Irański prezydent Masoud Pezeshkian zwrócił uwagę na trudności, z jakimi zmagają się liczni Irańczycy w zakupie podstawowych artykułów, opisując obecną sytuację kraju jako „ani wojny, ani pokoju”. To określenie oddaje zawieszenie między otwartym konfliktem a ustabilizowaną dyplomacją — lukę, w której to sankcje i obciążenia gospodarcze, a nie bezpośrednie działania zbrojne, są codziennym doświadczeniem gospodarstw domowych.

Jego wypowiedź podkreśla trudności gospodarcze, przed którymi stoi kraj: inflacja gwałtownie rośnie, a wartość riala spada. Dla zwykłych Irańczyków ta kombinacja osłabia siłę nabywczą płac i oszczędności, zamieniając codzienne zakupy w trudniejsze wybory. Presję pogłębiły międzynarodowe sankcje i napięcia dyplomatyczne, przede wszystkim ze Stanami Zjednoczonymi. Waszyngton wycofał się w 2018 roku z porozumienia nuklearnego z 2015 roku, formalnie zwanego Wspólnym Kompleksowym Planem Działań (JCPOA), i przywrócił szeroko zakrojone restrykcje na irański eksport ropy oraz sektor bankowy — środki, które przyczyniły się do lat chronicznej inflacji i wielokrotnych rekordowo niskich notowań irańskiej waluty. Porozumienie, wynegocjowane między Iranem a mocarstwami światowymi, w tym USA, przewidywało złagodzenie sankcji w zamian za ograniczenia irańskiego programu nuklearnego; po wycofaniu się Waszyngtonu rekcje powróciły, a mechanizm ich łagodzenia załamał się.

Pezeshkian objął urząd w lipcu 2024 roku po wygraniu przedterminowych wyborów, zarządzonych po śmierci jego poprzednika, Ebrahima Raisiego, która nastąpiła w katastrofie helikoptera w maju 2024 roku.

Analitycy wskazują na narastającą niestabilność

Analitycy sugerują, że uwagi Pezeshkiana mogą odzwierciedlać rosnące poczucie niestabilności wewnątrz irańskiej administracji, co może wpływać na prognozy dotyczące jego politycznej przyszłości. Aktywność rynkowa wskazuje na potencjalny wzrost postrzeganej niepewności co do jego pozycji, a prognozy dopuszczają jego możliwe odejście do końca roku.

Niepewna sytuacja geopolityczna, w połączeniu z napięciami gospodarczymi, zdaje się kształtować oczekiwania dotyczące ciągłości władzy w Iranie.

Na co zwracać uwagę

Obserwatorzy będą śledzić wydarzenia związane z irańską polityką gospodarczą i stosunkami międzynarodowymi, ponieważ mogą one wpłynąć na pozycję polityczną Pezeshkiana. Kluczowa jest dla tego irańska struktura władzy: prezydent kieruje bieżącym zarządzaniem, podczas gdy ostateczna władza spoczywa w rękach Najwyższego Przywódcy — ten podział sprawia, że publiczne stanowisko najpotężniejszych instytucji kraju znajduje się pod lupą za każdym razem, gdy pozycja prezydenta zostaje poddana w wątpliwość. Oświadczenia kluczowych postaci, takich jak ajatollah Ali Chamenei — Najwyższy Przywódca Iranu od 1989 roku — oraz Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC), najpotężniejszej siły zbrojnej kraju, mogą dostarczyć dalszych wskazówek co do poparcia lub sporów wewnątrz irańskich władz.

Wszelkie zmiany w międzynarodowych sankcjach lub negocjacjach dyplomatycznych mogą również zmienić obecne prognozy dotyczące prezydentury Pezeshkiana.