Zakupy złota przez banki centralne spadły w lipcu o ponad połowę, mimo że złoto utrzymywało się blisko rekordowych poziomów — sygnał, że popyt inwestycyjny odgrywa coraz większą rolę w podtrzymywaniu rynku.

Według nowych danych World Gold Council zakupy netto sektora oficjalnego spadły o 54% do 23 ton w lipcu, z 51 ton w czerwcu. Chiny i Polska przodowały w zakupach z odpowiednio 20 i ośmioma tonami, podczas gdy Rosja sprzedała sześć ton. Turcja, Jordania i Uzbekistan sprzedały po około tonie każda.

To spowolnienie samo w sobie nie podważa byczego scenariusza. W swoim prognozie WGC stwierdził, że inwestycje mają być głównym źródłem wzrostu popytu na złoto do końca 2026 roku, a banki centralne pozostają na kursie kolejnego silnego roku zakupów netto, nawet jeśli roczny popyt zakończy się poniżej poziomu z 2025 roku.

Do lipca banki centralne zgłosiły zakupy na poziomie około 130 ton, w porównaniu z około 160 tonami w analogicznym okresie roku temu. Analitycy BMO Helen Amos i George Heppel napisali w notatce, że zakupy sektora oficjalnego pozostają jednak wysokie jak na standardy historyczne i nadal zapewniają wsparcie bazowe dla rynku złota. Kontrastuje to z dekadą przed 2022 rokiem, kiedy średni popyt netto sektora oficjalnego był znacznie niższy, co czyni obecne tempo zakupów przesunięciem strukturalnym, a nie oczywistością.

Powrót inwestorów

Złoto początkowo zignorowało lipcowe dane banków centralnych, notując w czwartek poziomy powyżej 4 475 USD za uncję, po czym w piątek gwałtownie osłabło, gdy świeże dane o zatrudnieniu w USA przywróciły obawy dotyczące stóp procentowych. Amerykańscy pracodawcy dodali w sierpniu 162 000 miejsc pracy, a stopa bezrobocia utrzymała się na poziomie 4,1% — poinformowało w piątek Ministerstwo Pracy. Ta reakcja podkreśla definiującą cechę obecnego cyklu: przy stałych zakupach banków centralnych i rotujących inwestorach złoto pozostaje wrażliwe na zmiany oczekiwań stóp procentowych w USA, które wpływają na koszt alternatywny trzymania aktywów nieprzynoszących dochodu.

Popyt inwestycyjny pomaga wyjaśnić, dlaczego złoto utrzymało się, mimo że zakupy oficjalne ochłodziły się. Globalne fizycznie zabezpieczone ETF-y na złoto przyciągnęły w lipcu 3 miliardy USD netto napływu, przerywając dwa kolejne miesiące odpływów, według danych ETF. Zasoby wzrosły o 23 tony do 4 068 ton — niemal dokładnie tyle, ile wyniosły zakupy netto banków centralnych w tym miesiącu.

Fundusje notowane w Europie przodowały w odbiciu, a skumulowane od początku roku globalne napływy osiągnęły 11 miliardów USD, co odpowiada wzrostowi zasobów o 39 ton. Fundusje notowane w Azji pozostały największymi.contributorem w tym roku, przed Europą, podczas gdy Ameryka Północna pozostała na terytorium odpływu netto.

Te dane komplikują prostą narrację, że to wyłącznie banki centralne wyznaczają krańcowy popyt na złoto. Popyt oficjalny pozostaje filarem, ale przepływy inwestycyjne ponownie przenoszą większą część ciężaru.

Polska pozostała największym oficjalnym kupującym w tym roku, dodając 90 ton do lipca i podnosząc rezerwy do 640 ton, około 28% rezerw ogółem, blisko celu 700 ton. Chiny kupują złoto od 21 kolejnych miesięcy, dodając 60 ton od początku roku i podnosząc zgłoszone zasoby do około 2 366 ton. Uzbekistan przeciwnie, sprzedał tonę w lipcu po zakupach 40 ton wcześniej w tym roku.

„Złoto okazało się dotąd najlepszą inwestycją” — powiedział Timur Ishmetov, prezes banku centralnego Uzbekistanu, według danych WGC, sygnalizując jednocześnie, że bank może sprzedawać przy korzystnych cenach w ramach zarządzania rezerwami.

Zmiany w przechowywaniu

Coraz częściej nie chodzi tylko o to, ile złota posiadają banki centralne, ale gdzie je przechowują. Ankietа WGC w tym roku wykazała, że 9% respondentów zamierza w ciągu najbliższych 12 miesięcy zdywersyfikować lokalizacje przechowywania za granicą, wobec 2% w 2025 roku. Kolejne 7% zadeklarowało plan zwiększenia przechowywania krajowego. Trend nawiązuje do wcześniejszych epizodów repatriacji i dywersyfikacji przechowywania przez europejskie banki centralne w latach 2010., gdy Niemcy i inne kraje sprowadziły złoto z zagranicy.

Ten motyw pojawił się w tym tygodniu w Holandii, gdzie bank centralny przeniósł 86 ton z Ameryki Północnej do Londynu i własnych skarbców, zmniejszając alokację w Nowym Jorku przy niezmienionych zasobach ogółem. Holenderski ruch sugeruje, że suwerenna kuratelia staje się równoległym wątkiem w historii złota.

Bank Korei ujawnił również pierwszą od 13 lat oficjalną alokację na złoto — około 250 milionów USD, czyli dwie tony, poprzez ETF-y zabezpieczone złotem — i oświadczył, że planuje kupować bullion rafinowany krajowo. Wenezuela tymczasem zażądała zwrotu około 4 miliardów USD złota z Banku Anglii, według danych WGC.

Górnicy czekają

Zmieniająca się struktura popytu może ostatecznie mieć znaczenie dla górników nie mniejsze niż dla samego złota.

Abhi Pingle, współzałożyciel opartej na kryptowalutach platformy finansowania złota Theo, argumentuje w komentarzach przesłanych e-mailem, że duży producenci stali się bogaci w gotówkę, ale coraz ubożsi w rezerwy. Ta rozbieżność może skłonić seniorów do kolejnych akwizycji deweloperów i juniorskich spółek posiadających nierozwinięte uncje — powiedział.

Dane S&P pokazują, że udziały poszukiwań podstawowych (grassroots) w globalnych budżetach eksploracyjnych spadły w zeszłym roku do rekordowo niskiego poziomu, podczas gdy prace wokół istniejących kopalni osiągnęły rekordowo wysoki poziom, co sugeruje, że producenci wydają więcej wokół istniejących operacji niż na poszukiwanie kolejnego wielkiego okręgu złożowego.

Newmont (NYSE, ASX: NEM; TSX: NGT) ilustruje ten trend: zapewnił rekordowy wolny przepływ pieniężny 7,3 miliarda USD za 2025 rok i ukierunkowuje się na przypisywalną produkcję złota 5,26 miliona uncji w 2026 roku, wobec 5,89 miliona uncji rok wcześniej.

Na razie jednak bardziej natychmiastowy sygnał tkwi w popycie. Banki centralne zwolniły, ale złoto nie utraciło wsparcia, ponieważ inwestorzy wracają. Jeśli to się utrzyma, kolejny etap na rynku złota może zależeć mniej od samych zakupów oficjalnych, a bardziej od tego, ile nowego kapitału szuka ekspozycji na ten metal oraz na powiązane z nim akcje.