Vanity Fair opublikował fragment książki dziennikarki śledczej Matthew Cole'a, Princes and Thieves: Jared Kushner and Mohamed bin Zayed's Secret Plot to Remake the Middle East, w którym stawia się tezę, że przywódcy Arabii Saudyjskiej i ZEA potajemnie ulokowali co najmniej 2 miliardy dolarów na kontach dostępnych dla Jareda Kushnera podczas pierwszej kadencji Donalda Trumpa.

Fragment, zatytułowany „The Art of the Deal: Jared Kushner's Hacked Phone Revealed His Secret Negotiations — Including More Than $700 Million in Transfers”, dotyczy roli Kushnera jako starszego doradcy Trumpa, jego teścia. Kushner obecnie pełni funkcję specjalnego wysłannika Trumpa.

Prawnicy Kushnera zażądali od Vanity Fair sprostowania artykułu i zagrozili działaniami prawnymi wobec wydawcy książki, Simon & Schuster. Kushner zaprzeczył doniesieniom Cole'a, oświadczając: „Zarzuty stawiane przez tego autora są całkowicie szalone, kategorycznie fałszywe i nigdy nie miały miejsca. Zaprzeczyliśmy każdemu z tych twierdzeń oficjalnie, a autor nie dostarczył ani jednej cząstki dowodów na ich poparcie”.

Jego prawnicy oświadczyli, że żadne takie konta bankowe nie istniały, a zarzuty nie znajdują oparcia w weryfikowalnych dowodach. W liście do Simon & Schuster prawnik Kushnera napisał również, że Kushner nie był zaangażowany w rzekomy układ „quid pro quo” z rządem Kataru i nie miał o nim pojęcia. Kushner powtórzył swoje zaprzeczenie na X, pisząc, że zarzuty były „całkowicie szalone … i nigdy nie miały miejsca”.

Cole bronił książki i swoich doniesień w rozmowie z Democracy Now!. „Ta książka jest owocem ponad 50 źródeł. Włożono w nią ogromną pracę związaną z weryfikacją faktów i oceną prawną” — powiedział Cole. „W książce jest mnóstwo informacji i doniesień, które pozwalają nam ustalić i zrozumieć, że istniało … choćby potworne porozumienie między Jaredem Kushnerem a przywódcą ZEA, przywódcą Arabii Saudyjskiej i wówczas urzędującym premierem Izraela, Benjaminem Netanjahu”.

Recenzja autorstwa Fintana O'Toole'a w The New York Times stwierdziła: „Jeśli twierdzenia Cole'a są prawdziwe, polityczne i finansowe relacje Kushnera z prezydentem ZEA Mohammedem bin Zayedem stanowią z pewnością najgorszy przypadek prowadzenia polityki zagranicznej USA poza prawem i kontrolą demokratyczną od czasu afery Iran-Contras za administracji Reagana w latach 80.”.

Jamie Raskin, najwyżej rangą demokrata w Komisji Sądowej Izby Reprezentantów, wezwał Kushnera do wycofania się z negocjacji dotyczących Bliskiego Wschodu i Ukrainy. Raskin zażądał również przedstawienia „kompleksowej listy kont bankowych lub innych instrumentów finansowych”, do których Kushner miał dostęp podczas sprawowania urzędu. Jego list jest dostępny tutaj.

Proponowany fundusz polityki zagranicznej

W rozmowie z Amy Goodman Cole powiedział, że opisany w książce układ rozpoczął się po objęciu urzędu przez Trumpa w 2017 roku. Według Cole'a Trump dał Kushnerowi centralną rolę w polityce USA wobec Bliskiego Wschodu i powierzył mu odpowiedzialność za próbę rozwiązania konfliktu izraelsko-palestyńskiego.

Cole powiedział, że Mohammed bin Zayed, władca ZEA, znany jako MBZ, i Mohammed bin Salman, ówczesny zastępca księcia koronnego Arabii Saudyjskiej, znany jako MBS, przyjechali do Nowego Jorku przed wejściem Trumpa do Białego Domu, aby spotkać się z zespołem przejściowym.

Według Cole'a Trump, Kushner, MBZ i MBS łączyła chęć przebudowy Bliskiego Wschodu. Ich cele obejmowały przeciwstawianie się Iranowi, odwrócenie tego, co uważali za pozostałe skutki arabskiej wiosny, dążenie do porozumienia izraelsko-palestyńskiego korzystnego dla Izraela oraz marginalizację Palestyńczyków. Cole dodał, że MBS chciał również zostać księciem koronnym i przygotować się do objęcia tronu Arabii Saudyjskiej.

