Zanieczyszczenie powietrza w Indiach to nie tylko stan nagły w dziedzinie zdrowia publicznego — w coraz większym stopniu jest to obciążenie dla wzrostu gospodarczego kraju. Taki jest główny argument specjalnego wydania z 1 listopada 2026 r. czasopisma Outlook Business, które analizuje zanieczyszczenie nie tylko jako „zabójcę ludzi”, ale także jako „zabójcę wzrostu”. To przeformułowanie ma znaczenie: przekształca brudne powietrze ze statystyki zdrowotnej w pozycję w rachunku wzrostu.

Wśród autorów znajduje się ekonomista Alex Tabarrok, piszący na blogu ekonomicznym Marginal Revolution, który został wywiadowany przez czasopismo. Tabarrok od dawna podkreśla na swoim blogu, że zanieczyszczenie obniża zarówno bogactwo, jak i zdrowie — punkt, który rozwija również w filmie.

Pytany w wywiadzie, czy dywidenda demograficzna Indii — czyli impuls gospodarczy, jaki kraj uzyskuje, gdy populacja w wieku produkcyjnym jest duża względem osób zależnych — przemawia za priorytetem wzrostu, Tabarrok zakwestionował samo założenie:

„Dywidenda demograficzna to ludzie. Jeśli zatruwasz ludzi, zmniejszasz dywidendę. Młoda siła robocza z niższymi wynikami testów poznawczych, większą liczbą chorób układu oddechowego i krótszymi życiami zawodowymi jest mniejszym aktywem, niż sugeruje sama liczba głów, a szkody wyrządzone dzisiejszym dzieciom ujawnią się jako niższa produktywność w kolejnych dekadach.”

Zakwestionował również założenie, że zanieczyszczenie w Indiach jest głównie produktem ubocznym wzrostu gospodarczego:

„W większości nie jest. Rolnicy spalający słomę ryżową w Pendżabie i Harianie wytwarzają więcej dymu niż PKB. Spalanie śmieci, pył drogowy i stare elektrownie węglowe pracujące bez urządzeń odsiarczających nie są silnikami gospodarki. Rodziny gotujące na drewnie i odchodach zanieczyszczają, ponieważ są biedne. Oczyszczenie tych źródeł kosztuje bardzo niewiele produkcji, a niektóre z rozwiązań mogłyby ją zwiększyć.”

Dla czytelników analizujących ten wykaz: spalanie słomy to wypalanie pozostałości po żniwach w celu oczyszczenia pól, a odsiarczacze to urządzenia kontroli zanieczyszczeń montowane na wydechu elektrowni.

„Brudne powietrze to podatek od talentów” — dodał. „I nie tylko indyjskich. Kto chce odwiedzić Delhi w listopadzie? Zagraniczni wykwalifikowani specjaliści, firmy i turyści mają wszyscy inne opcje. Czyste niebo to atut sprzedażowy dla niezwykłych Indii.”

Wycena kosztów

Wydanie przedstawia również Anumitę Roychowdhury, dyrektorkę wykonawczą ds. badań i rzecznictwa w Centre for Science and Environment, która argumentuje, że zanieczyszczenie powietrza aktywnie podważa aktywność gospodarczą Indii:

„Dowody w coraz większym stopniu pokazują, że zanieczyszczenie powietrza nakłada na Indie znaczące koszty gospodarcze i zdrowotne. Kilka badań wiarygodnych instytucji oszacowało skalę tych strat. Na przykład badanie opublikowane w „The Lancet” oszacowało, że zanieczyszczenie powietrza kosztuje Indie mniej więcej 9,5% PKB. Bank Światowy oszacował tę kwotę na około 6% PKB, podczas gdy badanie Dalberg [firmy konsultingowej] uwypukliło znaczne straty indyjskich firm, szacując koszty na około 3% PKB.”

„Wpływ gospodarczy jest widoczny na kilka sposobów. Gdy ludzie chorują, następuje znaczna utrata produktywności. Widzieliśmy również doniesienia o spadku liczby klientów w okresach silnego zanieczyszczenia w Delhi. Pojawiają się też obawy o przenoszenie miejsc zamieszkania i działalności firm, co rodzi pytania o prowadzenie biznesu w silnie zanieczyszczonych lokalizacjach, takich jak Delhi.”

„Tak więc dowody w coraz większym stopniu sugerują, że zanieczyszczenie podważa aktywność gospodarczą. Możemy mówić o wzroście gospodarczym, ale jeśli znaczna część tego wzrostu jest erodowana przez straty zdrowotne i produktywnościowe związane z zanieczyszczeniem, korzyści nie są w pełni realizowane.”

Szacunki trzech instytucji — „The Lancet”, Banku Światowego i Dalberg — się różnią, ale zbiegają się w punkcie: straty są na tyle duże, że znajdują odzwierciedlenie w produkcji narodowej. W zestawieniu z tezą Tabarroka, że znaczna część zanieczyszczeń w Indiach leży poza silnikiem wzrostu, a ich ograniczenie kosztowałoby niewiele produkcji, oba argumenty wzajemnie się uzupełniają: brudne powietrze z ceną na skalę PKB, a oczyszczenie z niewielką.

Ten artykuł opiera się na wpisie opublikowanym 5 listopada 2026 r. na Marginal Revolution.