Czeski Bank Narodowy (CNB) wyemitował obligacje w koronach w formie tokenizowanej, wykorzystując je do transferów, transakcji kupna i sprzedaży za płatność oraz transakcji repo w październiku i listopadzie, zgodnie z komunikatem z 10 listopada. Papiery wartościowe umieszczono na platformie rozproszonego rejestru Centralnego Depozytu Papierów Wartościowych.

Kontrahentem była Česká spořitelna. Każda obligacja miała wartość nominalną CZK 10 000, czyli około €400, a w całym programie przeniesiono dziesiątki tysięcy koron — niewielką liczbę obligacji o łącznej wartości rzędu kilku tysięcy euro.

Gubernator CNB Aleš Michl przedstawił te dane w przemówieniu podczas konferencji CzechCrunch Money Maker w Pradze, zatytułowanym „nowa fizyka cyfrowej korony”.

Zakres pilotażu

Instrumentami były własne krótkoterminowe papiery CNB, tego rodzaju, jaki bank wykorzystuje w operacjach polityki pieniężnej. Bank podał, że testy potwierdziły możliwość wykorzystania infrastruktury zarówno w tych operacjach, jak i do zarządzania rezerwami. W ramach pilotażu realizowano także płatności odsetkowe, a także transakcje kupna, sprzedaży i repo.

Sieć jest zamknięta: mogą do niej dołączyć wyłącznie zatwierdzone instytucje finansowe, każdy zapis transakcji jest widoczny tylko dla jej kontrahentów, a według słów Michla „nie ma górników”. Rozliczenie zakończyło się niemal natychmiast, a platforma może zasadniczo działać przez całą dobę.

CNB opisuje przedsięwzięcie jako kompleksowe, obejmujące cały proces: przed przeniesieniem choćby jednego tokena zmieniono umowy, zasady i wewnętrzne procedury. Równolegle bank kupił denominowaną w euro obligację rządową, która istnieje wyłącznie w rozproszonym rejestrze, w ramach testów zarządzania rezerwami.

Półki i kasy

Michl przedstawił projekt za pomocą metafory sklepu. Waluta ma „półki” — papiery wartościowe w niej denominowane — oraz „kasy”, czyli szybkość i niezawodność dokonywania płatności. Dolar wygrywa pod względem półek. Michl argumentował, że mała waluta może powiększyć swój rynek dzięki lepszym kasom, powołując się na model z tegorocznego sympozjum w Jackson Hole, w którym oba czynniki mnożą się, zamiast się sumować, więc zero po którejkolwiek stronie daje w rezultacie zero.

Płatności natychmiastowe były pierwszym ulepszeniem kasy. Tokenizowana obligacja ma być kolejnym, a deklarowanym celem jest „duży rynek aktywów denominowanych w koronach, które można kupować i sprzedawać łatwiej niż niemieckie obligacje Bund”.

Następnie pojawił się warunek, który nadaje komunikatowi szczególne znaczenie: „Bank centralny musi być zaangażowany od samego początku, aby rozliczenie opierało się na pieniądzu banku centralnego, a nie na pieniądzu prywatnym, takim jak stablecoiny”.

Tokenizowana obligacja jest półką. Kasą jest dowolny pieniądz, który zmienia właściciela, gdy Česká spořitelna ją kupuje. W tej kwestii ani komunikat, ani przemówienie nie wskazują, czego użyto.

Pieniądz stojący za obligacją

Gdy bank kupuje papier wartościowy, dostawa i płatność muszą nastąpić jednocześnie, aby żadna ze stron nie przekazała swojej części bez otrzymania drugiej. Umieszczenie obligacji w rejestrze rozwiązuje kwestię dostawy. Część płatnicza zależy od rodzaju roszczenia, które ostatecznie posiada sprzedający.

Istnieją trzy możliwości:

• Saldo w banku centralnym. Żaden emitent nie może nie wywiązać się z takiego zobowiązania. Otwarte pozostają pytania, kto otrzymuje rachunek i kiedy transfer uznaje się za ostateczny.
• Depozyt w banku komercyjnym. Rozwiązanie działa już dziś, niezależnie od tokenizacji; sprzedający ponosi ryzyko kredytowe i płynności banku do czasu przeniesienia środków.
• Stablecoin emitowany prywatnie. Dostępny przez całą dobę, ale tylko tak dobry, jak rezerwy emitenta, warunki wykupu i struktura prawna.

Preferencja Michla jest zgodna z tradycyjnym podejściem. Zasady CPMI-IOSCO dotyczące infrastruktur rynku finansowego już kierują rozliczenia w stronę pieniądza banku centralnego wszędzie tam, gdzie jest to praktyczne, a w przypadku wykorzystania pieniądza banków komercyjnych wymagają ścisłej kontroli ryzyka kredytowego i płynności.

