Wybory midtermialne 3 listopada przyniosły to, co felietonista Fortune określa jako „tsunami niebieskich”, jakiego nie widział przez swoje 43 lata. Teksas przeszedł na stronę demokratów na całej linii, a w 40 z 41 lokalnych referendum w 10 stanach wyborcy opowiedzieli się za ograniczeniem rozwoju centrów danych.

W ciągu kilku dni wymazano 3,2 bln dol. majątku akcyjnego związanego z AI, ponieważ inwestorzy założyli, że zwycięzcy wyborów spowolnią budowę infrastruktury sztucznej inteligencji. Centra danych — obiekty w skali magazynów, które mieszczą serwery, infrastrukturę sieciową i systemy chłodzenia potrzebne do trenowania i uruchamiania modeli AI — są fizyczną warstwą tej budowy, dlatego lokalne spory o pozwolenia mają teraz skutki mierzone w bilionach dolarów. Teksas odpowiada za jedną piątą planowanego potoku centrów danych, a wybierany gubernator obiecał wstrzymać nowe zatwierdzenia, dopóki stanowa legislatura nie podejmie działań; legislatura Teksasu obraduje w zwykłej sesji tylko w lata nieparzyste, więc najwcześniej może zająć się tym w styczniu 2027 roku.

Felietonista przyznaje, że prywatnie był sceptyczny wobec tego sprzeciwu, rozumując, że centra danych są fundamentem ogromnego boomu przemysłowego napędzającegość wzrostu PKB Ameryki — a z perspektywy gospodarczej sprzeciwianie się im przypomina popieranie recesji. Ale jak argumentuje, „Demokracja w Ameryce” Alexisa de Tocqueville'a wyjaśnia wiele z tego, co w USA rzeczywiście działo się od wieków.

Tocqueville, młody francuski arystokrata, który zwiedził Stany Zjednoczone w 1831 roku, opublikował „Demokrację w Ameryce” w dwóch tomach, z datą 1835 i 1840. Library of America nazywa to dzieło pod wieloma względami „najbardziej przenikliwą i najbardziej wpływową książką kiedykolwiek napisaną o amerykańskiej polityce i społeczeństwie”. Rdzeniem jego analizy była to, co nazwał „ogólną równością warunków” wśród Amerykanów — jak szeroko rozłożone są własność i status — fundamentalny fakt, z którego, jak proponował, wypływa cała reszta amerykańskiego życia. Amerykanie, argumentował, mocno trzymają się swojej własności, bardziej cenią równość niż wolność i organizują się lokalnie, by osiągać to, czego chcą. Branża centrów danych opracowała swoje plany, nie uwzględniając żadnego z tych elementów, i pozostaje otwarte pytanie, czy demokraci, którzy właśnie odnieśli miażdżące zwycięstwo, naprawdę sami to rozumieją.

Fala bez nowożytnego odpowiednika

Większość przedstawicieli pokolenia X ledwo pamięta taką falę. Najbliższym historycznym odpowiednikiem jest niebieska fala 1974 roku, która zmiotła korupcję ery Watergate Nixona. Wybory z 2026 roku wskazują na przetasowanie rachuby stanów czerwonych i niebieskich, przypominające zaskakujące zwycięstwo Donalda Trumpa dekadę temu, gdy zawalił się „niebieski mur” Pensylwanii, Wisconsin i Michiganu.

W skali kraju demokraci przejęli dotychczas siedem miejsc w Senacie i zmierzają do co najmniej 258 miejsc w Izbie Reprezentantów. Po raz pierwszy od 2010 roku zdobyli większość foteli gubernatorów, a Trump przyznał, że demokraci zabezpieczyli obie izby. Niżej na listach wyborcy w 10 stanach rozstrzygnęli 41 lokalnych referendów dotyczących centrów danych, a w 40 z 41 opowiedzieli się za ograniczeniami rozwoju. W exit poll NBC 76% ankietowanych powiedziało, że sprzeciwiliby się nowemu centrum danych w swojej społeczności. Było wiele zaskoczeń — Kansas wybrało pierwszego demokratycznego senatora od 1932 roku — ale to Teksas wyróżnia się jako szok znaku firmowego.

