Rządy, które z trudem nadążają za gwałtownie rosnącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną, coraz częściej ograniczają budowę centrów danych — ale restrykcje wobec tych obiektów grożą przekazaniem przewagi konkurentom w wyścigu o AI. Takie ostrzeżenie wystosował Serhij Tokarew, współzałożyciel i partner generalny Roosh Investment Group, który argumentuje, że lepszą drogą jest rozbudowa podaży energii i mocy sieci, a nie blokowanie nowych inwestycji.

Rosnąca fala restrykcji

W Irlandii centra danych zużywają niemal jedną czwartą energii elektrycznej kraju, według Centralnego Urzędu Statystycznego. Nowe przyłącza sieci w okolicach Dublina były faktycznie zamrożone przez trzy lata, a zgodnie z zmienionymi zasadami Commission for Regulation of Utilities nowe projekty muszą zapewnić moce wytwórcze lub magazynowanie na miejscu lub w pobliżu. Amsterdam wcześniej nałożył moratorium na nowe obiekty, podczas gdy Frankfurt reguluje ich lokalizację za pomocą planowania przestrzennego.

W lipcu 2026 roku stan Nowy Jork wprowadził moratorium na okres do jednego roku w zakresie niektórych pozwoleń środowiskowych dla nowych dużych centrów danych. Urzędnicy stanowi stwierdzili, że wstrzymanie pozwoli im ocenić wpływ tych obiektów na sieć energetyczną i środowisko. Na maj 2026 roku w kolejce do przyłączenia do sieci stanu znajdowały się projekty centrów danych o potencjalnym zapotrzebowaniu niemal 12 GW — czyli projekty oczekujące na zatwierdzenie przyłączenia do sieci.

Tokarew inwestuje w firmy technologiczne od ponad pięciu lat. Jego portfel obejmuje infrastrukturę AI, a energetyka jest obecnie kluczowym obszarem zainteresowań. Jak mówi, to doświadczenie pokazało, jak dostęp do infrastruktury energetycznej wpływa na decyzje inwestycyjne: niezawodne zasilanie coraz częściej staje się czynnikiem decydującym o zdolności firmy do skalowania i przyciągania kapitału.

W miarę jak firmy coraz bardziej polegają na AI, rośnie znaczenie kontroli nad jej modelami i infrastrukturą. Decyzja zagranicznego dostawcy o zmianie warunków, podwyższeniu cen lub ograniczeniu dostępu może dotknąć całe branże. Krajowe moce obliczeniowe dają — w tym ujęciu — państwom większą kontrolę nad infrastrukturą, od której zależą ich firmy.

Kontrola nad AI staje się źródłem władzy ekonomicznej

To pomaga wyjaśnić intensywność rywalizacji USA–Chiny w dziedzinie AI. Amerykańskie firmy zajmują czołowe pozycje w całym stosie AI — od zaawansowanych modeli i chipów po największe platformy chmurowe — a Waszyngton postrzega zasilanie infrastruktury centrów danych jako kwestię bezpieczeństwa narodowego.

Pekin prowadzi strategię sterowaną przez państwo. Jego program "Eastern Data, Western Computing" kieruje rozwój mocy obliczeniowych na zachód Chin, gdzie zasoby energii i terenu są łatwiej dostępne. Kraj rozbudowuje również generację energii na wielką skalę: według Międzynarodowej Agencji Energetycznej Chiny dodały w 2025 roku niemal 500 GW mocy odnawialnych — ponad 60% globalnego przyrostu.

Europa tymczasem ryzykuje dalsze oddalenie się. Bruksela planuje do siedmiu gigafabryk AI — dużych ośrodków obliczeniowych przeznaczonych do trenowania modeli AI — oraz co najmniej potrojenie mocy centrów danych UE w ciągu pięciu do siedmiu lat. Tymczasem niektóre kraje spowalniają budowę, a europejskie firmy wciąż polegają przede wszystkim na amerykańskich dostawcach chmury. Restrykcje — argumentuje Tokarew — nie eliminują popytu na AI; grożą przeniesieniem inwestycji za granicę i pogłębieniem tej zależności.

Wąskie gardło jest lokalne

Głód energii w centrach danych należy rozumieć w kontekście szerszego zapotrzebowania na elektryczność. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej centra danych odpowiadały jedynie za około 70 TWh z 800 TWh wzrostu globalnego zużycia energii elektrycznej w 2025 roku — mniej niż dziesiątą część całkowitego przyrostu. Przemysł, klimatyzacja, pompy ciepła i pojazdy elektryczne przyczyniły się znacznie bardziej. Wyzwaniem jest gwałtownie rosnący popyt skoncentrowany w garstce lokalizacji — a energia musi dotrzeć do nowych mocy obliczeniowych na czas.

Co blokuje przyłączenia?

Jedną z przeszkód jest sprzęt sieciowy. Transformatory — urządzenia podnoszące i obniżające napięcie, tak aby energia mogła efektywnie przepływać z elektrowni do odbiorców — są szczególnie deficytowe: w USA czas realizacji dużych transformatorów przekracza obecnie dwa lata, w porównaniu z około 50 tygodniami przed pandemią, według federalnego raportu o niedoborze transformatorów. Morgan Stanley szacuje, że amerykańskie centra danych mogą stanąć przed niedoborem mocy rzędu około 49 GW do 2028 roku. CEO Microsoftu Satya Nadella przyznał, że energia stała się wiążącym ograniczeniem firmy — część jej procesorów GPU leży w magazynie, nie mając gdzie ich podłączyć.

