Twój kongresman po cichu dorabia do pensji 174 tys. dolarów na Twój koszt

Amerykański przedstawiciel Jim Jordan (R-OH) przybywa przed tajne briefing w sprawie Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) w Kapitolu w Waszyngtonie, 18 marca 2026 roku.

Artykuł autorstwa Terry'ego Schwadrona, opublikowany w Alternet, zwraca uwagę na od dawna istniejące napięcie w amerykańskim życiu publicznym: ustawodawcy, którzy kontrolują wydatki federalne i kształtują krajową politykę podatkową, otrzymują roczną pensję w wysokości 174 000 dolarów finansowaną przez podatników — i mogą ją uzupełniać w ramach ścisłych limitów określonych przez federalne przepisy etyczne. Te limity oraz zbudowany wokół nich system ujawniania informacji tworzą ramy, na których polegają wyborcy, aby zrozumieć, jak członkowie Kongresu zarabiają pieniądze poza swoimi publicznymi pensjami.

Ile zarabiają członkowie Kongresu

Zwykli członkowie Izby Reprezentantów i Senatu otrzymują standardową roczną pensję w wysokości 174 000 dolarów. Kwota ta jest zamrożona od 2009 roku, kiedy Kongres zaczął wielokrotnie odrzucać automatyczne podwyżki o inflację, które w przeciwnym razie zwiększyłyby wynagrodzenia ustawodawców — zamrożenie trwa już ponad piętnaście lat.

Stanowiska kierownicze wiążą się z wyższymi stawkami: przewodniczący Izby Reprezentantów zarabia 223 500 dolarów, natomiast liderzy większości i mniejszości w obu izbach otrzymują 193 400 dolarów.

Wynagrodzenie wykracza poza pensję. Członkowie Kongresu uczestniczą w Federalnym Systemie Emerytalnym Pracowników (Federal Employees' Retirement System), z emerytur nabywanymi po pięciu latach służby, a ubezpieczenie zdrowotne uzyskują poprzez giełdę ubezpieczeniową Dystryktu Kolumbii w ramach Affordable Care Act. Oddzielne fundusze pokrywają personel, podróże i biura okręgowe — to zasoby do prowadzenia działalności kongresowej, a nie dochód osobisty. Podstawą konstytucyjną jest artykuł I, sekcja 6, który przewiduje, że członkowie Kongresu są wynagradzani za swoje usługi ze skarbca Stanów Zjednoczonych — to właśnie ten mechanizm stoi za ujęciem debaty w kategoriach finansowania przez podatników.

Limity dochodów z zewnątrz

Prawo federalne nie zakazuje ustawodawcom pracy dodatkowej, ale ją ogranicza. Zgodnie z Ethics Reform Act z 1989 roku członkowie Kongresu nie mogą przyjmować dochodów z zewnątrz przekraczających 15% stawki Level II Executive Schedule — sufit, który w ostatnich latach wynosił około 30 000 dolarów. To samo prawo zakazuje płatnych przemówień, tzw. honorariów. Limit pozostawia miejsce na działalność taką jak nauczanie, publikowanie czy utrzymywanie uprawnień zawodowych, pod warunkiem że dochody mieszczą się poniżej sufitu i są odpowiednio ujawniane.

Członkowie Kongresu muszą również składać coroczne sprawozdania finansowe, zawierające wykaz aktywów, źródeł dochodów, zobowiązań i pełnionych stanowisk — dokumenty te są publicznie dostępne poprzez Sekretarza Izby Reprezentantów i Sekretarza Senatu, dzięki czemu wyborcy mogą sprawdzić, skąd pochodzi majątek danego członka Kongresu. STOCK Act z 2012 roku zaostrzył nadzór nad transakcjami na papierach wartościowych, wymagając ujawniania transakcji o wartości powyżej 1 000 dolarów w ciągu 30 do 45 dni oraz potwierdzając, że ustawodawcy nie mogą czerpać zysków z niepublicznych informacji uzyskanych w ramach pełnionych obowiązków. Ustawa przeszła przy szerokim poparciu obu partii, a propozycje zaostrzenia zasad handlu akcjami przez kongresmenów pojawiały się wielokrotnie w kolejnych kadencjach Kongresu.

Sama Konstytucja odnosi się do wynagrodzeń kongresmenów: zgodnie z 27. poprawką żadne prawo zmieniające wynagrodzenia senatorów i przedstawicieli nie może wejść w życie, dopóki nie odbędą się wybory do Izby Reprezentantów. Zaproponowana po raz pierwszy w 1789 roku, poprawka nie została ratyfikowana aż do 1992 roku — wbudowane opóźnienie oznacza, że każda przyszła zmiana wynagrodzeń ustawodawców wejdzie w życie dopiero po wyborach do Izby.