Jedną z pierwszych rzeczy, które dowiadują się nowicjusze o Bitcoinie, jest to, że jego twórca jest pseudonimowy — a przynajmniej na papierze wielokrotny miliarder. Blisko 1,1 miliona BTC jest powszechnie przypisywane Satoshi Nakamoto, jednak liczba ta opiera się nie na potwierdzonej tożsamości, lecz na śladzie kryminalistycznym wskazującym na operację wydobywczą, a nie na osobę. Szacunek może się również wahać o ponad 200 000 Bitcoinów w zależności od tego, jak rygorystycznie stosowany jest określony test „odcisku palca”.

Ta różnica stała się nie do zignorowania, gdy 600 BTC wykopanych w 2010 roku ożyło po 16 latach uśpienia, wywołując spekulacje, że „monety Satoshiego” się obudziły.

Monety wywodziły się z 12 od dawna uśpionych nagród blokowych, wykopanych przez cztery dni w marcu 2010 roku — w okresie, gdy każdy blok jeszcze nagradzał 50 BTC — i leżały nietknięte do 5 września 2026 roku, gdy ktoś kontrolujący klucze prywatne wydał je jedną po drugiej w ciągu pół godziny. Ale przemieszczenie tych około 46 milionów dolarów w Bitcoinie nie oznacza, że wydawcą był Satoshi.

Blockchain śledzi monety, nie ludzi

Śledzący on-chain Whale Alert nie znalazł połączenia między tymi 600 BTC a zgromadzeniem tajemniczego twórcy Bitcoina. Ruchy monet z tamtej epoki przyciągają nadzwyczajną uwagę, ponieważ Nakamoto zamilkł do 2011 roku, a przypisywana mu fortuna nigdy się nie poruszyła. Firma badawcza Blockchain Bitquery poszła dalej, ustalając, że 10 z 12 bloków nie pasowało do charakterystycznego wzorca wydobywczego, który zaczęto kojarzyć z operacją wydobywczą Satoshiego, znaną jako „Patoshi”. Dwa pozostałe bloki wykazały tylko słabe dopasowania, które mogły wystąpić przypadkiem, według badacza Bitquery Gaurava Agrawalan
Nagrody zostały jednak wykopane przez pojedynczą maszynę, a ktoś, kto wydał je we wrześniu, kontrolował klucze prywatne. Jak zauważa Agrawal:

„Łańcuch nie może powiedzieć, czy ręka w 2026 roku należy do osoby, która obsługiwała maszynę w 2010 roku.”

To zagadka, która prawdopodobnie pozostanie nierozwiązana, ponieważ klucze prywatne mogą być odziedziczone, sprzedane, skradzione lub odzyskane ze starego dysku znalezionego w second-handzie. „Łańcuch zapisuje tylko, że ktoś je miał” — zauważa Agrawal. Transakcje wydania użyły nowoczesnego oprogramowania portfelowego, którego klient z 2010 roku nie mógł wygenerować, więc „przynajmniej klucze zostały załadowane do czegoś nowego”.

Wzorzec Patoshi kryjący się za fortuną

Jeśli blockchain nie potrafi powiedzieć, kto posiadał te wczesne monety, co przemawia za przekonaniem, że 1,1 miliona BTC należało do Satoshiego? Dowody poszlakowe to najlepsze dostępne dowody.

W 2013 roku badacz Sergio Demian Lerner zidentyfikował charakterystyczny odcisk palca w najwcześniejszych blokach Bitcoina, sugerując, że jeden górnik obsługiwał maszynę działającą inaczej niż pozostałe maszyny w sieci — wzorzec identyfikowalny przez tysiące bloków, co szczegółowo opisał w wpisie na blogu z 2013 roku o fortunie Satoshiego. Lerner oszacował, że górnik zebrał około 1,1 miliona BTC, a ponad dekadę później nadal stoi za swoimi obliczeniami.

„To dokładne” — mówi Cointelegraph Magazine — „z zastrzeżeniem, że dowody są poszlakowe; nie ma dowodu matematycznego ani bezpośredniego świadka.”

Argument za połączeniem Patoshi z Satoshim wykracza poza odcisk palca wydobycia. Kilku wczesnych użytkowników Bitcoina — w tym Hal Finney, odbiorca pierwszej transakcji Bitcoin wysłanej przez Nakamoto, a także Dustin D. Trammell, Nicholas Bohm i Mike Hearn — otrzymało transfery wykazujące wzorzec Patoshi, mówi Lerner:

„Wszystkie te transfery zostały wykonane z coinbase'ów w wzorcu Patoshi: to daje przekonujące powody, że Patoshi i Satoshi to ta sama osoba, choć nie jest to dowód.”

