Prezydent Donald Trump rozwinął gorącą rywalizację ze swoim odpowiednikiem za północną granicą, premierem Kanady Markiem Carneyem. Według nowego raportu Carney reaguje jednak na nieoczekiwany zwrot Waszyngtonu przeciwko Ottawie z chłodną kalkulacją — wykorzystując tę chwilę do wdrożenia polityki, którą ta północna demokracja i tak od dawna chciała realizować.

„Ostatnie rozstanie Kanady — z Wielką Brytanią — wymagało około 100 lat żmudnych i fragmentarycznych reform konstytucyjnych” — relacjonował w niedzielę John Last z The New Republic. „Tym razem sprawy potoczyły się nieco szybciej. Od momentu, gdy prezydent Donald Trump wkrótce po rozpoczęciu drugiej kadencji wszczął wojnę handlową ze swoim najbliższym sąsiadem — nakładając cła do 50 procent na setki towarów — relacje są lodowate i robią się coraz zimniejsze.”

Last opisał, jak Carney, wcześniej wybitnie odnoszący sukcesy bankier, wykorzystał swoje umiejętności i kontakty, aby zwrócić się ku nowoczesnym krajom europejskim. Te referencje są głębokie: Carney pełnił funkcję gubernatora Banku Kanady w latach 2008–2013, zanim objął to samo stanowisko w Banku Anglii, gdzie pracował w latach 2013–2020. Od Unii Europejskiej po pojedyncze państwa, takie jak Wielka Brytania i Francja, Kanada od dawna utożsamia się bliżej z kulturą i polityką po drugiej stronie Atlantyku — w szczególności z ich bardziej rozbudowanymi systemami zabezpieczeń socjalnych i otwartym popieraniem różnorodności.

Jak charakteryzuje Last, Carney zachęca obecnie kraje europejskie do rozwijania relacji handlowych z drugim co do wielkości państwem świata pod względem powierzchni, dysponującym ogromnymi, niewykorzystanymi zasobami naturalnymi: ropą naftową, produktami rolnymi i rzadkimi minerałami. Sytuacja jest przedstawiana tak, że inne kraje mogłyby się ogromnie wzbogacić, ponieważ bliżej im do centrolewicowych wartości politycznych Kanady niż do coraz bardziej prawicowych Stanów Zjednoczonych. Stawka gospodarcza tej oferty jest znaczna: Stany Zjednoczone od dawna są kierunkiem około trzech czwartych kanadyjskiego eksportu, więc trwałe przestawienie się na europejskich nabywców oznaczałoby jedną z najważniejszych zmian w relacjach handlowych, na których opiera się kanadyjska gospodarka. Ottawa ma też bazę do dalszej pracy — Umowę o kompleksowym partnerstwie gospodarczym i handlowym (CETA) z Unią Europejską, tymczasowo stosowaną od 2017 roku. Czy zabiegi Carneyjego dojrzeją do konkretnych rezultatów handlowych i jak rozwinie się spór celny z Waszyngtonem, pozostaje kwestią otwartą.

„Odpowiedzi na to pytanie trudno doszukać, podczas gdy Trump dalej ustami Białego Domu robi hałas” — napisał Last. „Kanadyjczycy — i Carney prawdopodobnie sam mieć skłonność odwracania się od Ameryki — od jej coraz bardziej prostackiej polityki, zdewaluowanej kultury i niepohamowanej chciwości. Kanadyjczycy mogą być bardziej amerykańscy, niż lubią przyznawać, ale nie są tak amerykańscy jak dzisiejsza Ameryka. Kolejne kilka lat przyspieszającego upadku może być już po prostu zbyt wiele, by to odwrócić. Na razie przynajmniej Kanada bada swoje opcje — i nie wygląda na to, by zamierzała czekać.”

Zakończył: „Odrzuceni kochankowie rzadko czekają.”

W rozmowie z AlterNet w sierpniu dr Richard D. Wolff — profesor emeritus ekonomii na University of Massachusetts Amherst — umieścił przesuwanie się Kanady w relacjach gospodarczych i politycznych od Stanów Zjednoczonych w szerszym wzorcu.

„Nasz rząd jest zajęty zastraszaniem ludzi na całym świecie na wszelkie możliwe sposoby — militarnie, gospodarczo, politycznie — i po raz wtóry z ich zdziwieniem odkrywa, że jeśli traktuje się ich poważnie, ludzie stawiają opór” — powiedział Wolff. „I tak właśnie będzie.”

Wiążąc wojnę handlową USA–Kanada z wojną USA–Iran, Wolff dodał: „Izrael i Stany Zjednoczone myślały, że mogą zbombardować Iran czerwcu 2025 roku, i była to wojna 12-dniowa, bo nie udało im się ich zmusić do kapitulacji. Więc zabrały się do pracy, próbowały ponownie 28 lutego tego roku. I im się nie udaje. I tak odkrywasz, ojej, że ludzie Kanady, grożeni w ten i owaki sposób przez cła, się nie uginają i wywierają presję na swoich przywódców, aby znaleźć drogę inną niż kapitulacja.”