Sekretarz handlu Howard Lutnick otrzymał nietypowe dodatkowe zadanie: przegląd transakcji między Pentagonem a firmami powiązanymi z Cerberus Capital Management. Według amerykańskiego urzędnika decyzję podjął Departament Obrony, umieszczając Lutnicka w samym centrum jednej z bardziej skomplikowanych sytuacji konfliktu interesów w Waszyngtonie.

Powód, dla którego zadanie trafiło do Lutnicka, a nie do kogoś wewnątrz Departamentu Obrony, sięga sedna problemu. Stephen Feinberg, współzałożyciel Cerberusa i wieloletni CEO firmy, od marca 2025 r. pełni funkcję zastępcy sekretarza obrony — drugiego najważniejszego stanowiska w Pentagonie.

Czynnik Feinberga

Feinberg sprzedał swoje osobiste udziały w Cerberusie przy objęciu stanowiska. Krytycy skupiają się jednak na tym, czego nie sprzedał: aktywach ulokowanych w funduszach rodzinnych, które wciąż przynoszą korzyści członkom jego gospodarstwa domowego.

Senator Elizabeth Warren należy do najbardziej głosnych krytyków — wysłała do Departamentu Obrony liczne listy, żądając większej przejrzystości umów z firmami powiązanymi z Cerberusem oraz wyraźniejszego oddzielenia Feinberga od decyzji zakupowych. Podmioty powiązane z Cerberusem uzyskały znaczące zamówienia Pentagonu od czasu objęcia urzędu przez Feinberga.

Stratolaunch, firma związana z orbitą Cerberusa, na początku 2025 r. otrzymała kontrakt o wartości 90,8 mln USD na prace testowe w dziedzinie technologii hipersonicznych. Inicjatywa obrony przeciwrakietowej Golden Dome, program wyceniany na ponad 185 mld USD, również budzi kontrowersje z powodu udziału podmiotów powiązanych z Cerberusem w procesie zamówieniowym.

Nakładanie się personelu pogłębia wrażenie konfliktu interesów. George Kollitides i David Lorch, byli menedżerowie Cerberusa, zajmują obecnie wysokie stanowiska w Pentagonie nadzorujące funkcje inwestycyjne i zakupowe — dokładnie te obszary, w których firmy powiązane z Cerberusem starają się o kontrakty i je zdobywają.

Pentagon myślący jak fundusz private equity

Departament Obrony aktywnie rozwija strategie inwestycyjne wzorowane na mechanizmach private equity, z programami przewidującymi zaangażowanie do 200 mld USD. Krytyka przeszła granice partyjne — ustawodawcy pytają, czy nowa postawa inwestycyjna Pentagonu nie tworzy strukturalnych zachęt dla insiderów do kierowania kontraktów do dobrze im znanych firm.

Mianowanie Lutnicka urzędnikiem przeglądowym to odpowiedź Departamentu Obrony na te obawy, przynajmniej w kwestii dotyczącej Cerberusa. Wyznaczając osobę spoza budynku do badania tych transakcji, Pentagon tworzy przynajmniej jedną warstwę oddzielenia między biurem Feinberga a kontraktami dotykającymi jego dawnej firmy. To rozwiązanie rodzi jednak własne pytania: Lutnick sam jest zamożnym byłym menedżerem branży finansowej — przed wejściem do rządu kierował bankiem inwestycyjnym Cantor Fitzgerald — co oznacza, że mechanizm przeglądu konfliktów spoczywa w rękach urzędnika Departamentu Handlu, a nie niezależnego nadzoru czy organu etyki agencyjnej.

Cerberus to duży fundusz private equity o portfelu obejmującym producentów uzbrojenia, usługi finansowe i przedsiębiorstwa przemysłowe. Firma nie jest obca głośnym waszyngtońskim uwikłaniom — wcześniej posiadała DynCorp International, głównego wykonawcę obronnego, a podczas kryzysu finansowego 2008 r. przyciągnęła uwagę Kongresu z powodu udziału w Chrysler Financial. Ustalenie, które podmioty należy uznać za powiązane z Cerberusem na potrzeby tego przeglądu, wymaga analizy strukturalnej tej rozległej sieci spółek zależnych.

Dla Feinberga przegląd oznacza instytucjonalne skrępowanie w roli, która od początku była politycznie delikatna. Jego zatwierdzenie nastąpiło mimo sprzeciwów wobec niewystarczających zabezpieczeń przed konfliktem interesów, a przyznane później kontrakty niewiele zrobiły, by te sprzecivy uciszyć.

Program Golden Dome, z limitem sięgającym setek miliardów dolarów, oznacza długą listę potencjalnych przyszłych zamówień. Przegląd Lutnicka, jeśli przyniesie udokumentowane ustalenia, może albo oczyścić atmosferę, albo potwierdzić obawy narastające od marca 2025 r. Na co zwrócić uwagę dalej: czy zakres i wyniki przeglądu zostaną upublicznione, jak zareagują Warren i inni ustawodawcy oraz czy podobne mechanizmy zewnętrznego przeglądu zostaną rozszerzone na innych byłych przedstawicieli branży, którzy obecnie kształtują politykę zakupową Pentagonu.