Właściciele domów położonych poza federalnie wyznaczonymi strefami powodziowymi często zakładają, że powódź to problem kogoś innego. Żadne przepisy nie zobowiązują ich do wykupienia ubezpieczenia powodziowego, a mapa sugeruje, że są bezpieczni. Rzeczywistość może być jednak zupełnie inna.

Rosnąca liczba dowodów wskazuje, że znacznie więcej domów jest narażonych na powódź, niż wynika z map stuletnich powodzi FEMA — według jednego z szacunków o około 6 milionów więcej, a łącznie 14,6 miliona nieruchomości. Oficjalne mapy są często nieaktualne, a niektóre mają nawet dwadzieścia lat. Nawet gdy są aktualizowane, zazwyczaj opierają się na historycznych danych o powodziach, a nie na prognozach przyszłego ryzyka. Termin „powódź stuletnia” łatwo błędnie zinterpretować: opisuje on zdarzenie, które ma 1% szans wystąpienia w danym roku, a nie takie, które przychodzi tylko raz na sto lat — to rozróżnienie ma znaczenie dla każdego, kto zastanawia się, czy dom poza wyznaczoną strefą jest naprawdę bezpieczny.

Ale istnieje jeszcze jeden problem, którego nie rozwiąże wyznaczanie granic na nowo. Mapy powodziowe FEMA odpowiadają tylko na jedno pytanie: czy woda najprawdopodobniej dotrze do tej okolicy? Nie oceniają ryzyka pojedynczego domu ani tego, jakie będą skutki, gdy woda się podniesie. Zrozumienie tych skutków wymaga bardziej wszechstronnych danych, w tym przewidywanej głębokości powodzi w danym domu, wieku budynku i jakości jego konstrukcji oraz zakresu ubezpieczenia.

Ta sama ulica, różne ryzyka

Po uwzględnieniu tych czynników prawdziwe ryzyko powodziowe domu jest znacznie bardziej złożone, niż może sugerować mapa. Dane pokazują, że dwa domy przy tej samej ulicy mogą stykać się z radykalnie różnym ryzykiem powodzi, nawet gdy znajdują się w tej samej strefie powodziowej.

Jeden dom może być nowszy, dobrze utrzymany i objęty ubezpieczeniem powodziowym. Inny może mieć kilkadziesiąt lat więcej, stać przy dolnym końcu tej samej ulicy, gdzie podczas powodzi woda jest głębsza, być w złym stanie technicznym i nieubezpieczony. Ta sama burza postawiłaby obie rodziny w zupełnie innej sytuacji, z zupełnie różnymi ścieżkami odbudowy.

Średnie dla dzielnic mogą utrudniać ocenę, które domy zostaną dotknięte najmocniej. Tymczasem zrozumienie ryzyka konkretnej nieruchomości ma znaczenie zarówno dla mieszkańców zastanawiających się, jak chronić dom, jak i dla lokalnych urzędników decydujących, gdzie kierować ograniczone środki na ochronę przeciwpowodziową.

Do takich wniosków doszli badacze zajmujący się wpływem powodzi na domy i ich mieszkańców. Aby zobaczyć, jak duże są różnice między poszczególnymi domami, autorzy artykułu — Yilei Yu i James R. Elliott z Rice University oraz Dylan Connor z Arizona State University — wraz ze współpracownikami Aaronem Floresem z Arizona State University i Sarą Meerow z University of Colorado Boulder opracowali szczegółowy wskaźnik ryzyka powodziowego dla blisko miliona domów w Houston i w całym hrabstwie Harris, w którym leży to miasto. Wyniki opisano w nowym badaniu opublikowanym w recenzowanym czasopiśmie Applied Geography.

WCześniejsze badania zespołu w Houston wykazały, że ponad połowa z 100 000 udokumentowanych budynków zagrożonych powodzią w tym mieście znajduje się obecnie poza oficjalnymi granicami stref powodziowych, a te pominięte budynki częściej są w złym stanie i nieubezpieczone, co czyni je szczególnie bezbronnymi, gdy powódź faktycznie nadejdzie. Nowe badanie pomaga społecznościom zlokalizować takie domy.

