Unia Europejska podjęła decyzję o objęciu sankcjami ponad 100 banków i operatorów kryptowalutowych w ramach najnowszego pakietu sankcji wymierzonego w Rosję, rozszerzając ograniczenia finansowe zarówno na tradycyjną bankowość, jak i infrastrukturę aktywów cyfrowych.

Środek został ogłoszony przez Komisję Europejską, która przedstawiła go jako część trwającego reżimu sankcyjnego wobec Rosji. Liczba ponad 100 podmiotów jest kluczowa dla tego pakietu, ponieważ obejmuje jednocześnie dwie kategorie: konwencjonalne instytucje finansowe oraz operatorów powiązanych z kryptowalutami. Pakiet kontynuuje serię unijnych środków sankcyjnych przyjmowanych od 2022 roku, z których każdy stopniowo poszerzał zakres podmiotów objętych ograniczeniami i zaostrzał egzekwowanie przepisów przeciwko obchodzeniu sankcji.

To połączenie ma istotne znaczenie. Zamiast traktować firmy z sektora aktywów cyfrowych jako odrębną ścieżkę egzekwowania prawa, pakiet obejmuje banki i operatorów kryptowalutowych tym samym środkiem, sygnalizując, że UE postrzega międzysektorowy dostęp do finansowania jako jedno wyzwanie w zakresie zgodności, co znajduje odzwierciedlenie w przeglądzie Rady dotyczącym sankcji wobec Rosji.

Dlaczego banki i operatorzy kryptowalutowi są ujęci razem

Banki i operatorzy kryptowalutowi spotykają się na etapie płatności i rozliczeń. Firmy kryptowalutowe zazwyczaj polegają na partnerach bankowych przy wymianie walut fiducjarnych, przechowywaniu rezerw i transferze środków. Sankcje obejmujące obie strony mogą więc odciąć kanały wejścia i wyjścia łączące oba systemy.

Polityka sankcyjna coraz częściej obejmuje przedsiębiorstwa z sektora aktywów cyfrowych właśnie dlatego, że mogą one pełnić funkcję alternatywnego kanału, gdy dostęp do tradycyjnej bankowości jest ograniczony. Włączenie operatorów kryptowalutowych przez UE obok banków wpisuje się w szerszy schemat rozszerzania egzekwowania przepisów na różne tory finansowe, zamiast ograniczania go do jednego sektora. Zakres regulacyjny bloku wobec firm kryptowalutowych został wzmocniony przez rozporządzenie Markets in Crypto-Assets (MiCA), które w pełni weszło w życie w całej UE w grudniu 2024 roku i ustanowiło zharmonizowane ramy licencjonowania oraz nadzoru nad dostawcami usług w zakresie kryptoaktywów w państwach członkowskich.

Nie jest to pierwszy przypadek, gdy regulatorzy nakładają obowiązki sankcyjne na pośredników kryptowalutowych. W porównywalnym działaniu Wielka Brytania nakazała giełdom kryptowalutowym zgłaszanie naruszeń sankcji, a bank centralny Rosji zaostrzył kontrole, kierując weryfikację inwestorów kryptowalutowych przez banki i brokerów.

Bezpośrednie skutki dla giełd i użytkowników

Dla operatorów kryptowalutowych wskazanych w działaniach sankcyjnych najbardziej bezpośrednie konsekwencje dotyczą dostępu. Partnerzy bankowi mogą wycofywać usługi, kontrahenci mogą wstrzymywać transakcje, a platformy mogą znaleźć się pod presją, by ograniczać działalność objętych podmiotów lub usuwać je z list obsługiwanych aktywów.

Giełdy i platformy handlowe działające w UE będą musiały weryfikować podmioty względem zaktualizowanych list sankcyjnych. W praktyce oznacza to bardziej rygorystyczną analizę due diligence kontrahentów oraz potencjalnie zamrożony dostęp dla każdej firmy lub portfela powiązanego z podmiotem umieszczonym na liście — zgodnie z tym, jak UE opisuje mechanikę swoich ograniczeń w wyjaśnieniu dotyczącym ram sankcyjnych.

Działanie to jest częścią szerszego pakietu UE wymierzonego w Rosję, który według szerszych relacji medialnych dotyczy rosyjskich interesów finansowych i energetycznych, jak opisywał Yahoo Finance. Kontekst dyplomatyczny pakietu był również śledzony w relacji na żywo The Guardian.

Na co powinny zwracać uwagę zespoły compliance i użytkownicy

Ogłoszenia sankcyjne zazwyczaj rozwijają się poprzez późniejsze wytyczne, komunikaty platform i wzmożoną analizę due diligence. Obowiązki weryfikacyjne, zamrożenia aktywów i bardziej rygorystyczne kontrole przy przyjmowaniu klientów będą prawdopodobnie głównymi tematami krótkoterminowymi dla firm mających ekspozycję na UE. Poprzednie rundy sankcji UE obejmowały również podmioty z państw trzecich podejrzewane o ułatwianie obchodzenia restrykcji, co jest schematem, który zespoły compliance powinny uwzględniać w ocenach ryzyka kontrahentów obejmujących jurysdykcje pośredniczące.

Szersze zaostrzenie oczekiwań w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy wzmacnia ten kierunek, przy czym FATF wzywa do silniejszego egzekwowania przepisów AML w sektorze kryptowalut w miarę wzrostu nielegalnej aktywności związanej ze stablecoinami. Użytkownicy powinni śledzić aktualizacje dotyczące zgodności właściwe dla danej jurysdykcji oraz komunikaty platform, zamiast zakładać, że każda ekspozycja jest bezpośrednia lub natychmiastowa.

Nie każdy użytkownik ani każda firma kryptowalutowa w UE są automatycznie objęci skutkami tych działań. Ograniczenia dotyczą wskazanych podmiotów oraz tych, które zawierają z nimi transakcje, dlatego pierwszym krokiem dla traderów i przedsiębiorstw jest sprawdzenie, czy którykolwiek kontrahent znajduje się na zaktualizowanej liście UE.

Zastrzeżenie: Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi porady finansowej ani inwestycyjnej. Rynki kryptowalut i aktywów cyfrowych wiążą się ze znacznym ryzykiem. Przed podjęciem decyzji zawsze przeprowadź własną analizę.