Funkcjonariusz Immigration and Customs Enforcement, któremu postawiono zarzuty ciężkiego napaści po postrzeleniu wenezuelskiego imigranta przez drzwi domu bliźniaczego, może zostać zwolniony z aresztu w Teksasie już w czwartek, po tym jak federalny sędzia stanął po stronie gubernatora Teksasu Grega Abbotta w niezwykłym międzystanowym sporze prawnym.

Sędzia federalny U.S. District Judge Fernando Rodriguez Jr., nominat Donalda Trumpa, orzekł w środę, że Minnesota nie wykazała, iż Abbott działał niewłaściwie, odmawiając podjęcia działań w sprawie wniosku ekstradycyjnego dotyczącego funkcjonariusza Christiana Castro, podaje The New York Times. Zgodnie z prawem Teksasu oskarżeni mogą być przetrzymywani na podstawie nakazów ekstradycyjnych jedynie przez 90 dni — termin ten właśnie dobiegał końca w chwili wydania orzeczenia. Decyzja dotyczyła wyłącznie sporu między stanami; zarzuty karne wobec Castro w Minnesocie pozostają w mocy niezależnie od tego, kiedy opuści więzienie w Teksasie.

W maju Castro postawiono cztery zarzuty napaści oraz jeden zarzut fałszywego zgłoszenia przestępstwa, wynikające ze strzelaniny z 14 stycznia w Minneapolis, w której oddał strzał przez przednie drzwi domu bliźniaczego i ranił Julio C. Sosa-Celisa.

Departament Bezpieczeństwa Krajowego początkowo twierdził, że Castro strzelał w obronie własnej po ataku miotłą i łopatą. Prokuratorzy federalni w lutym umorzyli jednak powiązane zarzuty wobec Sosa-Celisa i jego współlokatora, po tym jak materiał wideo sugerował, że Castro najprawdopodobniej skłamał co do przebiegu zdarzenia.

Gubernator Minnesoty Tim Walz, Demokrata i kandydat swojej partii na wiceprezydenta w 2024 roku, wkrótce po zatrzymaniu Castro wysłał Abbottowi standardowy wniosek o ekstradycję, ale Abbott, Republikanin, który zbudował swój polityczny wizerunek na twardej polityce granicznej i egzekwowaniu przepisów imigracyjnych, odmówił zatwierdzenia. Jego biuro twierdzi, że nadal analizuje, czy Castro prawnie kwalifikuje się jako „zbieg”, ponieważ opuścił Minnesotę na polecenie pracodawcy, zanim postawiono mu zarzuty.

To pytanie dotyczy sedna mechanizmu konstytucyjnego, który zwykle działa bez większych tarć. Klauzula ekstradycyjna Konstytucji wymaga, by stany przekazywały każdą osobę „oskarżoną w jakimkolwiek stanie o zdradę, ciężkie przestępstwo lub inne przestępstwo, która uciekła przed wymiarem sprawiedliwości”, a federalna ustawa ekstradycyjna, która ją wdraża, była zasadniczo traktowana jako przepis czyniący rolę gubernatora w dużej mierze rutynową, przy czym jawne odmowy są niezwykle rzadkie. Sąd Najwyższy orzekł w sprawie Puerto Rico v. Branstadt w 1987 roku — uchylając wyrok z 1861 roku, który wyłączał gubernatorów spod zasięgu sądów federalnych — że sędziowie mogą nakazać gubernatorom wykonanie żądań ekstradycyjnych, co stanowi podstawę prawną pozwu Minnesoty przeciwko gubernatorowi innego stanu.

Prawnicy reprezentujący Minnesotę ostro zaprotestowali. „Stanowisko gubernatora Abbotta, jeśli zostałoby przyjęte, oznaczałoby, że za każdym razem, gdy osoba popełni przestępstwo w jednym stanie, a następnie opuści ten stan z powodu przeniesienia służbowego... nigdy nie mogłaby zostać wydana w celu ścigania” — napisali.

Władze Minnesoty twierdzą, że stawka jest wysoka: według ich pozwu monitorowane rozmowy w więzieniu pokazują, że Castro omawiał plany poślubienia kobiety w Meksyku i kupna tam domu po zwolnieniu.

Eksperci prawni nazwali cały spór „wyjątkowo nietypowym”, ostrzegając, że może on sygnalizować nowy front międzystanowej wojny prawnej napędzanej konfliktem politycznym wokół egzekwowania przepisów imigracyjnych.