechanizmów równoważących obciążałaby zatem kondycję fiskalną” — dodał.

W drugim kwartale 2026 r. relacja długu do PKB wzrosła do 66% z 65,2% w pierwszym kwartale — najwyższy poziom od ponad dwóch dekad, tj. od 71,6% odnotowanych pod koniec 2004 r.

Wzrost nastąpił, gdy zadłużenie pod koniec czerwca zwiększyło się do rekordowego poziomu 19,07 bln peso, wznosząc się o 2,8% względem 18,55 bln peso na koniec maja. W ujęciu rocznym zadłużenie wzrosło o 10,41%.

Zgodnie z opublikowanym w maju średniookresowym przeglądem planu rozwoju Filipin na lata 2023–2029 (Philippine Development Plan 2023-2029 Midterm Update) rząd spodziewa się, że relacja długu do PKB ustabilizuje się w tym roku w przedziale 60–63%. W przyszłym roku może spaść do 59–62%, a do 2028 r. obniżyć się dalej do 58–61%.

Dług rządu ma natomiast osiągnąć 19,77 bln peso do końca roku i wzrosnąć do rekordowych 21,48 bln peso pod koniec przyszłego roku z powodu wyższych spłat kapitałowych i utrzymującego się deficytu budżetowego — wynika z dokumentu Budget of Expenditures and Sources of Financing na 2027 r.

Zdaniem Kima ryzyka związane z ustawą ProGRESS będą zależeć od tego, czy rząd wprowadzi środki rekompensujące utracone dochody, a także od jego zdolności do wzmocnienia mobilizacji dochodów i efektywności wydatków. To przesądzi o tym, ile przestrzeni decydenci będą mieć na wspieranie wzrostu przy jednoczesnym utrzymaniu malejącej trajektorii deficytu.

„Niemniej działania krótkoterminowe na 2026 r. wydają się w zasadzie neutralne dla dochodów, co odzwierciedla zmianę priorytetów wydatkowych oraz wyważone podejście do wsparcia gospodarki mimo słabego wzrostu” — powiedział.

„Ostatecznie kluczowym ryzykiem jest wiarygodność średniookresowej ścieżki konsolidacji, która zależeć będzie od zrównoważenia proponowanych zwolnień podatkowych, dalszej mobilizacji dochodów i poprawy efektywności wydatków dzięki reformom i cyfryzacji oraz od zarządzania rosnącymi presjami wydatkowymi związanymi z fizycznymi ryzykami klimatycznymi” — dodał.

Według stanu na połowę sierpnia w Izbie Reprezentantów złożono około 40 projektów ustaw związanych z pakietem ProGRESS, z których tylko dwa przeszły etap komisji, natomiast w Senacie złożono siedem.