Prezydent Ferdinand Marcos, Jr. ma wygłosić swoje piąte orędzie o stanie państwa (SONA) w najbliższy poniedziałek; będzie to jego przedostatnie takie wystąpienie jako prezydenta. Oczekuje się, że przemówienie podkreśli osiągnięcia jego administracji z ostatnich czterech lat oraz przedstawi działania planowane na pozostałe dwa lata kadencji.

Poniżej przedstawiono kluczowe deklaracje i plany gospodarcze z czterech poprzednich SONA prezydenta Marcosa. Łącznie stanowią one mierzalne punkty odniesienia do oceny dorobku administracji w zakresie wzrostu gospodarczego, ograniczania ubóstwa, długu publicznego, deficytu budżetowego, statusu dochodowego, infrastruktury, zatrudnienia oraz wsparcia dla małych przedsiębiorstw.

SONA 2022

W swoim SONA w 2022 r. pan Marcos wyznaczył kilka celów makroekonomicznych dla swojej administracji:

„Six point five to 7.5% GDP growth in 2022; 6.5 to 8% growth annually between 2023 to 2028.

„Nine percent or single-digit poverty rate by 2028; 3% National Government deficit to GDP ratio by 2028.

„Less than 60% National Government debt-to-GDP ratio by 2025.

„At least $4,256 income (GNI) per capita and the attainment of upper-middle income status by 2024.”

SONA 2023

W 2023 r. prezydent wskazał na wyniki gospodarki mimo trudnych warunków globalnych:

„While the global prospects were bleak, our economy posted a 7.6% growth in 2022 — our highest growth rate in 46 years…We are still considered to be among the fastest-growing economies in the Asian region and in the world….

Podkreślił także duże programy infrastrukturalne, w tym Luzon Spine Expressway Network Program:

„The 1,200-kilometer Luzon Spine Expressway Network Program will effectively connect Ilocos to Bicol from 20 hours to just nine hours of travel.

Prezydent odniósł się również do Mega-Bridge Program:

„Under the Mega-Bridge Program, 12 bridges totaling 90 kilometers will be constructed, connecting islands and areas separated by waters. The Program notably includes the Bataan-Cavite Interlink Bridge [applause] and the Panay-Guimaras-Negros Island Bridges, each spanning 32 kilometers, and also the Samal Island-Davao City Connector Bridge.”

SONA 2024

W 2024 r. pan Marcos podkreślił raportowane zmniejszenie ubóstwa:

„Our poverty rate has significantly dropped to 15.5%, down from 18% in 2021. This present figure is even lower than the pre-pandemic level of 16.7% in 2018.

„Ang katumbas nito ay halos dalawa’t kalahating milyong Pilipino ang naiangat natin mula sa kahirapan (Odpowiada to niemal 2.5 miliona Filipińczyków, których wydźwignęliśmy z ubóstwa).

„Kasabay nito, nabawasan nang lagpas isang milyon at pitong daang libo ang bilang ng mga Pilipinong walang sapat na pambili ng pagkain. Patuloy nating pagsisikapan na marami pa tayong maiaahon mula sa kahirapan (Jednocześnie liczba Filipińczyków, których nie stać na wystarczającą ilość żywności, zmniejszyła się o ponad 1.7 miliona. Będziemy nadal dążyć do wydźwignięcia z ubóstwa jeszcze większej liczby osób).”

SONA 2025

W 2025 r. prezydent skoncentrował się na zatrudnieniu i wsparciu dla małych przedsiębiorstw:

„Dumarami ang mga nalilikhang hanapbuhay sa ating bansa ngayon (Liczba miejsc pracy tworzonych obecnie w naszym kraju rośnie.).

„Ipagpapatuloy natin ang pagbibigay ng puhunan sa mas marami pang negosyante para makapagsimula ng maliit na negosyo o microenterprise, sa mababang interest, at walang kolateral. Pati na rin ang kapital at proteksyon para sa mga yamang-isip (Będziemy nadal zapewniać kapitał większej liczbie przedsiębiorców — oferując niskooprocentowane pożyczki bez zabezpieczenia — aby mogli zakładać małe firmy lub mikroprzedsiębiorstwa. Zapewnimy także kapitał i ochronę własności intelektualnej.).