Stan Samotnej Giazdy przeszedł na niebiesko we wszystkich urzędach stanowych. Poza wyścigami o Senat i fotel gubernatora demokraci wygrali stanowiska komisarza rolnictwa, prokuratora generalnego, komisarza gruntów, kontrolera, wicegubernatora i komisarza kolei. Po raz pierwszy od 2002 roku przejęli stanową Izbę Reprezentantów. Gina Hinojosa pokonała gubernatora Grega Abbotta i zostanie pierwszą demokratyczną gubernator Teksasu wybraną od czasów Ann Richards w 1990 roku oraz pierwszą osobą pochodzenia latynoskiego na tym stanowisku. Teksaska Izba Reprezentantów prawdopodobnie powoła pierwszą kobietę i pierwszego czarnoskórego przewodniczącego w osobie 87-letniej Senfronii Thompson, która objęła urząd w 1973 roku.

Czytanie Tocqueville'a w tym klimacie jest, jak pisze felietonista, wręcz niesamowite. Tocqueville zauważył w 1835 roku, że amerykańskie spory polityczne początkowo wydają się obcemu „tak niezrozumiałe i tak dziecięce”, że nie może zdecydować, czy litować się nad ludźmi, czy pozazdrościć im szczęścia pozwalającego się spierać. Felietonista przyznaje, że przez miesiące myślał tak samo o kwestii centrów danych — jego zdaniem gigantycznie przecenionego ryzyka środowiskowego, ale gigantycznie niedocenionej kwestii politycznej i emocjonalnej — dopóki wyborcy nie udowodnili, że nie ma żartów.

„Władza ludu”

Przyjrzyj się bliżej, pisał Tocqueville, a niemal każdy odłam amerykańskiego życia politycznego sprowadza się do jednej strony próbującej „ograniczać”, a drugiej „rozszerzać władzę ludu”. Pięć lat później, w drugim tomie, wyjaśnił, co odróżniało Amerykanów od Europejczyków ich obserwujących: „Wielką przewagą Amerykanów jest to, że dotarli do stanu demokracji, nie musząc przechodzić rewolucji demokratycznej; że rodzą się równi, zamiast się stawać”. Dwa wieki później to dziedzictwo ujawniło się 3 listopada, gdy masa wyborców powiedziała Partii Republikańskiej — i budowniczym centrów danych — coś w rodzaju: „Nie, nie sądzę”.

Własność, w przeciwieństwie do arystokratycznej Europy, gdzie przechodzi z pokolenia na pokolenie w ramach rodzin przez wieki, to to, co sprawia, że cała konstrukcja nie rozpada się dla większości Amerykanów, których Tocqueville opisał jako ludzi „posiadają wystarczającą własność, by pragnąć utrzymania porządku, lecz nie na tyle, by wzbudzać zazdrość”. Zaobserwował, że „namiętności rodzone przez własność są najostrzejsze i najtrwalsze wśród klas średnich”. A ponieważ równość pozostawia każdego człowieka słabym samodzielnie, Amerykanie zawiązują to, co nazywał „stowarzyszeniami”, bez których „stają się bezradni, jeśli nie nauczą się dobrowolnie pomagać sobie nawzajem”.

Tocqueville przepowiedział również, że Teksas będzie kluczem do amerykańskiej przyszłości. „Mieszkańcy Stanów Zjednoczonych nieustannie migrują do Teksasu, gdzie kupują ziemię; i choć dostosowują się do praw tego kraju, stopniowo zakładają imperium własnego języka i własnych obyczajów” — napisał, dekadę przed przystąpieniem Teksasu do Unii.