Cole opisał pierwotną propozycję funduszu polityki zagranicznej finansowanego jawnie przez Arabię Saudyjską i ZEA. Fundusz miał wspierać międzynarodowe inicjatywy Trumpa, w tym wysiłki zmierzające do zmniejszenia amerykańskich wydatków i zobowiązań wojskowych na Bliskim Wschodzie. Jednym z pomysłów — jak powiedział Cole — było sfinansowanie przez oba kraje budowy muru na granicy USA z Meksykiem, co dałoby Trumpowi osiągnięcia do wykazania się w kampanii na rzecz reelekcji w 2020 roku.

Cole powiedział, że propozycja wywołała komplikacje prawne i praktyczne związane z autoryzacją kongresową i ograniczeniami dotyczącymi wydatków zewnętrznych i ostatecznie upadła. Zarzucił, że zastąpił go tajny układ z udziałem Kushnera, MBS i MBZ, na mocy którego pula zagranicznego pieniądza mogła być wykorzystywana do realizacji celów regionalnych przywódców Arabii Saudyjskiej i ZEA.

Cele te obejmowały zakończenie wojny w Jemenie na warunkach korzystnych dla Arabii Saudyjskiej i ZEA, usunięcie władcy Kataru oraz wspieranie Khalify Haftara we wschodniej Libii w celu obalenia międzynarodowo uznanego rządu w Trypolisie.

Blokada Kataru i 666 Fifth Avenue

Arabia Saudyjska i ZEA ogłosiły blokadę Kataru w czerwcu 2017 roku, podczas pierwszej administracji Trumpa. Te trzy kraje to zamożne państwa arabskie Zatoki Perskiej i sojusznicy USA, a wszystkie gospodarują na swoim terytorium amerykańskie wojska lub bazy wojskowe. W Katarze znajduje się przednie dowództwo amerykańskiego Central Command, na które składało się około 10 tysięcy amerykańskich żołnierzy, stanowiące kluczową bazę operacji w Afganistanie i przeciwko siłom Islamskiego Państwa na Bliskim Wschodzie.

Cole powiedział, że MBS i MBZ sprzeciwiali się relacjom Kataru z Al Jazeerą i oskarżali jego rząd o wspieranie Bractwa Muzułmańskiego, Hamasu i terroryzmu. Chcieli, aby emir Kataru, Tamim al-Thani, zmienił kurs i byli gotowi go usunąć, gdyby odmówił — jak powiedział Cole.

Według Cole'a Kushner dał tym przywódcom coś w rodzaju „zielonego światła” dla blokady, nie informując o tym innych członków administracji. Ogłoszenie miało podobno całkowicie zaskoczyć resztę administracji Trumpa i wywołało poważny kryzys dyplomatyczny. Cole powiedział, że ruchy pieniędzy związane z rzekomym układem rozpoczęły się mniej więcej w tym samym czasie, podkreślając jednocześnie, że jego książka nie dowodzi bezpośredniego związku między tymi wydarzeniami.

Trump publicznie poparł blokadę. W wystąpieniu z Róży Białego Domu w czerwcu 2017 roku powiedział: „Katar, niestety, historycznie był sponsor terroryzmu na bardzo wysokim poziomie. Po tej konferencji kraje zjednoczyły się i mówiły mi o skonfrontowaniu z Katarem z powodu jego zachowania. Mieliśmy więc decyzję do podjęcia: wybieramy łatwą drogę czy wreszcie podjęcie trudnego, ale koniecznego działania? Musimy położyć kres finansowaniu terroryzmu”.

Sekretarz stanu Rex Tillerson i sekretarz obrony Jim Mattis dążyli jednak do zapobieżenia eskalacji i ochrony Kataru. Cole powiedział, że dwóch wysokich urzędników Białego Domu oświadczyło mu, iż administracja wielokrotnie próbowała wyjaśnić Trumpowi, że spór jest bardziej skomplikowany, niż on to rozumiał. Według Cole'a Trump czasami uznawał ich argumenty, ale później wracał do pozycji, że to Katar jest stroną negatywną, co — jak stwierdził Cole — odzwierciedlało informacje, które otrzymywał od Kushnera.

Kilka dni po rozpoczęciu blokady Tillerson dowiedział się, że Arabia Saudyjska może przygotowywać interwencję wojskową w Katarze — powiedział Cole. Tillerson podobno nakazał MBS-owi, który nie był jeszcze księciem koronnym, stanąć w miejscu. Według jednego z wysokich urzędników Białego Domu, cytowanego przez Cole'a, rządząca rodzina Kataru mogła znajdować się około 72 godziny od obalenia.

