Grupy rolnicze zwróciły się do filipińskiego Sądu Najwyższego (SC) o wstrzymanie rządowego kroku umożliwiającego rejestrowanie transferów ziemi rolnej bez zgody Departamentu Reformy Rolnej (DAR), ostrzegając, że polityka ta mogłaby doprowadzić do koncentracji ziemi i wysiedlenia rolników.

W oświadczeniu z 2 października MAGSASAKA Party-list oraz Federation of Free Farmers (FFF) poinformowały, że wniosły do najwyższego trybunału skargę certiorari i zakazu, zmierzającą do uchylenia opinii DoJ nr 16 z 2026 roku. Skarżący zażądali także wydania tymczasowego nakazu (TRO) zakazującego Land Registration Authority (LRA) i lokalnym rejestratorom rejestrowania transferów ziemi rolnej bez zgody DAR.

Skargę w piątek wnieśli przewodniczący MAGSASAKA Party-list Argel Joseph T. Cabatbat oraz przewodniczący rady FFF Leonardo Q. Montemayor.

W centrum sporu znajduje się opinia prawna wydana przez ministra sprawiedliwości Freddericka A. Vidę, która — jak twierdzą grupy — ustaliła, że pięciohektarowy limit zatrzymania z Comprehensive Agrarian Reform Law, czyli Republic Act nr 6657, jest „już nieaktualny i niewymagany”, ponieważ termin 30 czerwca 2014 roku na nabywanie ziemi z Comprehensive Agrarian Reform Program Extension Reforms Law, czyli Republic Act nr 9700, już upłynął. Według skarżących opinia pozwoliłaby LRA ominąć mechanizm zgody na transfer ziemi DAR — punkt kontroli, w którym agencja weryfikuje transakcje ziemią rolną pod kątem zgodności z zasadami reformy rolnej przed rejestracją. RA 6657, uchony w 1988 roku, to ustawa, na podstawie której rząd nabywa i rozdziela prywatną ziemię rolną bezrolnym rolnikom, przy czym pięciohektarowy limit określa, jaką część posiadłości właściciele mogą zatrzymać.

Rzecznik resortu sprawiedliwości Raphael Niccolo L. Martinez nie odpowiedział niezwłocznie na wiadomość w aplikacji Viber z prośbą o komentarz.

Cabatbat i Montemayor argumentowali, że Departament Sprawiedliwości (DoJ) dopuścił się rażącego nadużycia dyskrecji, twierdząc, że upływ ustawowego terminu finansowania nie uchybiło temu, co określają jako trwały konstytucyjny obowiązek reformy rolnej — zobowiązaniu, które wywodzą z Konstytucji z 1987 roku, nakazującej państwu prowadzenie programu reformy rolnej.

„Znosząc wymóg zgody DAR przy transferach ziemi, rząd otwiera fale dla niekontrolowanej zmiany przeznaczenia gruntów, masowego wysiedlenia rolników i poważnego krajowego kryzysu bezpieczeństwa żywnościowego”, oświadczyły grupy.

Wskazując potencjalną skalę skutków, stwierdziły, że zniesienie wymogu zgody mogłoby dotknąć 1,2 miliona beneficjentów reformy rolnej i 1,8 miliona hektarów prywatnej ziemi rolnej, która — jak ostrzegają — mogłaby zostać wystawiona na korporacyjną rekonsolidację i spekulację nieruchomościami.

Skarżący zasygnalizowali również wcześniejsze administracyjne próby zniesienia wymogu zgody DAR. Jak podali, DAR opracował w styczniu nieumerbowane zarządzenie administracyjne zmierzające do zniesienia wymogu, ale projekt napotkał opór po jego wycieku. Zdaniem grup sekretarz DAR Conrado M. Estrella III przyznał, że podpisał dokument, ale określił go jako działanie „przygotowawcze”. Następnie LRA zwróciła się do DoJ o opinię prawną w tej sprawie, podają grupy.

Skarżący utrzymywali, że tylko Kongres ma uprawnienia do zniesienia pięciohektarowego limitu zatrzymania lub zniesienia wymogu zgody DAR, argumentując, że działanie DoJ naruszyło zasadę podziału władzy.

Zażądali od trybunału wydania tymczasowego nakazu lub wstępnego zakazu sądowego, ostrzegając, że ziemia rolna może być nadal rejestrowana i konsolidowana, dopóki spór prawny nie zostanie rozstrzygnięty. To, czy sąd udzieli takiej ochrony, zdecyduje, czy rejestratorzy mogą dalej obsługiwać transfery ziemi rolnej bez zgody DAR podczas rozpoznania sprawy.

„Gdy te grunty zostaną zarejestrowane, zrekonsolidowane i przekształcone na cele nierolnicze, szkoda dla rolnej architektury narodu stanie się absolutna i nieodwracalna”, oświadczy. — Erika Mae P. Sinaking