Teksas w latach 20. XXI wieku udowadnia, że miał rację. Stan przyjął 391 243 mieszkańców w roku do lipca 2025 — więcej niż jakikolwiek inny trzeci rok z rzędu — osiągając 31,7 mln. Wytworzył 2,9 bln dol. PKB w 2025 roku i posiada jedną piątą planowanego w kraju potoku centrów danych o mocy 253 GW. Census Bureau ujawniło w maju, że pięć najszybciej rosnących amerykańskich miast znajdowało się w Teksasie, niektóre drugi rok z rzędu.

W tym roku Teksas oddał do głosowania wszystkie argumenty Tocqueville'a jednocześnie. Posiadacze ziemi walczyli z liniami przesyłowymi po tym, jak ustawa z 2023 roku skróciła czas, jaki regulatorzy mają na ich rozpatrzenie, z 365 do 180 dni. Grupy takie jak Save Rural Texas organizowały się przeciw centrom danych, a gdy Abbott nakazał audyt każdego centrum danych w kolejce sieciowej, Hinojosa wezwała do ogólnostanowego moratorium, obiecując na kilka dni przed głosowaniem, że „powstrzyma przejęcie przez centra danych”. Potem wyborcy w donośny sposób pokazali, co myślą o własności, równości i władzy ludu.

Równość, własność i stowarzyszenia w XXI wieku

Dla wielu wyborców w tym roku równość sprowadzała się do kosztów utrzymania. W ostatniej powszedniej ankiecie Gallupa 44% wyborców nazwało podział dochodów i majątku skrajnie ważnym — najwyższy odczyt w trzech midtermialnych wyborach mierzonych przez Gallupa, w górę z 32% w 2018 i 31% w 2014. W sieci PJM, biegnącej od do New Jersey, niezależny monitor rynku przypisuje centrom danych 6,3 mld dol. z 16,4 mld dol. opłat za moc w ostatniej aukcji — płatności, które zapewniają wystarczającą dostępność generacji na pokrycie szczytowego zapotrzebowania i które przechodzą na rachunki za prąd — oraz 29,4 mld dol., czyli 46%, w ostatnich czterech aukcjach. W październikowej ankiecie ABC News/Washington Post/Ipsos 57% Amerykanów nazwało koszty energii domowej i mediów nieosiągalnymi, w górę z 45% w lutym.

O własności Tocqueville napisał, że „serce człowieka bardziej kusi nie niezakłócone posiadanie czegokolwiek cennego, lecz pragnienie — jak dotąd niedosycie zaspokojone — posiadania tego oraz nieustająca obawa o jego utratę”. Poza troskami środowiskowymi obawy związane z centrami danych trafiają prosto w amerykański lęk przed utratą własności. W sierpniu sondaż University of Texas/Texas Politics Project wykazał, że 57% wyborców w Teksasie sprzeciwia się centrowi danych w ich społeczności, w tym 43% republikanów i 60% wyborców ze wsi. Druga strona również rości sobie prawo do własności: Texas Policy Research, wolnorynkowy think tank, argumentuje, że Teksas powinien chronić prawa własności prywatnej i wolną przedsiębiorczość, jednocześnie nakładając na dużych odbiorców energii koszty, jakie nakładają na sieć.

„Stowarzyszenia”, które obserwował Tocqueville, były w tym sezonie wyborczym tak widoczne, że ledwo potrzebują wzmianki. Data Center Watch, tracker prowadzony przez firmę badawczą AI 10a Labs, naliczył do marca 2026 roku 833 grup sprzeciwu w 49 stanach, w górę z 396 na koniec 2025. W czerwcu rada miejska Seattle jednogłośnie zagłosowała za rocznym zakazem, czyniąc to największym amerykańskim miastem, które go uchwaliło. Żaden z tych wysiłków nie przechodził przez Waszyngton — i w dużej mierze nie mógł, ponieważ zagospodarowanie przestrzenne, strefowanie i zatwierdzenia mediów w USA leżą niemal całkowicie w rękach rządów stanowych i lokalnych, dlatego spór o centra danych ujawnił się w posiedzeniach hrstw, radach miast i referendach, a nie w federalnym ustawodawstwie.