Dedykowane elektrownie gazowe nie stanowią szybkiego rozwiązania. GE Vernova, Siemens Energy i Mitsubishi Power produkują około dwóch trzecich światowych turbin gazowych, a ich fabryki są obłożone na lata. GE Vernova zgłosił 116 GW zamówień i rezerwacji terminów na sprzęt do elektrowni gazowych, przy celu rocznej produkcji turbin na poziomie 20 GW w trzecim kwartale 2026 roku.

Kolejnym wyzwaniem jest sam sprzęt. Szafa serwerowa wymagała kiedyś 7–12 kW. Systemy zbudowane wokół NVIDII GB200 zużywają 120–132 kW na szafę — ponad dziesięciokrotny wzrost, wykraczający poza możliwości konwencjonalnego chłodzenia powietrzem — dlatego nowe obiekty muszą być od początku projektowane pod chłodzenie cieczą.

Technologiczni giganci sami zabezpieczają zasilanie. Microsoft zgodził się kupować energię z reaktora Three Mile Island o mocy 835 MW, który jest restartowany z myślą o jego potrzebach. Umowa Google'a z Kairos Power przewiduje małe reaktory modułowe — nową generację kompaktowych, montowanych fabrycznie jednostek jądrowych — przy czym pierwsza ma zostać uruchomiona do 2030 roku.

Rządy — kontynuuje Tokarew — nie mogą polegać wyłącznie na inicjatywie przedsiębiorstw. Muszą wspólnie planować infrastrukturę energetyczną i cyfrową: rozbudowywać sieci, przyspieszać produkcję transformatorów, upraszczać przyłączenia oraz wspierać długoterminowe umowy na zakup energii, generację w pobliżu centrów danych i magazynowanie.

Jak wojna przyspieszyła rozproszoną generację na Ukrainie

Doświadczenia Ukrainy pokazują, jak kryzys może przyspieszyć wdrażanie lokalnej generacji. Wojna i powtarzające się ataki zmusiły kraj do szybkiego wdrożenia lokalnych źródeł zasilania tam, gdzie scentralizowana sieć nie była już w stanie zagwarantować niezawodnych dostaw.

Firmy na Ukrainie od dawna muszą zarządzać ryzykiem energetycznym, utrzymując niezawodne dostawy energii, zasilanie rezerwowe i plany na wypadek przerw. Ta odporność ma znaczenie także dla inwestorów: zdolność firmy do działania podczas przerw w zasilaniu wpływa na ocenę jej potencjału wzrostu.

Ukraina ma już około 1,8 GW rozproszonej generacji gazowej, a ponad 500 MW jest w budowie; kraj upraszcza również procedury przyłączenia do sieci i wydawania pozwoleń. Doświadczeń Ukrainy nie można wprost przenieść na duże centra danych AI. Ilustrują jednak, jak uczynienie z odporności energetycznej priorytetu może przyspieszyć inwestycje w dodatkową generację i zmiany procedur przyłączeniowych, nawet w skrajnych warunkach.

Jak zasilić budowę centrów danych

Zasilanie nowych centrów danych będzie wymagało skoordynowanych działań rządów, operatorów sieci i przedsiębiorstw. Rządy mogą planować tereny pod nowe obiekty. Operatorzy sieci mogą z wyprzedzeniem rezerwować dla nich moce. Firmy mogą inwestować we własne elektrownie, magazyny energii i chłodzenie oraz ograniczać zużycie energii w godzinach szczytu w zamian za szybsze przyłączenie do sieci. Połączenie dostaw z sieci, elektrowni gazowych, energii jądrowej i OZE może pomóc zaspokoić popyt tam, gdzie żadne pojedyncze źródło nie wystarcza. Kilka kamieni milowych zapisanych już w kalendarzu posłuży jako punkty kontrolne: moratorium w stanie Nowy Jork trwa do jednego roku, UE wyznaczyła horyzont pięciu do siedmiu lat na potrojenie mocy centrów danych, GE Vernova celuje w 20 GW rocznej produkcji turbin w trzecim kwartale 2026 roku, a pierwszy mały reaktor modułowy Google'a ma zostać uruchomiony do 2030 roku.

Zdolność do szybkiej budowy i zasilania centrów danych prawdopodobnie stanie się coraz ważniejszym czynnikiem decyzji inwestycyjnych. Przewaga w wyścigu o AI będzie zależeć nie tylko od dostępu do modeli i chipów, ale także od zdolności państwa do wspólnej rozbudowy mocy obliczeniowych, generacji energii i sieci. Ograniczanie rozwoju centrów danych może chwilowo złagodzić obciążenie sieci, ale może też pogłębić zależność od zagranicznej infrastruktury i technologii.

Opinie wyrażone w komentarzach Fortune należą wyłącznie do ich autorów i niekoniecznie odzwierciedlają opinie i przekonania Fortune. Ten artykuł został pierwotnie opublikowany na Fortune.com.