Cole twierdził również, że rząd Kataru dowiedział się o układzie finansowym z udziałem Kushnera, MBS i MBZ. Według wysokiego urzędnika USA, cytowanego przez Cole'a, przesłania kierowane do Kataru w sprawie rozwiązania blokady odwoływały się do budynku rodziny Kushnerów obciążonego znacznym zadłużeniem, który trzeba było sprzedać.

Tym budynkiem była kamienica przy 666 Fifth Avenue na Manhattanie, obciążona długiem w wysokości 1,2 miliarda dolarów w momencie, gdy Kushner wstąpił do Białego Domu. Cole zauważył, że Kushner zrzekł się bezpośredniego udziału własnościowego w budynku po objęciu stanowiska rządowego, dodając jednocześnie, że pozostawał niezwykle blisko swojej rodziny i pomagał przy finalizacji zakupu nieruchomości.

Jak doniesiono, rodzina Kushnerów dwukrotnie podchodziła do Kataru w miesiącach poprzedzających blokadę z propozycją zakupu budynku. Katar odrzucił tę propozycję, uznając ją za niekorzystną inwestycję — powiedział Cole.

Po zwolnieniu Tillersona w marcu 2018 roku rządząca rodzina Kataru obawiała się, że MBS i MBZ mogą ponownie próbować obalić rząd za zgodą Waszyngtonu — według Cole'a. Rodzina podjęła wówczas decyzję o nabyciu 666 Fifth Avenue za pośrednictwem struktury mającej zapewniać wiarygodne zaprzeczenie i uniknąć bezpośredniego zakupu.

W kwietniu następca Tillersona, sekretarz stanu Mike Pompeo, poleciał do Arabii Saudyjskiej i przekazał MBS-owi, że blokada musi zostać rozwiązana pokojowo — powiedział Cole. Kilka tygodni później emir Kataru został zaproszony do Białego Domu, gdzie Trump wypowiadał się o nim pozytywnie. Blokada została następnie rozwiązana.

Cole powiedział, że struktura transakcji wzbudziła publiczne pytania, ponieważ wśród pasywnych inwestorów firmy kupującej 666 Fifth Avenue znalazł się suwerenny fundusz majątkowy Kataru, a jej spółka zależna nabyła budynek. Prawnicy Kushnera zaprzeczyli, jakoby był on zaangażowany w rzekomy układ „coś za coś” z Katarem lub miał o nim wiedzę.

Rzekome konta Alpha i Beta

Cole powiedział, że rzekomy układ przesunął się latem 2017 roku z ewentualnego funduszu na rzecz inicjatyw Trumpa do puli pieniędzy wspierających plany regionalne MBS i MBZ. Opisał dwa konta, które dla przejrzystości nazwał kontami Alpha i Beta.

Konto Alpha miało być prowadzone w ZEA i początkowo zawierać około miliarda dolarów. Cole powiedział, że ZEA odliczyły opłatę administracyjną od wkładu Arabii Saudyjskiej za zarządzanie środkami. Scharakteryzował konto jako podobne do układu w stylu Iran-Contras, związanego z zagranicznym pieniądzem przeznaczonym na operacje polityki zagranicznej i operacje „poza ewidencją”.

Cole wyjaśnił, że afera Iran-Contras za prezydentury Ronalda Reagana polegała na sprzedaży irańskiej broni w celu finansowania contras w Nikaragui po tym, jak Kongres zabronił CIA i rządowi USA ich wspierania. Powiedział, że rzekoma operacja opisana w książce różniła się tym, że nie był to program „rządu w rządzie”, lecz raczej Kushner współpracował z zagranicznymi rządami i wykorzystywał ich pieniądze w operacjach zagranicznych.

Cole twierdził, że Kushner miał dostęp do konta w ZEA i był upoważnionym współsygnatariuszem uprawnionym do dokonywania przelewów, podkreślając jednocześnie, że książka nie twierdzi, iż Kushner osobiście dokonywał przelewów. Powiedział, że konto należało do Watani Al Emarat Foundation — emirackiej krajowej organizacji charytatywnej, która miała być przykrywką dla operacji wojskowych i wywiadowczych za granicą. Cole powiedział, że w okresie opisanym w książce konto służyło przede wszystkim wsparciu Haftara i wojny domowej w Libii.

Według Cole'a pierwszy przelew z konta latem 2018 roku trafił do Erika Prince'a, założyciela Blackwater. Drugi, w wysokości 85 milionów dolarów, trafił do Haftara, wschodniolibyjskiego dowódcy, który próbował obalić międzynarodowo uznany rząd w Trypolisie.