Lerner dodaje też, że górnik najwyraźniej używał specjalistycznego oprogramowania wydobywczego, a nie standardowego klienta — oprogramowania, które prawdopodobnie powstało przed startem Bitcoina w styczniu 2009 roku. To czyni „wysoce nieprawdopodobnym”, że inny górnik rozwinął działający specjalistyczny setup w ciągu kilku godzin między ogłoszeniem Bitcoin v0.1 a wykopaniem pierwszego bloku. „Ktokolwiek wydobywał według wzorca Patoshi, zaczął dokładnie na samym początku” — mówi.

Bitquery odbudowało fortunę od zera

Trzynaście lat po zidentyfikowaniu Patoshi przez Lernera, Bitquery odbudowało odcisk palca z surowych bloków, oceniając 54 316 bloków wczesnej ery Bitcoina i śledząc każdą monetę do 1 września 2026 roku. Firma opublikowała swoje ustalenia w śledztwie dotyczącym szacowanej wartości majątku Satoshi Nakamoto.

Rekonstrukcja „najwyższej klasy” zgadza się z publiczną listą Patoshi w 99,2% bloków, a Bitquery znalazło również zero wyjątków w teście kolejności znaczników czasu na 5 836 sąsiadujących parach bloków. „Nie znam silniejszego testu dla tego” — mówi Agrawal.

Analiza rzuca jednak pewne wątpliwości na słynną liczbę 1,1 miliona BTC, ponieważ suma Bitquery zależy od tego, jak rygorystycznie stosowany jest wzorzec. „Stosowany rygorystycznie, odcisk palca obejmuje nieco poniżej 0,9 miliona BTC” — mówi Agrawal, a „najbardziej hojne odczytanie” daje około 1,17 miliona.

To nie znaczy, że Bitquery obala szacunek Lernera, ale pokazuje, jak wielkość zgromadzenia Patoshi zależy od interpretacji wzorca wydobywczego. „Opublikowane szacunki od 1,0 do 1,13 miliona mieszczą się w tym zakresie, więc nie przesunęliśmy liczby” — mówi Agrawal.

Co łączy Satoshiego z 1,1 miliona BTC

Według Agrawala twierdzenie, że „Satoshi posiada 1,1 miliona BTC”, to tak naprawdę trzy twierdzenia nałożone jedno na drugie. Twierdzenie, że monety pochodziły z jednej maszyny, jest poparte mocnymi dowodami. Twierdzenie, że maszyna należała do Satoshiego, jest poszlakowe. A twierdzenie, że klucze nadal pozostają pod jego kontrolą, nie może być udowodnione tylko dlatego, że monety nigdy się nie poruszyły. Według platformy analityki on-chain Arkham podmiot oznaczony jako „Satoshi Nakamoto” wciąż jest największym posiadaczem BTC — zgromadzenie równe około 5% ograniczonej podaży Bitcoina wynoszącej 21 milionów monet.

Prace Bitquery ujawniły również transakcję z 2010 roku, której firma nie znalazła opisaną „w żadnej opublikowanej studium”. 17 maja 2010 roku 600 BTC z wczesnych nagród za wydobycie przemieściło się w dwóch transakcjach w odstępie około godziny. Pierwsza, o 22:04 UTC, wydała 10 nagród blokowych o wartości 500 BTC, a druga, o 23:07 UTC, wydała kolejne dwie nagrody blokowe o wartości 100 BTC. Te monety zostały wykopane w różnych momentach 2009 roku, w tym nagrody z okolic początku i końca pierwszego roku Bitcoina.

„To ma znaczenie, myślę” — mówi Agrawal — „ponieważ to najjaśniejszy moment, w którym sam łańcuch, a nie wzorzec statystyczny, mówi, że te bloki należą do siebie.” Nazywa to „tak blisko, jak łańc może się zbliżyć” do potwierdzenia, że bloki z całego 2009 roku leżały w jednym portfelu — „co wzorzec twierdzi dla całego zestawu”.

Zatem wiadomo, że ktoś kontrolujący te klucze miał dostęp do nagród blokowych wykopanych w całym 2009 roku. Nie wiadomo, kto za nimi stał.

W przeciwieństwie do transakcji z maja 2010 roku, 600 BTC przemieszczone we wrześniu tego roku nie należą do górnika Patoshi i nie ma nowych dowodów łączących je ze zgromadzeniem „Satoshiego”. Gdyby monety Patoshi kiedykolwiek się poruszyły, transfer zostanie zapisany w publicznym rejestrze dla każdego analityka. Jak ujmuje to Agrawal: „Nic w matematyce tego nie rozstrzyga, więc nigdy nie będziemy pewni.”