„Hindi tayo titigil hanggang halos dalawa’t kalahating milyong maralitang pamilya ay matutulungan natin na magkaroon ng kanilang sariling maliit na negosyo (Nie zatrzymamy się, dopóki nie pomożemy niemal dwóm i pół milionom ubogich rodzin założyć własnych małych firm).”

Oceny

Średni wzrost produktu krajowego brutto (PKB) w latach 2022–2026 spowolnił, z 6.6% w latach 2022–2023 do 2.8% w pierwszym kwartale (Q1) tego roku. Zakrojony na dużą skalę skandal korupcyjny dotyczący ochrony przeciwpowodziowej i infrastruktury osłabił nastroje w biznesie i wśród inwestorów.

Kilka gospodarek azjatyckich utrzymało dynamikę wzrostu do 2026 r. Cztery kraje, które podały wyniki PKB za drugi kwartał 2026 r., to Wietnam z 8.4%, Malezja z 5.8%, Singapur z 5.7% oraz Chiny z 4.3%. Te porównania regionalne są istotne, ponieważ wcześniejsze wypowiedzi w SONA przedstawiały Filipiny jako jedną z najszybciej rosnących gospodarek w Azji i na świecie.

Inflacja obniżyła się w latach 2024–2025, ale tegoroczna stopa inflacji na poziomie 4.8% jest najwyższa wśród krajów azjatyckich, jak pokazuje tabela towarzysząca artykułowi źródłowemu.

Relacja długu publicznego do PKB również rośnie i ponownie zbliża się do niemal 60%. Wskaźnik ten obejmuje wyłącznie zadłużenie pozostające do spłaty i nie uwzględnia długu gwarantowanego. Ma to znaczenie dla oceny fiskalnej, ponieważ cel z SONA 2022 został wyrażony jako próg relacji długu do PKB, podczas gdy cel dotyczący deficytu zależy od zdolności rządu do ograniczania potrzeb pożyczkowych w czasie.

Filipiny osiągnęły status kraju o wyższym średnim dochodzie (UMIC), z dochodem narodowym brutto (DNB) per capita na poziomie $4,850. Mieści się to w przedziale od $4,636 do $14,375 wymaganym do klasyfikacji jako kraj o wyższym średnim dochodzie.

Relacja deficytu budżetowego do PKB pozostała wysoka: -7.3% w 2022 r., -6.2% w 2023 r., -5.7% w 2024 r. i -5.6% w 2025 r. Osiągnięcie -3% do 2028 r. byłoby niemal niemożliwe, chyba że wskaźnik zostanie obniżony do -4.5% w tym roku.

Stopa bezrobocia wynosiła średnio 4.4% w latach 2022–2025, po czym wzrosła do 5.1% w okresie styczeń–maj tego roku. Wolniejszy wzrost, wyższa inflacja oraz trudne zewnętrzne otoczenie gospodarcze spowodowane trwającym konfliktem na Bliskim Wschodzie przyczyniły się do wzrostu bezrobocia i niepełnego zatrudnienia.

Osiągnięcie przez kraj statusu UMIC w tym roku, ogłoszone przez Bank Światowy w tym miesiącu, jest dużym osiągnięciem administracji. Jednocześnie zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne wyzwania nadal wpływają na sytuację gospodarczą i fiskalną kraju.

Rząd powinien ograniczyć zarówno opodatkowanie energii, jak i programy subsydiów. Jedną z opcji byłoby obniżenie akcyzy na ropę w zamian za ograniczenie subsydiów dla jeepneyów, taksówek motocyklowych i podobnych programów. Inne subsydia, w tym te kierowane do grup niezamożnych, również powinny zostać zmniejszone. Obejmują one kosztowny i marnotrawny system emerytalny dla personelu wojskowego i umundurowanego, duże subsydia dla państwowych uniwersytetów, które nadal rozbudowują kampusy w każdej prowincji, oraz powiązane polityki.

Rząd powinien skoncentrować się na konsolidacji fiskalnej, zmniejszaniu deficytu budżetowego i obniżaniu rocznych pożyczek.

Bienvenido S. Oplas, Jr. jest prezesem Bienvenido S. Oplas, Jr. Research Consultancy Services oraz Minimal Government Thinkers. Jest międzynarodowym fellow Tholos Foundation.

minimalgovernment@gmail.com