Cole powiedział, że jego doniesienia o Prince opierały się na ponad dekadzie pracy, znacznej części wykonanej w czasopiśmie The Intercept, i że jego relacje dotyczące Prince'a, ZEA i potajemnych operacji wywiadowczych ZEA ostatecznie zbiegły się w tej książce.

Konto Beta miało być oddzielną pulą finansowaną wyłącznie przez MBZ. Cole opisał je jako zawierające około miliarda dolarów, przekazanych do Izraela i ulokowanych w Banku Centralnym Izraela dla osobistej korzyści Kushnera. Podkreślił, że bank centralny jest instytucją rządową, która nie prowadzi kont osobistych, a rzekome konto nie było zarejestrowane na Kushnera, lecz — jak twierdzi — trzymane dla niego.

Cole przyznał, że pojęcie „osobistej korzyści” jest niejednoznaczne, i powiedział, że nie wiadomo, czy konto Beta był to kolejny fundusz polityki zagranicznej podobny do konta Alpha. Powiedział, że książka szczegółowo opisuje, jak pieniądze przepływały z obu kont i wskazuje osoby, które nimi zarządzały.

Cole powiedział, że książka powstała na podstawie ponad 50 źródeł i przeszła rozległą weryfikację faktograficzną oraz prawną. Przyznał, że pozostają pytania bez odpowiedzi, ale twierdził, że szczegóły dotyczące kont i ich funkcjonowania stanowią podstawę jego zarzutów.

Rzekomy włamanie do telefonu

Fragment w Vanity Fair dotyczy również rzekomego naruszenia bezpieczeństwa telefonu komórkowego Kushnera. Cole powiedział, że wątek włamania był mniej istotny niż rzekome relacje finansowe i głównie wyjaśniał, jak niektóre osoby dowiedziały się o kontach.

Pod koniec 2017 roku — według Cole'a — holenderscy oficerowie wywiadu natknęli się na rosyjskiego agenta wywiadu wojskowego z GRU podróżującego przez Europę. Holendrzy zwrócili się do brytyjskich władz o próbę namówienia go do współpracy w Wielkiej Brytanii. Agent współpracował po tym, jak powiedziano mu, że może albo współpracować z Holendrami, albo trafić do więzienia w Wielkiej Brytanii.

Cole powiedział, że agent zapewnił dostęp do zdalnego serwera GRU w Rostowie w Rosji. Holenderscy oficerowie wywiadu, którzy weszli na serwer, podobno znaleźli zrzuty ekranowe z telefonu komórkowego Kushnera. To odkrycie wzbudziło obawy w Holandii — członkini NATO zaniepokojonej relacjami Trumpa z rosyjskim prezydentem Władimirem Putinem, jego stosunkiem do NATO i możliwością, że będzie dążył do rozwiązania sojuszu.

Po kilku miesiącach Holendrzy podobno ustalili, jak rosyjscy agenci uzyskali dostęp do telefonu Kushnera. Na początku 2018 roku mogli oglądać ekran telefonu, gdy Kushner z niego korzystał, choć nie mieli nad nim kontroli — powiedział Cole. Zaangażowana służba wywiadowcza to MIVD, holenderska wojskowa służba wywiadu i bezpieczeństwa, którą Cole porównał do amerykańskiej Narodowej Agencji Bezpieczeństwa.

Cole powiedział, że Holendrzy zobaczyli dostęp Kushnera do konta Alpha i zaobserwowali setki milionów dolarów wpływających na nie z banku w Azerbejdżanie. Rzekome przelewy wzbudziły pytania, dlaczego azerbejdżańskie pieniądze wpływały na konto w ZEA dostępne dla Kushnera i dlaczego środki następnie przekazywano m.in. Prince'owi i Hafterowi.

Cole powiedział, że początkowo dowiedział się o koncie od źródła, które przekazało serię pytań. Po sześciu miesiącach znalazł niezależne źródło w innej części świata, które niezależnie potwierdziło szczegóły konta i dostarczyło szerszego zrozumienia jego rzekomego celu. Cole powiedział, że przypisy w książce zawierają dodatkowe informacje o jego źródłach.

Nadzór i rola Kushnera

Goodman zauważyła, że Kushner nie został zatwierdzony przez Senat do prowadzenia polityki zagranicznej. Cole odpowiedział, że powołanie Kushnera na starszego doradcę Białego Domu w 2017 roku dało mu rolę przypominającą „cieni” sekretarza stanu, przy minimalnym nadzorze poza samym prezydentem.