Czynniki, które czynią dom podatnym na zagrożenia

Aby lepiej zrozumieć podatność każdego gospodarstwa domowego, badacze połączyli cztery rodzaje informacji o każdym domu:

• Woda: Jak głęboko woda powodziowa prawdopodobnie sięgnęłaby w danym domu podczas powodzi stuletniej, rozumianej jako zdarzenie o 1% prawdopodobieństwie wystąpienia w dowolnym roku? Zespół skorzystał z mapy krajowego modelu powodziowego z szacowanymi głębokościami powodzi na poziomie działek w hrabstwie Harris i zanotował szacowaną głębokość dla każdej rezydencji.
• Budynek: Ile ma lat dom i jak dobrze został zbudowany oraz utrzymany? Starsze, gorszej jakości domy w złym stanie technicznym zwykle cierpią większe szkody, gdy woda dostanie się do konstrukcji. Kluczowe informacje do takich ocen mogą dostarczyć rejestry wycen nieruchomości prowadzone przez hrabstwo i zbierane przez doświadczonych rzeczoznawców.
• Mobilność: Jak uczęszczane są okoliczne drogi? Dla każdego domu badacze zmierzyli typowy ruch w promieniu około pół mili i 3 mil. Im ruchliwsze otaczające drogi, tym bardziej powódź zakłóca dojazdy do pracy, szkoły i szpitali — i tym trudniej służbom ratunkowym dotrzeć na miejsce, a uwięzionym mieszkańcom się wydostać.
• Finanse: Ile kosztowałaby naprawa domu i jaki odsetek okolicznych domów ma ubezpieczenie powodziowe? Żadne z tych kryteriów nie powstrzymuje wody przed dostaniem się do domu, ale oba odzwierciedlają koszt odbudowy.

Te cztery kryteria wybrano, ponieważ badania nad powodziami konsekwentnie podkreślają ich znaczenie dla siły, z jaką powódź uderza w społeczność: ile wody przychodzi, jak dobrze budynek się broni, czy ludzie mogą się nadal przemieszczać i jak wysoki jest rachunek naprawy dla właściciela. Nie są to jedyne możliwe miary; miasto mogłoby użyć innych w ramach każdej kategorii, w zależności od dostępnych danych.

Co wykazało badanie

Domy w tej samej dzielnicy mogą mieć bardzo różne wskaźniki podatności na powodzie. Badanie wykazało, że wskaźniki te różniły się bardziej między domami w obrębie jednej dzielnicy niż między sąsiednimi dzielnicami.

W praktyce oznacza to, że znajomość ryzyka powodziowego dzielnicy niekoniecznie mówi, jak mocno powódź może uderzyć w konkretny dom. Dzielnica może wyglądać na bezpieczną średnio, a mimo to zawierać niektóre z najbardziej ryzykownych domów w hrabstwie, i odwrotnie — w pozornie ryzykownej dzielnicy może być wiele dobrze chronionych domów. Jak pokazują badacze, problem w dużej mierze leży na poziomie budynków, a nie dzielnic czy kodów pocztowych.

Co mogą zrobić mieszkańcy i społeczności

Właściciele domów mogą sami sprawdzić część z tych ryzyk. Mogą zapytać wieloletnich sąsiadów lub miejski urząd terenów zalewowych, czy dom lub ulica już kiedyś zostały zalane; sprawdzić wiek domu w lokalnych rejestrach nieruchomości i zlecić inspektorowi ocenę jego stanu; ustalić, czy trasy do pracy i szkoły łatwo ulegają zalaniu; oraz sprawdzić, czy posiadają polisę ubezpieczenia powodziowego i co obejmuje. Większość standardowych polis mieszkaniowych nie pokrywa szkód powodziowych — dlatego ubezpieczenie powodziowe jest odrębnym zakupem.

Społeczności mogą zastosować tę samą metodę z własnymi danymi, aby zlokalizować szczególnie podatne mieszkalnictwo tam, gdzie średnie dla dzielnic mogą maskować potrzebę pomocy. Mogą zacząć od istniejących wskaźników ryzyka powodziowego na poziomie adresu, takich jak te od First Street, i dodać lokalne rejestry dotyczące budynków, dróg i ubezpieczeń. Dodatkowe szczegóły mają znaczenie, bo urzędnicy mają ograniczone środki na zabezpieczanie domów przed powodzią, poprawę drenażu i wspieranie rodzin po powodziach. Lepsze dane o budynkach i ryzyku powodziowym mogą pomóc im mądrze inwestować.

Dane podobne do wykorzystanych dla Houston istnieją w znacznej części Stanów Zjednoczonych, więc inne miasta zagrożone powodziami mogłyby zastosować to samo podejście, stawiając wskaźniki ryzyka powodziowego dla pojedynczych domów w zasięgu znacznie większej liczby społeczności.

Powodzie nie zatrzymują się na granicach wyznaczonych na mapie i nie uderzają w każdy dom przy ulicy tak samo. Zdaniem badaczy nadszedł czas, aby mieszkańcy i lokalne władze przeciwpowodziowe odpowiednio się przygotowały.

Yilei Yu jest starszym badaczem i pracownikiem naukowym (doktorem habilitowanym) w dziedzinie geografii na Rice University. Dylan Connor jest profesorem nadzwyczajnym nauk o geografii i planowaniu urbanistycznym na Arizona State University. James R. Elliott jest profesorem socjologii na Rice University.

Ten artykuł został ponownie opublikowany z The Conversation na licencji Creative Commons. Pierwotnie ukazał się na łamach Fortune.com.