CNB posiada oczywiste narzędzie do tego zadania. Prowadzi CERTIS, międzybankowy system płatności w koronach, który już obsługuje płatności natychmiastowe wskazane przez Michla jako poprzedni etap. Dokumenty nie wyjaśniają, czy pieniężna część pilotażu przebiegała przez ten system, po własnym rejestrze depozytariusza, czy za pośrednictwem tokenizowanego salda utworzonego na potrzeby testu. Coindoo analizował, jak inne tokenizowane obligacje obsługiwały stronę pieniężną; czeska odpowiedź nie została jeszcze ujawniona.

Dlaczego Praga nie może skorzystać z kasy Frankfurtu

Emitenci ze strefy euro otrzymują przygotowaną dla nich pieniężną część rozliczeń w pieniądzu banku centralnego. Usługa Pontes Europejskiego Banku Centralnego, uruchomiona 21 września, łączy tokenizowane rynki hurtowe z pieniądzem banku centralnego strefy euro; w przyszłości mają pojawić się dłuższe godziny działania i dodatkowe funkcje. Coindoo opisał projekt tego połączenia w momencie jego uruchomienia.

Czechy nie należą do strefy euro, dlatego Pontes nie rozlicza żadnych transakcji w koronach. Zmienia to wypowiedź Michla o stablecoinach z ogólnej zasady w konkretne zobowiązanie: jeśli obligacje w koronach mają być rozliczane w pieniądzu banku centralnego, CNB musi sam zapewnić ten pieniądz w rejestrze. Tytuł przemówienia wskazuje na taki kierunek, a jego bibliografia obejmuje opracowanie Darrella Duffiego dotyczące Jackson Hole na temat tokenizowanych finansów i granic działalności banków centralnych. Sam komunikat opisuje test, a nie decyzję.

Repo było trudniejszym testem

Transfer pokazuje, że token można przenieść; repo pokazuje, że można pod jego zastaw uzyskać finansowanie. Michl opisał test wprost jako pożyczkę zabezpieczoną obligacją DLT, czyli sposób, w jaki banki finansują posiadane aktywa, których nie chcą sprzedawać.

Dwa elementy sprawiają, że jest to łatwiejszy przypadek niż sytuacje, które pojawią się gdzie indziej. Zabezpieczeniem są papiery CNB, akceptowane już bez kontrowersji przez czeski system bankowy, a pożyczkodawca w transakcji repo z bankiem centralnym ustala własne warunki. Na rynku między bankami komercyjnymi pożyczkodawca nadal musi określić kwalifikowalność zabezpieczenia, redukcję wartości i termin zapadalności; żaden rejestr nie podejmuje tych decyzji. Pilotaż pokazał, że mechanika działa dla jednego kontrahenta, ale nie dowiódł, że tokeny w koronach mają rynek finansowania.

Gdzie w tym wszystkim jest bitcoin

Rok wcześniej CNB zbudował portfel testowy obejmujący bitcoina, stablecoina dolarowego i tokenizowany depozyt. Aktywa te były utrzymywane poza rezerwami, aby sprawdzić, jak zachowują się pod względem prawnym, operacyjnym i księgowym. Dwa z tych trzech aktywów to dokładnie te instrumenty płatnicze, których bank obecnie nie chce umieszczać w centrum rozliczeń. Portfel był badaniem alternatyw; obligacja jest głosem przeciwko nim, przynajmniej w przypadku hurtowej części pieniężnej.

Opis technologii przedstawiony przez Michla prowadzi do tego samego wniosku. Platforma, jak powiedział, „bierze z bitcoina to, co użyteczne, i odrzuca to, czego regulowane finanse nie mogą wykorzystać”. Jego docelowa wizja jest jasna: agent AI zarządzający cyfrowymi koronami danej osoby, odbierający wynagrodzenie, przenoszący oszczędności między bankami w nocy za kilka punktów bazowych i nigdy nieczekający na godziny otwarcia. Michl ocenił, że udział transakcji w koronach, które pewnego dnia mogą być realizowane między maszynami, wyniesie 95 procent.

Ta wizja wymaga kasy otwartej o 3 rano i rozliczającej transakcje w pieniądzu, którego nikt nie może nie spłacić. Obligacja potwierdza istnienie półki. Sam Michl nazwał pierwszą emisję „liczbą, a nie zerem”. Wciąż brakuje cyfry opisującej, czym za nią zapłacono — a kolejne istotne informacje z Pragi powinny tę lukę wypełnić.