Cole powiedział, że Kushner jako pracownik rządowy i obywatel pozostawał podmiotem amerykańskich praw i przepisów, ale argumentował, że administracja celowo umieściła go na stanowisku o ograniczonej instytucjonalnej kontroli. Powiedział, że druga administracja Trumpa przyjęła podobny model, polegając na członkach rodziny i bliskich wspólnikach biznesowych jako emisariuszach i liderach amerykańskiej polityki zagranicznej.

Cole dodał również, że Kushner nie pełnił oficjalnej funkcji rządowej w drugiej administracji, co oznaczało jeszcze mniejszy nadzór. Scharakteryzował ten układ jako poważne zagrożenie dla sprawowania rządów, ponieważ rzekome rozmowy Kushnera z zagranicznymi przywódcami odbywały się bez udziału przedstawicieli Departamentu Stanu, CIA i innych urzędników rządowych oraz bez szczegółowych notatek czy memoriałów.

Cole powiedział, że książka przedstawia pierwszą administrację Trumpa jako punkt wyjścia szerszego załamania tradycyjnych norm polityki zagranicznej. Powiązał wysiłki administracji na rzecz przeciwstawiania się Iranowi we współpracy z Izraelem, Arabią Saudyjską i ZEA z późniejszymi wydarzeniami, w tym z wojną w Iranie, która — jak powiedział — toczyła się w lutym 2026 roku. Twierdzenia te stanowią część interpretacji szerszej narracji książki przez Cole'a i nie zostały niezależnie potwierdzone w dostarczonych materiałach.

Habib al-Sayegh i normalizacja relacji z Izraelem

Wywiad poruszył również sprawę Habiba al-Sayegha — emirackiego poety i wybitnego redaktora Khaleej Times. Cole powiedział, że al-Sayegh był cenionym intelektualistą, regularnie uczestniczącym w cotygodniowym salonie MBZ, zwanym Majlis lub Diwan, ale nie był członkiem rodziny królewskiej.

Według Cole'a al-Sayegh latem 2019 roku publicznie krytykował normalizację relacji między rządami arabskimi a Izraelem. W sierpniu 2019 roku opublikował w języku arabskim artykuł publicystyczny, w którym — jak podano — argumentował, że rządy arabskie nie powinny normalizować relacji z Izraelem, dopóki nie zrekompensują Krzywdu Palestyńczyków lub nie naprawią tego, co Izrael im wyrządził.

Cole powiedział, że al-Sayegh został aresztowany w nocy w swoim domu kilka dni później, przewieziony do emirackiego ośrodka zatrzymań i torturowany. Trzy dni później rząd ZEA ogłosił jego śmierć, nie podając szczegółów co do okoliczności, jednocześnie publicznie go chwaląc.

Cole twierdził, na podstawie źródeł zaznajomionych ze sprawą, że al-Sayegh został zamordowany, ponieważ jego stanowisko stało się nieakceptowalne dla MBZ i władz ZEA. Powiedział, że al-Sayegh wcześniej popierał blokadę Kataru i pełnił rolę nośnika propagandy rządu ZEA, ale został zabity po sprzeciwieniu się normalizacji relacji z Izraelem.

Cole porównał rzekome zabójstwo z morderstwem saudyjskiego dziennikarza Jamala Khashoggi w 2018 roku — felietonisty Washington Post, który został zamordowany i pocięty w konsulacie Arabii Saudyjskiej w Stambule. Cole powiedział, że al-Sayegh nie był dysydentem w tym samym sensie i że rzekome zabójstwo ukazuje ryzyka, na jakie narażeni są nawet osoby, które wcześniej popierały rządzący reżim.

Cole powiedział, że szersze znaczenie relacji Kushnera z MBS i MBZ polega na tym, że Trump i Kushner przyswoili sobie światopogląd tych władców, który scharakteryzował jako autorytarny i nieznoszący sprzeciwu ani wolności słowa.

Organizacja rzecznicza DAWN zaapelowała do Organizacji Narodów Zjednoczonych o otwarcie niezależnego śledztwa w sprawie śmierci al-Sayegha. Raskin wezwał również Kushnera do wycofania się z negocjacji dotyczących Bliskiego Wschodu i Ukrainy w świetle zarzutów z książki Cole'a.

Kushner nadal zaprzecza doniesieniom. „Zarzuty stawiane przez tego autora są całkowicie szalone, kategorycznie fałszywe i nigdy nie miały miejsca” — powiedział.