250 lat amerykańskich zaskoczeń

Tocqueville wyłożył tę lekcję w 1840 roku: Amerykanie opisują swoje życie obywatelskie w kategoriach własnego interesu. „Amerykanie… lubią wyjaśniać niemal wszystkie czyny swojego życia zasadą właściwie pojętego interesu” — napisał. „Z zadowoleniem pokazują, jak oświecona troska o siebie nieustannie skłania ich do wzajemnej pomocy”. Gdy Amerykanie robią coś w duchu publicznym, inaczej mówiąc, nalegają, że to leży w ich własnym interesie. „Rzadko przyznają, że ulegają tego rodzaju emocjom; bardziej troszczą się o uhonorowanie swojej filozofii niż o samych siebie”. Nie miał tego jako obelgi, nazywając tę zasadę „najlepiej ze wszystkich teorii filozoficznych dopasowaną do potrzeb ludzi naszych czasów” oraz „ich głównym pozostałym zabezpieczeniem przed samymi sobą”.

To, argumentuje felietonista, jest tym, czego przegapiły większość interpretacji sporu o centra danych — w tym jego własna. Z zewnątrz wygląda to jak ludzie broniący swoich rachunków za prąd i swojej ziemi. Inni podejrzewali, że sprzeciw jest zorganizowany, nawet z Chin. Eksperci, z którymi Fortune rozmawiał w czerwcu, uznali go za oddolny, ze słabymi dowodami na poparcie twierdzeń o chińskiej ingerencji. Ludzie w tym sporze mówią o rachunkach i własności, dokładnie tak, jak Tocqueville przewidywał, i zorganizowali się oraz zagłosowali w 41 miejscowościach.

Amerykanie błędnie odczytują też samych siebie w większym pytaniu. Przed głosowaniem mniej niż połowa oczekiwała wolnych i uczciwych wyborów midtermialnych, według sondażu University of California, San Diego. Eksperci nie byli dużo bardziej optymistyczni: w październikowej ankiecie Bright Line Watch ich mediana prognozy wolnych i uczciwych wyborów wynosiła 75%, a jeden artykuł w Political Science Quarterly argumentował, że kraj zszedł do miękkiego konkurowanego autorytaryzmu. Ale Tocqueville rozumował w rozdziale „Dlaczego wielkie rewolucje staną się rzadsze”, że kraj małych właścicieli ma za dużo stracenia, by wysadzić się w powietrze. „Narody są tym mniej skłonne do rewolucji, im bardziej własność osobista wśród nich wzrasta i jest rozdzielona” — napisał. Rewolucje Amerykanów przychodzą przez urnę, gdy równość czuje się zagrożona. Kontrast z Niemcami i Francją, gdzie protesty zbuntowanego pokolenia Z zamieniły się w uliczną przemoc, wygląda prosto z końca XVIII wieku.

Demokraci popełniliby błąd rozmiaru Tocqueville'a, czytając 3 listopada jako nawrócenie. Hrabstwa przygraniczne, które przechyliły się na ich stronę, dwa lata wcześniej przechyliły się w przeciwnym kierunku. W 2024 roku Trump wygrał wszystkie cztery hrabstwa doliny Rio Grande, regionu, który demokraci wyciągali w niemal każdych wyborach prezydenckich od co najmniej lat 20. XX wieku. W Teksasie, gdzie demokraci zdobyli największą większość w Izbie od sesji 1993 roku, kilka demokratycznych przejęć rozstrzygnęło się zaledwie setkami głosów. W Kansas Adam Hamilton wygrał jako „niezależnie myślący demokrata”. Unikał kojarzenia z ogólnokrajowymi demokratami i powiedział, że nie poprze senatora Chucka Schumera na kolejne stanowisko kierownicze, choć jego kampania przyjęła 5 mln dol. od PAC powiązanego z Schumerem.

Wyborcy, którzy ich wybrali, śledzili rachunki, ziemię i zebrania miejskie — i z pewnością będą ich ponownie śledzić.

Ta historia była pierwotnie opublikowana na Fortune.com.